Donderdag 20/02/2020

U shopt maar zij kiest

Nog maar 29 is ze, en een nieuwe ster aan het fashion-firmament. Pascaline Smets is een workaholic in het kwadraat. Een halve pompelmoes als lunch en vier uur slaap moeten volstaan. Vliegend van Parijs via Londen naar Milaan stelt ze de volledige collectie samen voor de grootste conceptstore in België.

Aan het Meiserplein in Brussel streek vorig jaar de flagshipstore van de Luxemburgse familie Smets neer. Een zelfs naar Europese normen ongeziene mastodont waarin meer dan 120 luxemerken ondergebracht werden. Volledig in beton opgetrokken is de showroom van 3.800 m2 een architecturale parel die men aan de Leuvensesteenweg in Schaarbeek allerminst verwacht. Kunst, design en mode staan er centraal, maar ook een nagelbar ('OPI', de eerste in België), make-uphoek en restaurant openden er gelijktijdig hun deuren.

Pascaline Smets, 29 jaar, is in haar eentje verantwoordelijk voor het volledige aankoopbeleid. Ze verdeelt haar dagen tussen Londen, Milaan, Parijs en alle 26 kledingwinkels die haar ouders opgericht hebben. Ze is een workaholic in het kwadraat, het schoolvoorbeeld van de fashionista, maar dan eentje die geleerd heeft niet voor zichzelf in te kopen.

Laat het verkleinwoord maar achterwege: een dagje Parijs met Smets is een dag.

8u40

Lanvin

Quai d'Austerlitz 34, Cité de la mode et du design

Begin juli heerst er een relatieve rust langs de Seinekaaien. Ruim op tijd komen we in een gigantische showroom aan. Modellen lopen onvermoeibaar heen en weer, steeds in andere outfits, aan kriskras opgestelde tafeltjes noteren inkopers en verkopers bestellingen. Pascaline gaat recht op haar doel af: tientallen meters kledij worden in enkele oogwenken gescand, met haast militaire precisie onderzoekt ze sommige stukken van nabij, fototoestel in de aanslag. Een laptop klapt snel open. Maten, hoeveelheden, winstmarges, samenstellingen van stoffen (belangrijk voor de onlineverkoop) worden consciëntieus overlopen en ingevoerd. Het zal een terugkerend ritueel worden in alle showrooms die we vandaag bezoeken.

"Rond deze periode slaap ik gemiddeld vier uur en bezoek ik meestal zes showrooms per dag. De laatste drie weken was dat mijn regime, het is een tempo dat ik nog een week of twee, drie moet volhouden. Pendelen tussen Londen, Milaan en Parijs, van vlieghaven naar vlieghaven hollen. Het lijkt mondain, maar er is echt niets glamoureus aan. Eergisteren: om 6 uur 's morgens een vlucht naar Milaan, zes showrooms bezoeken, diezelfde dag om 22u30 terugvliegen, zoiets kun je moeilijk ontspannend noemen. Het is hard werken, iedere dag rond middernacht in je hotelkamer aankomen, daarna nog alle administratie regelen, soms tot in de vroege uurtjes. Van enig sociaal leven is absoluut geen sprake.

"En toch, ik hou ontzettend veel van mijn job. Dagelijks kan ik bijzondere mensen ontmoeten, in verschillende domeinen: architecten, designers, stylisten, kunstenaars en galerijhouders. Vaak getalenteerde mensen die hun passie uitdragen. Met mensen die hun eigen zaak opstarten van gedachten wisselen is ook heel boeiend.

"Veel reizen beschouw ik als een culturele rijkdom. Ik was onlangs in Hong Kong, voor een kunstbeurs, het werd een unieke ervaring. Wat inspireert meer dan ideeën aftoetsen met mensen uit de hele wereld? En vooral: van routine is nooit sprake. Uiteraard regel ik mijn afspraken grotendeels zelf, weet ik wat te verwachten en probeer ik dagen maximaal te rentabiliseren. Maar hoe de dag concreet zal uitdraaien, blijft afwachten. Nieuwe impulsen iedere dag opnieuw, heel verrijkend, echt."

