Woensdag 21/04/2021

UFO's bestaan

ufologie

'Ik ben een verwoede lezer van anti-UFO-boeken want deze publicaties zijn nog te overzien en bij de lectuur ervan valt altijd wel wat te lachen', schrijft Julien Weverbergh in zijn pas verschenen boek De UFO-carrousel - een introductie tot de ufologie voor beginnelingen en gevorderden. Vijftig jaar na het begin van het moderne UFO-tijdperk brengt het boek een eigenzinnige stand van zaken van het verschijnsel. De auteur - nooit bevreesd de knuppel in het hoenderhok te gooien - viseert gelukkig niet alleen prominente negeerders van UFO's, maar hekelt ook de fanatieke believers die het verschijnsel meesleuren in een draaikolk van folklore en esoterie.

Julien Weverbergh is zo'n beetje de éminence grise van de Belgische ufologie. Tot dusver publiceerde hij niet minder dan zes boeken over het onderwerp, die tot in het Roemeens en Japans werden vertaald. Voor Leon@rdo schreef hij deze bijdrage over de vaak moeilijke verstandhouding tussen ufologie en 'serieuze' wetenschap. Maar hoezeer hij ook zijn pijlen richt op de 'Priesters van de hogere bewustzijnsgraad', één ding staat voor hem als een paal boven water: UFO's bestáán. (JPM)

UFO's bestaan, en dat bestaan heeft niets met 'geloof' te maken. Ze zijn een verschijnsel dat noch door de ooggetuigen noch door specialisten verklaard kan worden als een foutieve interpretatie van een natuurverschijnsel of enig bekend toestel of voorwerp. Het verschijnsel is relatief zeldzaam, maar komt toch frequenter voor dan men denkt. Naargelang de bronnen is 10 à 30 procent van alle meldingen definitief niet verklaarbaar. Elke dag worden ergens ter wereld wel enkele UFO's waargenomen. Vorig jaar bijvoorbeeld verzamelde het Amerikaanse MUFON (een belangrijke UFO-kring, te vergelijken met het Belgische SOBEPS) zo'n 700 interessante meldingen van particulieren.

Geen ufoloog zal betwisten dat de stimulus voor het overgrote gedeelte van 'ongewone' waarnemingen van astronomische aard is, of veroorzaakt werd door atmosferische of zeldzame natuurverschijnselen, of door menselijke artefacten als ballonnen, satellieten en vliegtuigen. De ernstige ufologie gaat met het ruwe aanbod van meldingen aan het werk en verdeelt ze na doorgedreven onderzoek grosso modo in drie categorieën: IFO (geïdentificeerd), UFO (niet geïdentificeerd) en een groep waarover onvoldoende gegevens beschikbaar zijn om conclusies te trekken.

Wie zich de moeite getroost om ernstige UFO-dossiers te raadplegen, zal ontdekken dat de ongeïdentificeerde voorwerpen een onthutsende rijkdom aan vormen en gedragspatronen vertonen. Sommige laten tekens achter op radarschermen, worden gefotografeerd, gefilmd of op videoband vastgelegd. Het aldus vastgelegde beeld wijkt vaak af van de beschrijving die de waarnemer-fotograaf van het verschijnsel geeft. Soms landen UFO's en laten al dan niet afdrukken na, verandert de chemische samenstelling van de grond of wijzigt de biochemische structuur van planten. Een logisch verband tussen al de 'onmogelijke' prestaties heeft tot op heden niemand ontdekt, hoewel de hypothese dat UFO's gebruikmaken van gepulseerde ultrakorte golven en andere elektromagnetische velden meerdere waarnemingsfeiten zouden kunnen verklaren.

Voor de getuigen van een UFO-verschijnsel blijft de waarneming vaak diep in het geheugen gegrift. De bekende Vlaamse jeugdschrijver Marc de Bel, die in januari 1992 een driehoekige UFO boven zijn hoofd zag hangen, erkent: "Als ik dit nu vertel, komt de opwinding weer over mij, dat was iets ongelooflijks! Want je hersens werken nog, je hoort nog en je ziet nog, maar je waarneming slaat tilt, want wat je daar ziet, dat heb je nog nooit gezien, dat heeft geen gelijke in je hersens!"

