Zondag 22/05/2022

Uit de kraan, in the pocket

Het is goedkoop en ecologisch, en stilaan wordt het ook wel hip: kraantjes-water drinken. Maar is het ook gezond en lekker?

Een goedmoedig dorpje, ergens in een zuiders land. Het is vakantie. Het is warm. U kiest er een lokaal restaurantje uit, dat tafelkleedjes met ruitjes heeft en ook vrolijke schilderijen aan de muur. De menukaart is heerlijk authentiek: simpel, eerlijk en vooral niet duur. En nog voor u een keuze tussen al dat lekkers hebt gemaakt, krijgt u een karaf water op de tafel. Zomaar, gratis en voor niets. Leidingwater weliswaar, maar nog nooit heeft water uit de kraan zo goed gesmaakt. Heerlijk authentiek en eerlijk, weet u wel.

Eenmaal terug thuis probeert u dat zorgeloze vakantieleven zo lang mogelijk vast te houden, maar voor u het weet bent u weer met flessen water uit de Colruyt aan het sleuren, in plastic of glas. Vreemd is dat. Kraantjeswater smaakt in België minstens even goed als in het buitenland. U doet aan ecologisch consumeren als u het drinkt. En bovendien: het kost honderden euro's minder dan het goedje uit de fles. Dat laatste kunt u heel gemakkelijk berekenen. Wij, waanzinnig schuldig als het om het achteroverslaan van flessenwater gaat, deden de test. Ziehier het resultaat: als de dagelijkse 1,5 liter water van een bekend merk vervangen wordt door leidingwater, levert dat een jaarlijkse besparing van maar liefst 313 euro op. 313 euro! Daar kan een mens al eens nieuw schoeisel voor in huis halen.

Maar er is natuurlijk ook het grotere plaatje dan de eigen kleerkast. Kraantjes-water is beter voor het milieu: geen wegwerpverpakkingen als plastic en blikjes, en dus een heel pak minder afval, geen transport nodig om het materiaal tot in de supermarkt te krijgen, en minder CO2-uitstoot (in ons geval een vermindering van 99 kilo per jaar).

Wel veilig, niet gezond

Toch maken mensen zich soms zorgen. Over de restanten van medicijnen en hormonen in het drinkwater bijvoorbeeld. "Een reëel probleem is dat niet", zegt Kris Van den Belt van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), "maar het is wel een risico dat die stoffen in het milieu terechtkomen en dus ook in het drinkwater zitten. Vandaar dat er intensief onderzoek naar gebeurt. De eerste resultaten daarvan tonen aan dat er hier en daar heel lage concentraties van hormonen en medicijnen in het water zitten, maar niet in die mate dat die bedreigend zijn voor de gezondheid."

Wat wél een probleem is, is het lood in ons leidingwater. Van den Belt: "Daar zitten we enkele procenten boven de wettelijke norm, ja. De Europese regelgeving adviseert voor lood in drinkwater een concentratie van minder dan 10 microgram per liter water vanaf eind 2013. Tot dan geldt een wettelijke norm van 25 microgram per liter water. Zo hebben watermaatschappijen de tijd om loden aftakkingen en aansluitingen te vervangen." Ook uw eigen binneninstallatie kan ervoor zorgen dat er te veel lood in uw drinkwater zit. Van den Belt: "Als u in een oud huis woont dat nog loden leidingen heeft, laat u die best vervangen."

De VMM stelt uitdrukkelijk dat het kraantjeswater in Vlaanderen van erg goede kwaliteit is, maar daar is niet iedereen het mee eens. "Het is niet omdat kraantjeswater veilig is, dat het ook gezond is", zegt A.J.A. Magdalena van Eoli, een bedrijf dat drinkwatersystemen verkoopt. "Goed, je gaat niet onmiddellijk dood van leidingwater, maar er zitten veel stoffen in die echt niet goed zijn voor de mens, zoals bepaalde mineralen en metalen. Bovendien komt er steeds meer troep in het water terecht, zoals shampoo, pijnstillers of drugs."

Kraantjeswater mag dan wel goedkoop zijn en veel minder milieubelastend, met de natuur heeft het weinig te maken, gaat Magdalena verder. "Zowel bij leiding- als bij flessenwater ontbreekt elk natuurlijk element waar water nood aan heeft. Daarom proberen onze filtersystemen de natuur na te bootsen. Zo krijg je water dat een pak gezonder is, en dat ook heel goed smaakt." Voor zo'n filtersysteem moet u wel wat overhebben: minstens 2.600 euro voor een degelijk apparaat.

Ecohipsters

Niet iedereen is dus een even grote fan van water uit de kraan. En dat geldt niet alleen voor specialisten. Ecologisch, veilig, allemaal goed en wel, maar kraantjeswater ruikt zo slecht, horen wij u zuchten. Gaat het om een lichte chloorgeur, dan is dat makkelijk op te lossen, zo zegt men bij de VMM. Zet een karaf water voor een tijdje in de koelkast en elk luchtje is verdwenen.