10u10

Pierre Hardy

Rue de Lancry 63

Onze taxi houdt halt voor een immense massief houten deur. Een majestueuze binnenkoer met marmeren trap leidt naar prachtige kamers, geornamenteerd met indrukwekkende moulures. "Dit seizoen geen hakken van 10 centimeter bij Pierre Hardy. Ofwel een brave 8, ofwel killerheels van 12 cm", steekt showroom-verantwoordelijke Victoria Suchet van wal. Niet helemaal naar de zin van Pascaline, die zweert bij 10 centimeter, in al zijn varianten: 12-2, 14-4 of 15-5, zolang het eindresultaat maar 10 centimeter hoog is. "Een hak van 12 of 14 cm mag, zolang er ook een zool aan zit van 2 of respectievelijk 4 cm", zegt Pascaline. "Alleen de echte fashionista houdt zich een hele dag staande op die écht hoge hakken. Het blijkt een constante in al onze winkels: hakken van 10 cm verkopen het best." Waarop ze zonder verder gedraal aan pas- en fotosessies begint van zowat alle schoenen die haar bekoren, er heilig over wakend geen minuut tijd te verliezen.

"Ik zou mezelf omschrijven als uiterst gevoelig, verlegen, weerloos bij momenten, een gevoelsmens eigenlijk. Ik ben heel gematigd, in alles. Vaak komt me dat goed uit, op andere momenten helemaal niet. Het zijn eigenschappen die me helpen bij mijn beroep, denk ik. Ik beschouw ze niet als een gebrek, niet als een kwaliteit, niets is zwart-wit in mijn hoofd. Bijvoorbeeld, aan sommige personen hecht je je, collega's met wie je graag wilt werken haal je er zo uit, ik heb daar antennes voor. Alles draait bij mij rond intuïtie, ook tijdens inkopen. Met als gevolg dat ik toch af en toe snel ontgoocheld ben in iets of iemand. Ik heb wel al een paar boemerangs tegen mijn hoofd gekregen. Nederigheid en loyaliteit zijn voor mij de belangrijkste eigenschappen. Ik hecht belang aan een manier van spreken, de manier waarop iemand zichzelf of iets voorstelt, tot articulatie toe. Kleine dingen maken voor mij een groot verschil. Ik heb weinig tijd nodig om dingen te interpreteren, dat mag je letterlijk nemen.

"Natuurlijk zijn er harde periodes met een niet te overziene workload. Gelukkig is zoiets tijdelijk, er komen altijd momenten, ontmoetingen waar ik wel ten volle van kan genieten. On a rien sans rien. Ontmoetingen zijn voor mij écht een bron van dagelijks geluk, ook op Belgische schaal. Zo ontmoette ik onlangs Pierre Marcolini. Hem zo gepassioneerd over chocolade horen praten, bezorgde me kippenvel. Of Jean-Luc Moerman of Wim Delvoye begeesterd horen vertellen, daaraan kan weinig tippen. Hedendaagse kunst boeit me enorm, en dat gaat ruim: hoe artiesten of designers hun ateliers inrichten, bijvoorbeeld. Zoiets werkt bij momenten inspirerend: ideeën overnemen voor een eigen showroom, qua verlichting of zelfs muziek, kan daar een gevolg van zijn. Met kunstenaars reflecteren over de maatschappij, peilen naar hoe zij die aanvoelen, daar bij stilstaan en mijmeren, bestaat er iets mooiers?

Vroeger al viel me op dat kunstenaars en designers dezelfde boodschap verkondigen, een samenleving op dezelfde manier aanvoelen of interpreteren.

"Onlangs kocht ik in bij Giuseppe Zanotti en stootte daar op een magnifieke ballerina, werkelijk ontroerend mooi. Ik zag er onmiddellijk het werk van de Japanse kunstenares Yayoi Kusama in. Die bolletjes, haar handelsmerk, kwamen terug in die schoen. Dat soort kleine associaties vinden is wonderlijk. Alles absorberen, daarna links vinden tussen verschillende domeinen: mijn vorm van geluk."

11u50

Kenzo

Rue Vivienne 18

Pascaline is gespeeld boos tegen de oude bekenden die ze tegenkomt. "Iedereen wil me die nieuwe roklengte opdringen, tot onder de knieën, nu jullie ook. Wat is dat toch? Terwijl ik aan mijn eigen kleermaakster onophoudelijk vraag al mijn rokken korter te maken. Ze wordt er zot van."

Ze past een witte jas die haar beeldig staat, het Kenzopersoneel begint haast te klappen van enthousiasme. Toch zal de jas niet in haar collectie eindigen, wegens te verschillend van andere inkopen. Of hoe ze persoonlijke smaak heeft weten te negeren, een collectie soms samenstelt rond een coup de coeur, in dit geval een handtas in regenboogkleuren. Dat gebeurt wel vaker, zegt ze. "Ik kom ergens binnen, ontdek een fantastisch accessoire waar ik helemaal wild van ben, begin een collectie op te bouwen rond dat ene item en verkrijg zo finaal een aantal samenhangende silhouetten."

