Dinsdag 22/09/2020

Uit liefde voor de geit

De onsterfelijke 2PK wordt vijftig. Zo Frans als de Solex, de Camembert of de baguette, schopte hij het tot internationale publiekslieveling in de klasse van de Kever en de Mini. Dit weekend staat hij in de kijker op de Internationale Citroën Meeting in Chevetogne. Voor fanaten, nostalgici en geïnteresseerden.

Oktober 1948: op het Parijse autosalon slaat het nieuwe model Citroën in als een bom. Volgens de constructeur wordt hier zonder meer de wagen van de toekomst onthuld, al blijft de motor nog even geheim. De vakpers schreeuwt dan ook moord en brand omdat het kijkexemplaar op het salon een dichtgelaste motorkap heeft. En ook bij het publiek zijn de meningen verdeeld: "Krijg je er de blikopener bij?", is een veelgehoorde reactie op de 2PK met zijn geribde motorkap en canvas dak. Hoe komen ze er toch bij om zo'n lelijke auto te bedenken?

Een legendarische anekdote vertelt het ontstaan van de 2PK. Wanneer Citroën-topman Pierre Boulanger eind jaren dertig per toeval met zijn wagen op een boerenmarkt belandt, valt hem op dat hij er de enige gemotoriseerde weggebruiker is. Blijkbaar heeft geen enkele constructeur er ooit al aan gedacht een kleine, goedkope en wendbare wagen te produceren. Boulanger geeft zijn ingenieurs opdracht een auto te ontwerpen die tegen 50 km/u vier personen en 50 kg aardappelen kan vervoeren. De ophanging van de kleine Citroën moet zo zacht zijn dat een boer met een mand eieren door een omgeploegd veld kan rijden, zonder dat ie er één breekt. En hij moet kunnen instappen zonder zijn zondagse hoed te kreuken.

Het prototype dat uit de bus komt, is waarschijnlijk de meest minimale auto ooit: één koplamp, buitenspiegels als optie en geen deurklinken. De onderste helft van het zijraam klapt omhoog zodat je de deur van binnenuit kunt openen. De chauffeur steekt zijn arm naar buiten om links af te slaan. Als hij naar rechts wil, moet hij beroep doen op zijn passagier. Om te starten was oorspronkelijk een touw voorzien, systeem grasmaaier. Wanneer de 2PK negen jaar later definitief in productie gaat, verlaat hij de fabriek in een iets meer aangeklede versie. Maar de techniek blijft de eenvoud zelve. Zo voedt één elektrische leiding zowel de snelheidsmeter als de ruitenwisser: hoe sneller je rijdt, hoe sneller de wissers gaan.

Toch blijkt de opmars van de 'geit' ('eend' voor de noorderburen, 'deuche' voor de zuiderburen) niet te stuiten. Terwijl Citroëns naoorlogse productie bij gebrek aan moderne machines slechts traag op gang komt, lopen op de Parijse hoofdzetel aan de Quai de Javel honderden aanvragen binnen. In de zomer van 1950 worden nog altijd minder dan 1.000 exemplaren per maand gebouwd. Citroën stuurt sociale inspecteurs naar de kandidaat-kopers. Hun voorkeur gaat uit naar klanten met een bescheiden inkomen voor wie de 2PK vooral een gebruiksvoertuig is.

Resultaat: een jaar later zijn 2PK's nog altijd zo zeldzaam dat de eigenaars vaak bestormd worden door horden nieuwsgierigen. Maar het tij zal snel keren. Want met zijn revolutionaire ophanging en voorwielaandrijving heeft de 2PK een ronduit superieure wegligging. Tel daarbij het zuinig verbruik van zijn tweecilinder (5 liter) en het gemakkelijk en goedkoop onderhoud: vier schroeven volstaan bv. om een spatbord te demonteren en aan de remmen te kunnen sleutelen. De nieuwe Citroën beschikt dus over alle troeven om de wereld te veroveren.

In de zomer van 1953 schrijven het Franse duo Cornet en Lochon geschiedenis tijdens een tocht van Alaska naar Vuurland. In de Boliviaanse Andes rijden ze hun 2PK naar de top van de 5.420 meter hoge Chacaltayak. Een nieuw hoogterecord!

Bij Citroën beseffen ze maar al te goed de publicitaire mogelijkheden van het wagentje. P.r.-directeur Jacques Wolgensinger stelt een jaarlijkse 'Tour du monde'-prijs in ter bekroning van intercontinentale avonturen per 2PK. Later tekent de man ook de scenario's voor Parijs - Kaboel - Parijs, Parijs - Persepolis - Parijs en een race dwars door de Sahara.

De geit wordt een bloemenkind, krijgt vervolgens een safarilook, om ten slotte tot alternatief statussymbool uit te groeien.

"Zo'n goedkope wagen, waar vind je dat nog? Een Citroën Dyane, wat dan toch de luxeversie was, die kostte 25 jaar geleden 88.000 frank. Taksen inbegrepen. Daarom kocht je het en pas dan ging je dat wagentje appreciëren omdat het je nooit in de steek liet."

