Vrijdag 16/04/2021

'Uitbreiding wetgeving wettige zelfverdediging niet nodig'

Strafrechtspecialisten vinden nieuw parlementair debat overbodig

Antwerpen/Gent

Eigen berichtgeving

Caspar Naber

Het doodschieten van een ramkraker door een Kortrijkse juwelier, zaterdagmorgen, heeft de discussie weer aangeslingerd over de uitbreiding van het begrip 'wettige zelfverdediging'. Van verschillende kanten werd tijdens het weekeinde aangedrongen op een parlementair debat over de zaak. Geen goed idee, vinden strafrechtdeskundigen Brice De Ruyver van de Universiteit Gent en Tom Ongenae van de Universitaire Instelling Antwerpen.

In het strafwetboek opnemen dat wettige zelfverdediging niet enkel geldt voor de bescherming van personen maar ook van goederen is overbodig, meent Brice De Ruyver. "De huidige wetgeving geeft iemand die wordt overvallen ook al het recht om weerwerk te bieden." Als voorbeeld noemt hij een nachtelijke inbraak in een woning. "Indien de bewoner wakker wordt en naar beneden gaat maar de overvaller slaat niet op de vlucht, dan mag de bewoner redelijkerwijs vermoeden dat de indringer het ook gemunt heeft op zijn persoon. Dat vermoeden geeft hem het recht om zich te verdedigen."

In de ogen van de Gentse professor is een wijziging van het wetsartikel over de wettige zelfverdediging zelfs gevaarlijk. Hij stelt vast dat België een toestroom kent van gewelddadige bendes uit Centraal- en Oost-Europa die het gemunt hebben op goederen die makkelijk te verpatsen zijn in het helerscircuit.

"Indien deze bendes bij ons worden onthaald op kogelregens dan zullen ze niet aarzelen terug te schieten, waardoor we terechtkomen in een spiraal van geweld en een onveiligere samenleving in plaats van een veiligere." Om dezelfde reden wijst De Ruyver ook een koppeling af van de uitbreiding van het begrip 'wettige zelfverdediging' aan een vestrenging van de wapenwet. Zo'n koppeling is volgens hem niet realistisch. "In België circuleren twee tot drie miljoen wapens waarvan slechts een derde staat geregistreerd. Dat illegale wapenbezit verander je niet door de wet te verstrengen." De bezitters zullen de illegale wapens ook dan blijven gebruiken, voorspelt de strafrechtgeleerde. Bovendien rijst volgens hem de vraag wat je zo'n wapenbezitter aanwrijft die onder een strengere wet met zijn illegale schiettuig vuurt op een indringer. "Zo iemand kun je geen onrechtmatig gebruik aanwrijven."

Het argument dat de wettige zelfverdediging voor goederen in onze buurlanden wél vastligt in de strafwet, gaat volgens De Ruyver ook niet op. "In die landen gelden strenge voorwaarden." Daardoor is de rechtszekerheid voor bijvoorbeeld juweliers er niet groter dan bij ons. Dat de situatie in België, ondanks het ontbreken van een wettelijk recht op zelfverdediging van goederen, nauwelijks verschilt van die in de buurlanden, blijkt volgens De Ruyver uit de rechtspraak. "De tendens in gevallen van schietende juweliers is dat de rechters de wet heel ruim interpreteren." Die interpretatie houdt impliciet het recht op verdediging van goederen in. Hij verwijst naar de zaak-Moortgat, waarin een vader en zoon met een juwelierszaak in Lebbeke werden vrijgesproken hoewel ze hadden geschoten op vier Roemeense inbrekers. Een van hen raakte daarbij zwaar gewond. "De rechter oordeelde dat de juweliers, die al eerder waren overvallen, hadden gehandeld onder een dwang waaraan ze niet konden weerstaan. Hij honoreerde met andere woorden dat ze door het lint waren gegaan."

Tom Ongenae, die als assistent van de Antwerpse strafrechtgeleerde Chris Van den Wyngaert studeerde op het probleem van de wettige zelfverdediging, ziet evenmin in waarom het begrip zou moeten worden uitgebreid tot de bescherming van goederen. "Voor de praktijk is dat niet echt nodig." De discussie over de uitbreiding is in zijn ogen dan ook een schijndiscussie. "Indien het parket meent dat een juwelier schoot uit wettige zelfverdediging dan kan het aan de raadkamer vragen om hem buiten vervolging te stellen."

'Rechters interpreteren de wet nu al ruim'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234