Ondanks de frequente waarnemingen staat de ufologie als wetenschap nog altijd in haar kinderschoenen. Hoewel wetenschappelijk gevormde ufologen steeds vaker wetenschappelijke methodes hanteren om het waarheidsgehalte van de getuigenissen te toetsen, moet de wetenschappelijke studie van het verschijnsel zélf nog beginnen. Dat is een opdracht voor de komende halve eeuw. Momenteel bestuderen we nog steeds geen UFO's maar UFO-rapporten. Een écht wetenschappelijk UFO-onderzoeksteam, uitgerust met adequate wetenschappelijke apparatuur, bestaat niet. Daarom blijft het verschijnsel onbekend, om niet te zeggen verdacht in de ogen van de wetenschappelijke commune in het algemeen. Als een soort reactie hierop ontstond de doofpottheorie, die gaandeweg een van de meest dominerende thema's uit de UFO-literatuur werd: de hoogste militaire inlichtingendiensten zouden wel van de realiteit van het verschijnsel overtuigd zijn, maar de waarheid al een halve eeuw lang angstvallig verborgen houden. Ik meen echter dat een dergelijk gecentraliseerd, geheimgehouden UFO-complot niet bestaat - hoewel men de doofpotten bij sommige aspecten van de UFO-saga niet kan loochenen. Aan de basis van deze verdoezelingen ligt wellicht het feit dat de menselijke geest de reflex heeft te verdringen wat als onaanvaardbaar wordt ervaren. Ook het geheimhouden van bepaalde militaire projecten heeft ongetwijfeld een rol gespeeld.

Het ziet er gelukkig wel naar uit dat de wetenschappelijke interesse voor UFO's de laatste drie jaar groter is geworden. In Frankrijk bijvoorbeeld hebben in de UFO-problematiek geïnteresseerde wetenschappers elkaar gevonden in SOS OVNI. Hun publicatie Phénomène is aan te bevelen. De Franse Gendarmerie Nationale heeft als permanente opdracht van alle UFO-meldingen een proces-verbaal op te stellen en in geval van landingen de eerste opmetingen te doen. Als de melding interessant genoeg lijkt, komt een klein team van wetenschappelijke onderzoekers in actie. Daarmee is Frankrijk het enige land ter wereld waar UFO-onderzoek officieel door de autoriteiten wordt gesponsord. Dit leverde o.m. een analyse op van de biochemische veranderingen van planten op een UFO-landingsplaats in Trans-en-Provence, een studie die geldt als één van de sleutelrapporten in de ufologie. Jean-Jacques Velasco, de directeur van SEPRA, die jaren geleden met veel scepticisme zijn opdracht aanvaarde, is thans een van de belangrijke pleiters voor de erkenning van het verschijnsel.

In Amerika hebben de belangrijkste UFO-kringen als CUFO's, FUFOR of MUFON, net als het Belgische SOBEPS, in de loop der jaren een schare wetenschappers aangetrokken om de meldingen te evalueren voor ze in hun catalogi op te nemen. Met name de Amerikaanse foto- en filmanalyses zijn van een hoog wetenschappelijk gehalte.

Vervolg op pagina 14Vervolg van pagina 13

Ook in Roemenië is onlangs een UFO-kring gesticht, die nauw verbonden is met het Observatoire Astronomique Populaire. Hij groepeert 28 wetenschappers van diverse disciplines. In Chili werd dan weer een UFO-onderzoekscentrum opgericht onder de directie van de Ecole Technique de l'Aérotique.

