Maandag 21/10/2019

'Uiterst positief nieuws voor en uit Afrika'

Mwai Kibaki (71) wordt vandaag geïnstalleerd als de derde president van Kenia. Kibaki versloeg Uhuru Kenyatta van regeringspartij Kanu met een voorsprong van meer dan 2 miljoen stemmen. Kibaki volgt Daniel arap Moi op, die na 24 jaar het regeringsfluweel verlaat. Kibaki's partij Nationale Regenboog Coalitie (Narc) heeft ook een absolute meerderheid gewonnen in het parlement. Zo is de almacht van Kanu na 39 jaar gebroken.

Nairobi

Van onze correspondent

Aernout Zevenbergen

Verliezer Kenyatta beloofde gistermiddag te werken aan de vernieuwing van Kanu. "Dit biedt een grote kans voor Kanu. Vanaf de ruïnes zullen we een kracht opbouwen die de toekomst aankan." Kibaki ziet de strijd tegen corruptie en het revitaliseren van de economie als zijn prioriteiten, zo zei hij op een persconferentie. Die vond plaats in zijn tuin; wegens een beenbreuk kan Kibaki niet reizen, hij stemde vrijdag van op de achterbank in een auto. "De Kenianen hebben gekozen voor een breuk met het verleden. Wij zullen een regering van openheid brengen, waarvan iedereen zal moeten aangeven welke eigendommen hij of zij bezit en ook hoe hij daaraan is gekomen. Ik zal een president zijn die ministers benoemt en hen hun werk zal laten doen zonder constante inmenging of ondermijning." Vertrekkend president Moi regeerde volgens een systeem van patronage waarbij ministersposten een beloning waren voor geleverde diensten, en hij bemoeide zich permanent met het beleid van zijn ondergeschikten. De massale voorsprong van Kibaki en zijn partij tekent het diepgevoelde verlangen naar een grondige vernieuwing van de Keniaanse economie, politiek en samenleving, die zijn verkalkt na veertig jaar alleenheerschappij door Kanu en de machtige presidenten Jomo Kenyatta en Daniel arap Moi. Vertegenwoordigers van die oude politieke stijl van Kanu verloren de een na de ander hun parlementaire zetels om plaats te maken voor nieuwe gezichten. Leden van Kanu die gehaaid genoeg waren om het zinkende schip op tijd te verlaten, zagen kans hun posten te behouden. Het aanblijven van deze figuren betekent dat de vernieuwing van Kenia's politiek minder hartgrondig zal zijn dan talrijke Kenianen wensen.

Keniaanse en buitenlandse waarnemers prezen het verloop van de stembusgang, ondanks kleine problemen met onder andere het stemregister, waardoor enige tienduizenden stemgerechtigden niet mochten stemmen. Keniaanse waarnemers noemden deze verkiezingen een "grote stap voorwaarts voor de democratie". Verkiezingen in 1992 en 1997 werden geplaagd door geweld, bedrog en fraude. Anders Wijkman, voorzitter van de EU-waarnemers: "Wat we hebben gezien is werkelijk opvallend en een voorbeeld voor andere landen in de regio." Het vreedzame en ordelijke verloop "is uiterst positief nieuws voor en uit Afrika".

Krediet voor deze gang van zaken gaat naar Samuel Kivuitu, voorzitter van de kiescommissie, die regels opstelde waaraan niet getornd kon worden door de regeringspartij. Daarnaast hebben burgerorganisaties de afgelopen tien jaar gehamerd op de rechten van Kenianen, zodat "het omkopen van kiezers niet langer een efficiënte aangelegenheid was", aldus corruptiewaakhond John Githongo van Transparancy International.

De oorspronkelijk hoog gedachte opkomst lijkt met iets meer dan 50 procent aanmerkelijk lager dan in 1997. "Er staan meer dan een miljoen doden in de huidige verkiezingsregisters, dat is 15 procent van het totaal", aldus Koki Muli van het onafhankelijke Instituut voor Onderwijs in Democratie. "Haal je die weg, ligt de opkomst alsnog tegen de 70 procent. Dat is voor een land als Kenia bijzonder hoog."

Kibaki en zijn Narc nemen het roer over van een land dat de afgelopen tien jaar slechts economische neergang heeft gezien. Grootscheepse corruptie bracht Kenia in de topvier van de corruptste landen ter wereld. Kibaki prijst zichzelf als een oud-minister van Financiën onder wie de economie groeide met 8 procent per jaar. Hij heeft aangekondigd hard te snijden in het overheidsapparaat, dat dik 300.000 mensen in dienst heeft en berucht is wegens zijn gevoeligheid voor omkoping.

Harde maatregelen tegen corruptie en de privatisering van staatsbedrijven als het telecommunicatiebedrijf Telkom Kenya kan de weg openen naar hervatting van internationale steun, die het land ontbeert sinds begin jaren negentig. "Kenia is weer open voor zaken", meldde Narc-topman Raila Odinga zaterdag. Economische groei kan er volgens Kibaki komen door de toerisme-industrie opnieuw nieuw leven in te blazen, en door de exportproducten thee en koffie.

Mwai Kibaki is politiek actief sinds de onafhankelijkheid van Kenia in 1963. Hij bezette verschillende ministersposten en was vice-president onder Moi. Met de komst van het meerpartijensysteem in 1991 richtte hij zijn eigen partij op, waarmee hij vooral steun kreeg onder de Kikuyu, het grootste volk van Kenia. Hij was kandidaat voor het presidentschap in 1992 en 1997, maar verloor van Moi. De alliantie in Narc met andere vooral etnisch-georganiseerde partijen bracht hem dit jaar de overwinning. "Op onze reizen door het land vroegen burgers ons ons te verenigen. We luisterden naar hen. En dat zullen we vanaf nu vaker doen. De burgers hebben de ideeën die wij moeten uitvoeren. Dat kan alleen als we op pad gaan om naar hen te luisteren."

De inwijding van Kibaki als president heeft plaats in het centraal in de hoofdstad Nairobi gelegen Uhuru Park, waar soldaten gisteren bezig waren aan een grote schoonmaak. Vlaggenmasten werden wit geschilderd, plakkaten weggeschrobd. Voor Kibaki, die gekluisterd is aan een rolstoel wegens zijn gebroken been, zijn opritjes gemetseld naar het podium. Het cement daarvan is nog nat.

EU-waarnemers: 'Een voorbeeld voor andere landen in de regio'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234