Donderdag 26/11/2020

Klopt dit wel?

U vloekt, dus u bent slim?

Tennister Jankovic toont dat ze intelligent kan vloeken.

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: mensen die schelden zijn intelligenter.

Van wie komt de claim?

Een potje hartsgrondig vloeken: is het plat en onbeschaafd? Nee hoor, juist een teken van intelligentie, meldden verschillende blogs en nieuwssites waaronder Joop.nl en The Daily Mail. En er is meer: slimme mensen gebruiken niet alleen meer schuttingtaal, ze lopen ook vaker naakt rond thuis en ze eten graag een stevig ontbijt. 'Wetenschappelijk bewezen', tenminste volgens Cosmopolitan. 

Het opmerkelijke verband tussen schuttingtaal en slimheid is al vaker onderwerp geweest van berichten die - uiteraard voorzien van gepaste schunnigheden - al jaren vrolijk de ronde doen op internet en sociale media. Het is dus dringend tijd om eens te kijken wat daar eigenlijk van klopt. Is scheldend en tierend door het leven gaan écht een teken van bovengemiddelde intelligentie?

Klopt het?

De oorspronkelijke bron is een studie naar persoonlijkheid en gedrag in de oktobereditie van het wetenschappelijk tijdschrift Personality and Individual Differences. Een kleine 800 mensen vulden een vragenlijst in over 400 typische gedragingen, zoals zingen onder de douche, een schuine mop vertellen of te hard rijden. Die werden gekoppeld aan het 'Big Five'-model, dat vijf algemene persoonlijkheidsfactoren onderscheidt: extraversie, verdraagzaamheid, ordelijkheid, emotionele stabiliteit en openheid voor nieuwe ervaringen.

Het punt zit in de 'openheid voor nieuwe ervaringen', dat in het onderzoek wat onhandig vertaald werd als 'intellect' en vervolgens door de media vertaald werd als 'intelligentie'. Uit het onderzoek bleek dus dat mensen die hoog scoorden op 'intellect' ook aangaven vaker te vloeken in het bijzijn van anderen. Alleen slaat de persoonlijkheidsfactor intellect hier meer op non-conformisme, creativiteit en rebellie en niet direct op meetbare intelligentie of IQ. Dat bevestigt ook hoofdonderzoeker Ben Chapman. 

Is er dan wel een verband tussen intellect en intelligentie? 'De factor intellect is van de persoonlijkheidskenmerken wel het sterkst gerelateerd aan intelligentie', zegt Reinout de Vries, universitair docent Sociale en Organisatiepsychologie aan de VU en hoogleraar aan de Universiteit van Twente. 'Maar die correlatie is vrij beperkt.' Mensen die hoog scoren op intellect hebben niet per se een hoger IQ, aldus De Vries. 

Je kan met andere woorden geen rechtstreeks verband aantonen tussen intelligentie en een neiging tot vloeken. Er zijn ook geen studies die dat verband onomstotelijk aantonen. 

Welbespraakte vloekers

Het is niet voor het eerst dat een studie over vloeken uit zijn verband wordt gerukt. In 2015 ging het 'slimme mensen vloeken meer'-nieuwtje viraal na een studie van taalpsycholoog en 'vloekexpert' Timothy Jay. In zijn onderzoek liet hij proefpersonen in één minuut zoveel mogelijk scheldwoorden opnoemen, nadat ze eerder al zoveel mogelijk dieren en woorden die beginnen met de letters F, A en S hadden opgesomd. Degenen die het beste konden vloeken, waren ook op de andere gebieden welbespraakter. En taalvaardigheid is wél een kenmerk van intelligentie.

Maar veel lelijke woorden kennen, is niet hetzelfde als ze ook veelvuldig gebruiken. Timothy Jay bevestigt per mail dat hij nooit een direct verband heeft gevonden tussen IQ en openlijk vloeken. Dat het zo wel de krantenkoppen haalde noemt hij een 'overinterpretatie of misinterpretatie in veel populaire media van onze studie uit 2015.'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234