Dinsdag 20/04/2021

AchtergrondDroogte

‘Uitdrogend Vlaanderen moet draineren tegengaan’: 30 procent van ons vers water wordt afgevoerd

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Vlaanderen kampt met een te laag grondwaterpeil én riskeert een fors drinkwatertekort. Juist daarom zou minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) de grootschalige waterdrainage in ons landschap sneller moeten tegengaan, stelt Vlaams Parlementslid Mieke Schauvliege (Groen). Zij wordt bijgetreden door experts.

Vlaanderen staat hoog in de internationale rankings met regio’s die risico lopen op de grootste drinkwatertekorten. Afgelopen zomer werd de landbouw voor het vierde jaar op rij met waterschaarste en droogte geconfronteerd, waardoor oogsten mislukken. Ook de recente natte winter heeft het grondwaterpeil nog niet overal weer op niveau gekregen.

Naast ontharden en een bouwshift is een van de belangrijkste manieren om die gestage uitdroging tegen te gaan minder draineren, zo stelden experts afgelopen zomer tijdens een parlementaire hoorzitting over de droogte.

Al decennia zet ons beleid in op het afvoeren van water. Landbouwers kunnen al te natte grond niet bewerken en planten driegen dan te verstikken of ziektes op te lopen. Maar ook uit vrees voor overstromingen ligt in heel Vlaanderen een netwerk van grachten, riolen en ondergrondse drainagebuizen dat regenwater afvoert, onder andere ook in tuinen en gemeenten.

De impact van al dat draineren op de hoeveelheid beschikbaar water is groot. “Van al het regenwater dat uit de lucht valt, pompen gezinnen, industrie en landbouw allemaal samen zo’n 10 procent op. Maar naar schatting drie keer zoveel wordt weggedraineerd”, zegt professor Sarah Garré (Instituut voor Landbouw- en Visserij Onderzoek).

Draineren heeft dus een veel grotere impact op de waterbeschikbaarheid dan alle andere manieren waarop we water uit de grond halen. Daarom zou minister Demir zo snel mogelijk het tij moeten keren, zegt Vlaams Parlementslid Mieke Schauvliege (Groen).

“Het zou een echte quick win zijn om het draineren in te perken”, zegt Garré. Ook tijdens een hoorzitting over de droogte afgelopen zomer gaven experts aan dat minder draineren essentieel is om het watertekort aan te pakken.

Dat kan op verschillende manieren.

Eén ervan is een strenger vergunningsbeleid. Nu mag je de de bodem droogleggen zonder vergunning als het gaat om ‘cultuurgronden in functie van landbouwdoeleinden’ of om een lap grond van minder dan 50 hectare. “We moeten doordachter draineren”, zegt Schauvliege. “En je zou geen vergunning meer mogen krijgen voor irrigatie van gedraineerde percelen.” In een opiniestuk in De Standaard besloten vijf specialisten omgevingsrecht vorige maand ook al: “Het drainagebeleid moet op de schop.”

Ook omschakelen naar ‘peilgestuurde’ drainage helpt. Dat is een buizenstel dat je kan open of dicht zetten om het waterpeil zeer precies te regelen. Omdat draineren in de landbouw vaak alleen nodig is in de zaaiperiode, kun je dan op de andere momenten het water wel ‘vasthouden’. Zo’n waterbuffer is handig in droge zomers en voorkomt dat boeren op dat moment water moeten oppompen. Het bevordert ook de opbrengst en behoedt aanpalende natuur tegen uitdroging.

Blue Deal

Op de vraag van Schauvliege of Demir hier snel werk van zal maken, antwoordde de minister in de commissie Leefmilieu van vorige week dat ze de komende maanden prioriteit geeft aan haar veelgeprezen en ambitieuze Blue Deal, die vijftien miljoen euro extra voorziet voor meer natte natuur en die de strijd tegen grondwater oppompen inzet.

Ook gaat Demir nu eerst ‘bronbemaling’ (grondwater dat weggevoerd wordt bij bouwwerken, red.) aanpakken. “Het drainagebeleid zit in een opstartfase en ik wacht daarover een evaluatie af”, zei Demir. In een reactie aan deze krant voegt daar nog aan toe dat “vergunningen voor nieuwe drainages en peilverlagingen zeker in het vizier zullen komen van de taskforce Droogte.” Die komt vandaag samen.

Landbouwminister Hilde Crevits (CD&V) reageert dat het Vlaams investeringsfonds peilsturing nog meer zal stimuleren met subsidies.

Schauvliege benadrukt de dringendheid van ‘actief beleid’. “De Blue Deal, bronbemaling en grondwater oppompen tegengaan, dat is erg positief. Maar die drainage aanpakken is ook urgent, zoals de experts benadrukken. Het zou jammer zijn om veel in te zetten op meer natte natuur met die Blue Deal terwijl zoveel water via drainage blijft weglopen. Dan draag je water naar de zee.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234