Maar de geur is niet het enige probleem waar kraantjeswater mee te kampen heeft. Bij flessenwater hoort een imago. En dus ook een mooie fles. Als je het daarmee vergelijkt, is kraantjeswater dodelijk saai. Maar vergis u niet: water uit de kraan is hip! Het is eco, het is eerlijk, en u kunt het erg stylish maken, mits u de juiste fles hanteert. Met merken als Bobble of Klean Kanteen zult u wel bewondering oogsten bij de hipsters in uw buurt.

Als u dan nog enige culinaire truken toepast op het water in uw fles, bent u geheid helemaal mee. Didier De Roover, een van de chefs van restaurant Luzine, geeft drie tips om het water uit de kraan te pimpen. (zie kader).

Overigens kiezen ook cafés en restaurants steeds meer voor leidingwater. Zo is er 'DrinKraantjeswater': een initiatief dat horecazaken ertoe aanzet water op de kaart te zetten. Dat zou voor restaurants een besparing betekenen op het vlak van transport en het koelen van flessen drinkwater.

Geld verliezen doet de horeca er dus niet mee. Integendeel zelfs, zo blijkt uit een kleine rondvraag onder de twaalf zaken die zich tot nu toe verbonden aan het initiatief. De prijzen voor een glas kraantjeswater variëren tussen 2,5 euro voor een halve liter (waarbij de zaak in kwestie investeerde in een filter- en koelsysteem), 1 euro per glas ("Geen filter, en koelen doen we met ijsblokjes"), 1,7 euro voor een glas (waarbij de opbrengst naar een goed doel in Afrika gaat) en zaken die een glas leidingwater gratis aanbieden bij een andere consumptie.

De meeste zaken benadrukken dat kraantjeswater beduidend minder bij hen kost dan flessenwater, maar van dubbele winst wil men niet horen: "We deden dit vooral om het project te steunen. U kunt toch moeilijk verwachten dat we geen winst meer maken? Bovendien moeten we op die glazen water evengoed belastingen betalen."

Sterrenrestaurants

Ook sterrenrestaurants serveren leidingwater op de tafel. Huisgebotteld, in een gepersonaliseerde fles. "Als de mensen een fles water bestellen, en geen merk vragen, krijgen ze een fles van ons huiswater", legt chef Bert Meewis van tweesterrenrestaurant Slagmolen in Opglabbeek uit. "Die kost 5 euro voor een liter, terwijl een fles Bru of Perrier 8 euro kost. Is dat veel? Ik vind van niet. Bovendien heeft het filtersysteem mij zo'n 4.000 euro gekost, en heb ik voor die machine een maandelijks onderhoudscontract moeten afsluiten. Vergeet niet dat die flessen ook gereinigd en gekoeld worden, daar heb ik ook personeel voor nodig."

Meewis weet dat sommigen kritiek hebben op die prijzen, maar dat deert hem niet. "Kijk, de klant is vrij om te kiezen waar hij gaat eten en wat hij drinkt. Voor niets gaat de zon op, ik moet ook mijn geld verdienen. Maar het is vooral voor het milieu dat ik ben overgeschakeld op zo'n filtersysteem. En ook voor het gemak: we moeten nu een pak minder met flessen sleuren."

Watersommelier Roland Vanden Abeele heeft er zijn bedenkingen bij. Mocht u zich afvragen wat een watersommelier doet: water proeven natuurlijk. Degusteren dus. Ook blind als het moet. Vanden Abeele proeft elk verschil in watersoort, zo zegt hij zelf. En ook al is het perfect drinkbaar, en gebotteld via een filtersysteem, leidingwater smaakt nu eenmaal minder goed. "Flessenwater heeft een constante smaak, leidingwater niet, dat smaakt anders in West-Vlaanderen dan in Antwerpen. Restaurants die zoveel vragen voor een fles kraantjeswater, daar ben ik geweldig tegen. Zij doen dat niet vanuit een groene gedachte, maar wel vanuit puur commercieel oogpunt. Als er bovendien niet op de karaf staat dat het huisgebotteld water is, dan is dat bedrog."

Over smaak valt niet te twisten, een huizenhoog cliché dat ook voor kraantjeswater geldt. In elk geval: wij hebben onze herbruikbare fles besteld. De karaffen zijn gekocht. Er is plaats gemaakt in de koelkast. Wat dat oplevert: een gerust geweten vooral. Maar als we eerlijk zijn: ook een fijn vooruitzicht op extra geld dat gespendeerd kan worden aan dat nieuwe schoeisel. Daarna zullen we dan wel sparen voor zo'n filter. Een mens moet tenslotte ergens beginnen.

Bereken zelf wat u bespaart als u overschakelt op kraantjeswater op www.drinkraantjeswater.be

Meer info: www.vmm.be

Drie tips van Luzine-chef Didier De Roover

1.Doe een mengeling van een tiental sterke kruiden in je water: salie, oregano, dille, dragon, enzovoort. Doe een handvol in een liter lauw water en laat dat afkoelen in de koelkast. Smaak gegarandeerd.

2. Maak eerst zelf zoetstof. Dat doe je door een liter suiker en een liter water te mengen. Die mengeling kun je gerust een maand in de koelkast bewaren. Breng je drinkwater dan op smaak met wat druppels zoetstof, samen met limoen, citroensap of sinaasappelsap.

3. Een simpele tip: maak thee. Maar infuseer met koud water, niet met warm. Smaken genoeg om uit te kiezen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234