Vrijdag 14/05/2021

U2-frontman Bono luistert naar de song 'My Way'

De twee versies van Frank Sinatra

Bono is zanger van de band U2 en medestichter van de beweging ONE. Hij schrijft columns voor The New York Times.

Bono zal vanaf nu op onregelmatige basis columns leveren voor The New York Times, over muziek en over andere onderwerpen. Volgens NYT-redacteur Andrew Rosenthal is de Ierse frontman van U2 'een grote verrijking voor de krant'. Zijn eerste bijdrage vindt u hieronder.

Er was eens, een paar weken geleden... Oudejaarsnacht, een overvolle pub in Dublin. Klinkende, botsende, brekende glazen vol Iers plezier. Zwaaiende deuren, verliefde en kibbelende stelletjes, familieruzies bijgelegd of hervat. Een lach en een traan en heel veel drank, een kwart van een millennium nadat Arthur Guinness zijn vloeibaar zwart fluweel uitvond.

Een interessante sfeer. Het nieuwe Ierse geld is vergokt en verloren. De tijger heeft de staart tussen de benen, terwijl bouwers en bankiers ongemakkelijk en schril lachen over het oude jaar en een krop in de keel krijgen van het nieuwe. Een stem uit de luidsprekers schrikt iedereen op. Frank Sinatra zingt 'My Way'. Zijn ode aan het lef is veertig jaar oud en iedereen zingt mee, iedereen om zijn eigen redenen. Het treft me dat zijn stem één ding mist: sentimentaliteit.

Is die gebalde vuist van een stem een voorteken van het nieuwe jaar? Waarom is de stem van Sinatra als een misthoorn in de onzekerheid van je werkende leven, je liefdesleven, je levende leven? Ze geeft je moed voor romantiek in bange tijden en mept de roze bril van je neus als je het te ver laat gaan.

Een oproep tot geloven.

Een stem die zegt: "Lieg niet tegen mij."

Die zegt: "Baby, vertel het nu als er een ander is."

Recht voor z'n raap.

Terwijl het jaar zich keert en de feestvierders zich roeren, zwalpt de emotie in de kamer tussen hoop en angst, verwachting en huivering. Waar je ook eindigt, zijn stem neemt je bij de hand.

Waanzinnig geel

Nu ben ik weer in mijn huis in Dublin en maak ik een fles goede wijn open. Wetend dat hij in azijn kan veranderen als vrienden en familie er een glas te veel van op hebben, zoals ik ga doen. Naast de wijnflessen zie ik een visie in geel: een schilderij dat Frank mij stuurde nadat we op het album Duets, in 1993, samen 'I've Got You Under My Skin' hadden gezongen. Een werk van Frank. Een waanzinnig geel doek vol wilde concentrische cirkels, wervelend door een woestijnvlakte. Francis Albert Sinatra, schilder, modernist.

We zaten in zijn huis in Palm Springs, een belevenis op zich. Uitzicht op de woestijn en de heuvels, geen vrouw in de buurt. Veel Miles Davis. Veel gepraat over jazz. Toen liet hij met het schilderij zien. Ik zei dat de cirkels mij aan de omtrek van een trompet deden denken.

"Het heet 'Jazz' en je mag het hebben."

Ik zei dat ik gehoord had dat hij een van Miles Davis' belangrijkste invloeden was.

Smalende antwoorden: "Eigenlijk ga ik niet om met mannen die oorringen dragen."

"Miles Davis speelde nooit een noot te veel, jongen. En voor een dwaas had hij geen woord te veel."

"Jazz gaat over het moment. Modern zijn heeft niets met de toekomst te maken maar alles met het heden."

Ik denk daar nu over na, in dit nieuwe jaar. De Big Bang van de popmuziek zegt me dat alles om het moment draait, een nieuw doek en weten wanneer je moet stoppen met de verf. Wat zou hij gedacht hebben van de zee van tijd die ik en mijn collega's nodig hebben om een album af te maken, hij die nooit tijd had voor pietluttige regisseurs, producers, eigenlijk voor niemand? Hij had gelijk. Helemaal leven in dat ene moment, dat stipje tijd nadat je op 'Record' gedrukt hebt, maakt het moment eeuwig. Als je het zingt alsof je het nooit meer zult zingen, zoals Frank. Als je zingt alsof het de eerste keer is, zoals Frank.

Als.

Van whiskey doordrongen

Als je de minst sentimentele stem in de geschiedenis van de popmuziek eindelijk wilt horen breken (niet verder vertellen) moet je Franks versie van de ode aan de slapeloosheid vinden, 'One for My Baby (and One More for the Road)' die op Duets verstopt staat. Luister tot aan het einde en je hoort de grote man door de knieën gaan terwijl hij letterlijk snikt bij de woorden, "It's a long, long, long road". Heus.

Net als die van Bob Dylan, Nina Simone of Pavarotti verbetert Sinatra's stem met het ouder worden, met de jaren van rijpen in gebarsten en van whiskey doordrongen eiken vaten. Voor een communicator is hoge noten halen niet het enige.

Meer dan andere muzikanten zijn zangers afhankelijk van wat zij weten en niet willen weten van de wereld. Hoewel er een risico in schuilt, zoals het verlies van naïviteit, een eigenschap met haar eigen kracht, doet een grondig fout leven meestal wonderen voor je interpretatie.

Een voorbeeld? Hier is er een. Neem twee versies van Sinatra die 'My Way' zingt.

De eerste werd in 1969 opgenomen, toen de Chairman of the Board tegen Paul Anka, die de songtekst voor hem schreef, zei: "Ik stap eruit. Ik ben het beu. Ik stop met zingen." In die optiek is de song pure grootspraak, meer uitdaging dan afscheid, met al het machismo dat een man kan opbrengen over de fouten die hij heeft gemaakt op weg van hier naar overal.

Op de tweede opname is Frank 78. Het arrangement van Nelson Riddle is hetzelfde, de woorden en de melodie zijn identiek, maar deze keer is de song een hartverscheurend lied van verslagenheid. De zanger is zijn hoogmoed kwijt. (Deze zanger, ik dus, heeft tranen in de ogen.) De song is een apologie geworden.

Tegengestelde ideeën

Met welk doel? Dualiteit, complexiteit. Ik heb het geluk gehad een duet te zingen met een man die dualiteit verstond, die het talent bezat om in een enkele song twee tegengestelde ideeën te horen. En die de wijsheid bezat om te weten welke kant hij op welk moment moest laten horen.

Dit is ons moment. Wat horen we?

In de pub, op oudejaar, terwijl iedereen oorverdovend meebrult - "I did it my way" - horen ik en het hele café vol Ierse herriemakers in die Amerikaanse klassieker de twee kanten van de zanger en de song, hoogmoed en nederigheid, blauwe ogen en rode.

Waarom is de stem van Sinatra als een misthoorn in de onzekerheid van je werkende leven, je liefdesleven, je levende leven? Ze geeft je moed voor romantiek in bange tijden en mept de roze bril van je neus als je het te ver laat gaan

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234