Woensdag 22/01/2020

UGent moet vuursalamander van de ondergang redden

De Nederlandse vuursalamander sterft bij de bosjes en niemand weet waarom. De 37 exemplaren die vorig jaar nog levend werden aangetroffen, kregen onderdak bij de Universiteit Gent.

Het gaat niet goed met de Nederlandse vuursalamander. Sinds een jaar of vier wordt het beestje nog amper levend aangetroffen. Sterker nog: in Zuid-Limburg, de enige plek in Nederland waar de zwartgele amfibieën voorkomen, lagen ze opeens dood in het bos. "Dat is heel bizar, want salamanders sterven zelden open en bloot. Doorgaans trekken ze zich terug in een holletje", zegt professor Frank Pasmans van de faculteit Diergeneeskunde aan de UGent.

Pasmans en zijn team hebben enige expertise opgebouwd op het vlak van amfibieënziektes en vangen in quarantaine de amper 37 vuursalamanders op die vorig jaar levend werden teruggevonden. Ter vergelijking: voor 2008 telde de populatie honderden salamanders. Ook de dode salamanders worden in Gent verzameld en onderworpen aan een autopsie. Want tot nader order is het nog volstrekt onduidelijk waarom de salamander in Zuid-Limburg plots in sneltempo verdwijnt.

"Mogelijk circuleert er een infectieziekte", vertelt Pasmans. Sinds de jaren tachtig worden amfibieën wereldwijd immers getroffen door een ware uitstervingsgolf, die onder meer te wijten is aan een hardnekkige schimmelinfectie. "We zijn inmiddels zeker dat die schimmelinfectie hier niet de boosdoener is. Dus ofwel doet een andere ziekte de ronde, ofwel gaat het om intoxicatie. Al is dat laatste niet erg waarschijnlijk: de vuursalamanders leven in een mooi bosgebied dat bovendien streng beschermd wordt. Wel werd in het gebied hoge nitraatconcentraties in de grond gemeten, maar het verband met de hoge sterftecijfers is niet duidelijk."

Ook in ons land kruipt de vuursalamander rond, vooral ten zuiden van de Samber en Maas, maar ook hier en daar in de Vlaamse Ardennen, Vlaams-Brabant en de Voerstreek. Of de mysterieuze sterfte hier ook toeslaat, is volstrekt onduidelijk. "In Nederland monitort de stichting Ravon (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland) de vuursalamander al sinds 1971, bij ons gebeurt dat veel minder en in de populaties die gevolgd worden zien we voorlopig weinig. Zolang we de oorzaken niet kennen, weten we dus niet of het hier een lokaal probleem betreft."

Pasmans is dan ook lichtjes verontrust. "De schimmelinfectie is ook in een klein gebied begonnen. Amfibieën vormen een belangrijk deel van het ecosysteem, ze zijn een beetje als kanaries in een mijn. Als er iets misloopt in een ecosysteem, dan zijn amfibieën vaak het eerste slachtoffer."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234