Algemeen kan men stellen dat het klimaat voor de aanvaarding van het verschijnsel aan het kantelen is, ook bij het grote publiek. Zelfs de Amerikaanse ex-president Carter komt er tegenwoordig openlijk voor uit dat hij ooit een UFO waarnam. Enkele Amerikaanse en Russische astronauten nemen deel aan het UFO-debat en getuigen van hun UFO-ervaringen. En op de financiële pagina's van deze krant kon men onlangs lezen dat Sillicon Valley-legende Joe Firmage niet alleen met een UFO-landing werd geconfronteerd, maar zich uit zijn 2.000 werknemers tellende onderneming terugtrok om zich... uitsluitend aan het UFO-onderzoek te wijden.

Als gevolg van het uitblijven van de officialisering van het UFO-fenomeen moeten wij het helaas niet alleen stellen met verminkte of onvolledige rapporten, maar gleed het verschijnsel allengs af naar de folklorisatie en integratie in een mythische context. Vooral in Amerika grepen verhalen als over 'Little Grays' en zones '51' steeds meer om zich heen. Ze trokken zelfs om hun rationaliteit bekendstaande personen mee in hun web van mysterie, sensatie en nauwelijks gedocumenteerde onthullingen. Deze UFO-mallemolen verdringt de ernstige ufologie, wat tegenstanders dan weer dankbaar aangrijpen om ufologen als excentriekelingen en ufologie als pseudo-wetenschap aan de muur te nagelen.

De ufologie is echter een stam waarop meerdere vruchtdragers zijn geënt. Aan de ene zijde een rijkbloeiend, zeer gelovig UFO-volkje, en aan de andere zijde de even onbetrouwbare en fanatieke antibeweging. Deze anti-ufologen zijn alleen stukken arroganter, want zij menen dat zij de herauten van de 'Rede' zijn. Ik hou eraan de lezer te waarschuwen dat de waarheid over het UFO-fenomeen zeker niet in het kamp van de ultrarationalisten ligt. Ultrarationelen oordelen steevast over UFO-dossiers die zij niet kennen of waaraan ze niet eens geroken hebben. Zij analyseren de psyche van waarnemers alsof zij ermee naar bed gaan. Maar in werkelijkheid hebben zij nooit een woord met hen gewisseld.

Moeten wij het UFO-verschijnsel verwerpen omdat het 'irreëel' zou zijn? Een irreëel verschijnsel is een verschijnsel dat niet bestaat of kan bestaan en dat thuishoort in het domein van de verbeelding. Dat mijn hond mij straks niet alleen kwispelstaartend verwelkomt maar ook nog eens zijn hoge hoed afzet en 'Hello, Julien' zegt, is irreëel. Een irrationeel fenomeen daarentegen is een fenomeen dat niet past in de heersende logica van het heersende wereldbeeld. Een wereldbeeld dat - vergeten wij dat nooit - slechts bestaat bij de gratie van afspraken. Dat de aarde om de zon zou draaien, is eeuwen lang een ketterij geweest, een dwaalleer, kortom: een irrationele veronderstelling. Ze was daarom echter niet minder reëel!

Zo is ook het UFO-verschijnsel reëel, maar omdat het niet strookt met onze hedendaagse technische kennis hoort het thuis in het domein van de irrationaliteit. Ik twijfel er niet aan dat in de volgende eeuw natuurwetten geformuleerd zullen worden die netten zullen spannen waarin het UFO-verschijnsel zal kunnen worden opgevangen. De grenzen tussen ernstige ufologie en fictie-ufologie zullen van lieverlede vervagen.

Julien Weverbergh

Julien Weverbergh, De UFO-carrousel, Fontein, Baarn, 268 p., 690 frankVolgende week: 'UFO's bestaan (niet)' - een kritische reactie van VUB-wetenschapsfilosoof en SKEPP-voorzitter Gustaaf Cornelis.

Ultrarationelen analyseren de psyche van UFO-waarnemers alsof zij ermee naar bed gaan. Maar in werkelijkheid hebben ze nooit een woord met hen gesprokenDe UFO-mallemolen verdringt de ernstige ufologie. Tegenstanders grijpen dit dankbaar aan om ufologen als excentriekelingen aan de muur te nagelen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234