Maandag 01/06/2020

Uit één stuk

'Wat zag Lily Allen er chic uit in haar jumpsuit', titelde The Daily Mail vorige week. Kort na Nieuwjaar had The Scotsman ook al beschreven hoe 'dodelijk goed' Rihanna voor de dag was gekomen in haar zwarte jumpsuit met smalle pijpen en hoekige schouders. Waren de overall, de salopette, de jumpsuit vorige zomer al aangekondigd als hot, dan blijkt het éénstuk pas nu echt door te breken. Niet voor de eerste keer.

door Agnes Goyvaerts

Salopetten zullen wel voor eeuwig geassocieerd blijven met feministische manwijven, en catsuits met rubber en erotiek. Nochtans zijn beide kledingstukken afgeleid van dezelfde praktische werkkledij, en op honderd manieren door modeontwerpers maar ook door artiesten geïnterpreteerd.

In het begin van de twintigste eeuw werd de overall, of jumpsuit, een pak met mouwen en pijpen, de werkkleding van piloten en parachutespringers, van loodgieters en automecaniciens, van mijnwerkers en metaalbewerkers, maar ook van skiërs en duikers. Het beschermde tegen hitte, tegen kou, tegen water en vuur, en vooral tegen vuil.

Maar toen gebeurde er iets vreemds: de utilitaire kleding werd populair bij avant-gardeartiesten, die vonden dat de eenvoud ervan paste in hun utopische visie. De Weense architect Adolf Loos bijvoorbeeld zag een toekomst vol 'mannen in overalls': "De Amerikaanse arbeider, met zijn praktische geest, ziet niet in waarom hij kleren zou dragen uit twee stukken. Hij draagt een werkpak dat sterk gelijkt op de kruippakjes die wij onze kinderen aantrekken. De broek bedekt ook gedeeltelijk de romp, en wordt opgehouden met bretellen over de schouders. In Amerika noemt men dat overalls, en het zal dra de outfit worden van de werkman in Europa."

Ook de Italiaanse futuristen en de Russische avant-garde zagen heil in de functionele overall. Door zich te kleden als het werkvolk wilden ze zich losmaken van hun elitaire status. De Florentijn Ernesto Michahelles, beter bekend als Thayath, ontwierp in 1918 speciaal een 'tuta'(een 'alles'), een eenvoudig pak met knopen vooraan, vier opgezette zakken en een riem om het middel. Het was nieuw in zijn esthetiek, goedkoop en geschikt voor mannen en vrouwen. Bij de lancering ervan, met een grote perscampagne, werd een patroon geleverd waarvan meer dan duizend exemplaren werden verkocht.

Uniform van de revolte

Bleef die 'stadse' versie van het werkpak beperkt tot artistieke kringen, dan begonnen later echte modeontwerpers zich er op te inspireren. Elsa Schiaparelli, die dicht stond bij de surrealisten en nooit verlegen zat om een stunt, presenteerde in 1939 een overall van donkerblauwe wol met een rits vooraan. Ze noemde dat een 'tenue d'abri', een schuilpak, en de vier opgezette zakken waren bestemd om kostbare juwelen in op te bergen, als de sirenes van de oorlog afgingen en een dame zich snel in veiligheid moest brengen.

Maar het was in de jaren zestig, de tijd van uniseks en protest, dat de overall of jumpsuit echt doorbrak in de mode. Zelf had ik een vuurrode, van Fiorucci, en een witte salopette, van Lee. Het praktische en verhullende aspect van overalls en vooral salopetten - of tuinbroeken - sloeg aan bij de protestvoerders, en ze werden zowat het uniform van de strijdende feministen.

Het was nochtans een vrouw, de Parijse ontwerpster Sonia Rykiel, die de overall heruitvond in een sexy versie, van dun jersey, strak om het lichaam, zodat hij veel suggestiever werd dan zijn voorgangers. Als Barbarella toonde Jane Fonda dat je ook in een pak uit één stuk een geweldige stoeipoes kon zijn.

Ingepalmd door de mode

Met de opkomst van de prêt-à-porter, ook een vorm van revolte tegen de heersende haute couture, kwam de jumpsuit in de boetieks terecht. In de allereerste collectie van agnès b. in 1975 zaten katoenen overalls die erg geleken op echte werkkleding van schilders. Thierry Mugler, die vrouwen insnoerde tot het perfecte zandlopermodel, liep zelf stoer rond in een futuristische overall met buitenproportioneel brede schouders. Courrèges zag de toekomst behalve voor vrouwen in witte minijurken voor mannen in witte overalls. In de jaren tachtig verschenen onder meer Mick Jagger, Freddie Mercury en The Who in een jumpsuit op de scène.

Iemand die altijd weer opnieuw overalls in zijn collecties stopt, is Walter Van Beirendonck, en zelf draagt hij ze ook graag, bij voorkeur in oranje, waardoor hij lijkt op een Amerikaanse gevangene. De Japanner Yohji Yamamoto wist dan weer een poëtische versie te maken, in zwart of inktblauw, die verwees naar de foto's van August Sander.

Wat nu precies een overall is, een jumpsuit, een catsuit en een salopette, is voor discussie vatbaar, zeker als we op het domein van de mode komen, waar allerhande afleidingen zijn gemaakt. Onder overall, jumpsuit en catsuit wordt meestal een pak met mouwen en pijpen verstaan, onder salopette of tuinbroek een broek met slab en bretellen. Maar de afgeleiden in de mode kijken zo nauw niet. Een jumpsuit hoeft daar geen mouwen te hebben, zelfs geen schouders. En de pijpen mogen kort zijn. Essentieel is dat het uit één stuk is, makkelijk aan- én uit te trekken.

Kijk in de achteruitkijkspiegel

Oliviero Toscani, de man die bekend raakte met zijn controversiële affiches voor Benetton, stelde voor de modevakbeurs Pitti Uomo in Firenze een tentoonstelling samen rond werkkleding, en de invloed ervan op de mode. De expo Work Wear, Fashion, Seduction, die momenteel in het Stazione Leopolda in Firenze loopt, toont onder meer de catsuit van Schiaparelli, maar ook een sexy avondjurk van Versace, met bretellen en de typische knoop- en haaksluiting, die wordt gezien als een variant op de stoere salopette. Ook een rood pakje met een slab en kort broekje van Max Mara wordt opgenomen in de bijbel van werkkleding.

De komende zomer zullen er veel jumpsuits te koop zijn, vooral zonder mouwen, vaak met blote schouders. Maar hier geldt een waarschuwing: niet iedereen wordt er mooier mee. Denk vooral niet dat een dik achterste in een losse overall minder opvalt. Of dat brede heupen ermee gecamoufleerd worden. En wil je er niet als een pitspoes uitzien, vermijd dan hoge hakken onder een strak zittende overall.

Het meest flatteus zijn jumpsuits van dunne stof met wijde pijpen en platte sandalen, relax gedragen. Voor de jongeren onder ons staan ze leuk met korte pijpjes, kniekousen of zomerlaarzen. Een salopette van jeansstof kan erg sexy zijn als er niets onder zit, maar wie zijdelingse inkijk op de borsten wil vermijden, draagt er best een heel dun, vrouwelijk topje onder.

Work Wear, Fashion, Seduction, tot 8 februari, Stazione Leopolda, Firenze. Toegang gratis.

De komende zomer zullen veel jumpsuits te koop zijn, maar opgelet: niet iedereen wordt er mooier mee

n Een jumpsuit van Tommy Hilfiger: de overall maakte decennia terug al de overstap van werkmanskledij naar modeartikel.

n Een creatie uit één stuk van modehuis Chloé.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234