Claude Loits (de voorzitter van de Terhulpense 2PK-club) reed twintig jaar lang 2PK en Dyane. Hij versleet er een tiental, omdat hij als vertegenwoordiger jaarlijks zo'n 100.000 kilometer aflegde. Sinds Citroën de productie stopte, rijdt hij nu noodgedwongen met een gewone wagen. Zijn laatste Acadyane-bestelwagentje koestert hij nu als een hebbeding. "Ik heb ook nooit een opmerking over die 2PK's gehad", constateert hij, terwijl een collega zich vaak moest verantwoorden waarom hij in een gedeukte Ritmo reed."

Zijn buurman op het 2PK-kamp in Rochefort (de prelude naar de meeting in Chevetogne) verklaart zijn liefde voor de geit als volgt: "Ze geeft mij de vrijheid om echt overal te komen. En de eenvoud van die mechaniek is ongelooflijk schoon."

Een dertiger, geblondeerd haar en donkere bril, stapt uit een Dyane in rastakleuren. Naast de voorruit wappert een vlag met de beeltenis van Bob Marley. Rastaman laat zich ontvallen dat het een paar jaar geleden toch de verkeerde kant dreigde op te gaan met de 2PK. "Caroline van Monaco liet zich in Saint- Rémy al eens opmerken in een geitje, en Laurent Fabius, toen nog premier, had zo'n bordeauxrode 2CV6 Charleston. Maar het ergst van al was die kortstondige rage van Parijse fils-à-papa's. Om in een zo aftands en verroest mogelijk exemplaar over de boulevards te scheuren."

Hoe kun je een 2PK verbouwen? Deuren en dak eraf halen, en de zetels met luipaard bekleden. Of: het kofferdeksel eraf en zo'n uitpuilende polyesterkoffer in de plaats, een queue de Paris. Of gewoon een aanhangwagentje met de omgekeerde dakplaten van een bestelwagentje.

Toch lijken de creatievelingen en verbouwers in de minderheid te raken.

Loits: "Toen ik mee de club oprichtte, waren we vooral actief in die crossraces, ook al een idee van Mr. Wolgensinger. Maar nu evolueert het meer en meer naar een echte oldtimerclub. Niet alle 2PK's zijn duur geworden. Maar die allereerste jaargangen, zo'n model zonder metalen kofferdeksel, maar met een zeildoek dat tot aan de achterbumper loopt, dat zijn ondertussen wel echte collectors' items."

Meer zeldzaams valt dit weekend in het Citroënmuseum op het Provinciaal Domein in Chevetogne te bewonderen. De tentoongestelde exemplaren zijn er veelal van Belgische makelij, uit de montagehallen van de Société belge de Production des Automobiles Citroën in Vorst (waar nu de fabriek van Volkswagen staat). Vaak verschillen ze een beetje van de Franse modellen. Ze hebben een ander type lichten, omdat de Belgische vestiging die bij lokale toeleveringsbedrijven kocht. Of een luxueuzer interieur: het ging hier ten slotte om een exportproduct. En verder o.a. een type A op rupsbanden (de Transsahariènne, de 2CV Radar (een cabriolet, in Luik geproduceerd op 25 exemplaren), een Van Clee Emmett (een soort Méhari van Belgische makelij), een 2CV Perrier (een speciale serie inclusief koelbox), de laatst geproduceerde 2PK ter wereld (1991). En niet te vergeten: de 2CV 1939, het gerestaureerde exemplaar van het fameuze ontwerp voor vier personen en een zak aardappelen.

Citroën bouwde 250 stuks voor het autosalon van oktober 1939, dat nooit zou doorgaan. Op bevel van Boulanger moesten ze vernietigd worden om uit handen van de Duitsers te blijven. Maar de chef van het testdepartement negeerde de instructies. Hij liet er één demonteren en bewaren in een opslagplaats van landbouwmachines. Tot de recente vondst van drie andere in een schuur, was dit het enige exemplaar waarvan algemeen aangenomen werd dat het de oorlog had overleefd. Maar wie doorzocht ooit alle Franse hooizolders op zoek naar de allereerste geit?

11th ICCCR (International Citroën Car Club Rally), Provinciaal Domein van Chevetogne (autoroute E411 Brussel-Luxemburg, afrit 22); op zaterdag 22 en zondag 23 augustus 1998.

Meer dan 4.000 Citroëns en Panhards (1919-1998) uit de hele wereld; viering van 50 jaar 2PK, tentoonstelling 2PK in de strips, m.m.v. het Belgisch Centrum voor het Beeldverhaal, talrijke animaties en nevenactiviteiten.

Dagprijs: 250 fr. per persoon; kinderen onder de 12 jaar gratis.

Met een Citroën heb je toegang tot de festivalweide zelf. Prijs: 500 fr. (inclusief de chauffeur). Voor een ander merk betaal je 100 frank parking (buiten de weide).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234