Het is lunchtijd, een halve pompelmoes volstaat voor Pascaline. "Ik leid een buitengewoon leven en ben me daar terdege van bewust. Ja, een geprivilegieerd leven, met dank aan mijn ouders ook. Ze waren, en zijn nog steeds, gul en genereus. Alles wat ze me geleerd hebben, de manier waarop ze me dingen aantoonden, uiteraard beïnvloedt dat je zijn. Ik ging altijd met mijn moeder collecties inkopen, ze vroeg voortdurend mijn mening en eiste finaal dat ik bleef meekomen. Volop deelnemen in het creatieve proces, mee bepalen welke richting we uitslaan, mijn ouders betrokken me werkelijk bij alles. Met behoud van mijn eigen karakter, niet iedereen is even receptief, pikt kleine signalen op."

Een eerste winkel in '86, daarna een sneeuwbaleffect tot 26 winkels. Het woord imperium is niet overdreven. Het succes van de Smetswinkels? "Mijn moeder heeft een ongeëvenaarde smaak. Alles wat ze doet of kiest vloeit voort uit een grote cultuur, een immense passie. Bovendien koppelt ze dat aan een piekfijn gevoel voor zakendoen.

"Passie en nieuwsgierigheid zijn altijd de grote motivators geweest. Toewijding en focus, ondertussen open staan voor opportuniteiten, dat resulteert in een trein die niet te stoppen is.

"We begonnen onze conceptstore in 2008. Maar de financiële crisis brak uit, alle banken draaiden hun kranen dicht. Het werd heel moeilijk om de financiering rond te krijgen. Het bouwen duurde een jaar, ook hierin was ik betrokken van in het begin. Dat ging ver, tot en met het bepalen van kranen en lavabo's, mee de werf op met mijn vader. Maar het is vooral de verdienste van mijn vader dat het project van de grond is gekomen.

"Als het lukt, en dat is afwachten, krijgt het concept een vervolg in andere landen. Iedereen zegt ons dat zoiets waanzin is, ja, we vangen af en toe ook negatieve echo's op. Je kunt ook niet als een koning in Brussel neerstrijken en alleenheerschappij opeisen. We zijn ons van veel bewust, moeten nog enkele zaken finetunen en de markt verder aftasten. Maar we groeien door onze ervaring. En ik blijf het een uniek concept vinden: een mix van design, mode en kunst, allemaal onder één dak, één plek waar je verrast en hopelijk ook ontroerd kunt worden. Mensen nemen contact met ons op voor een specifiek idee, project of lancering, verschillende soorten samenwerkingen zijn mogelijk, we sluiten niets uit, beslissen vaak heel snel."

14u15

Balmain

Rue Marbeuf 29

We worden charmant ontvangen, krijgen een op citrus gebrouwen drankje. "Met een weinig kandijsuiker, biologische", zo wordt eraan toegevoegd. De sfeer voelt familiaal aan en dat blijkt te kloppen: het is een relatief kleine ploeg creatievelingen (10 stuks) die de grote lijnen uitzet, met aan het hoofd de jonge (26) Olivier Rousteing. Desondanks scheert het merk jaar na jaar hogere toppen en is het stilaan incontournable geworden op jeansgebied en lederen jassen in bikerlook.

Fenomenale kwaliteit en snit maken hier het verschil. Pascaline raakt niet uitgepraat over de vrouwencollectie, haar superlatieven zijn niet te tellen. Maar we zijn hier voor de mannencollectie. Hiervoor brengt Balmain dit seizoen een bijna iconische lederen vest uit de vorige collectie ("Er werd in onze zaak zowaar voor gevochten!") in twee nieuwe kleuren uit : bruin en groen. Het typeert de safari-achtige sfeer die de collectie ademt, maar dat blijkt niet helemaal naar de zin van Smets. Ze vindt de collectie iets te weinig eenheid uitstralen, het avontuurverhaal te eng.

"De steeds terugkerende vraag is: investeren in trends of in gevestigde waarden? Steeds opnieuw diezelfde afweging, datzelfde dilemma, altijd in functie van een nieuwe economische conjunctuur ook. Voor inkopers geldt dat ook. Luxemerken aankopen die bekend zijn, en dus op veilig spelen, of opkomende talenten steunen?

"Ik vind de modewereld een leerzame omgeving, ik ontmoet zo veel mensen, het houdt nooit op. Maar toch, in de kunstbranche valt naar mijn aanvoelen iets meer te ontdekken, is het verrassingseffect groter, heerst er een gevoeligheid die niet zomaar 'penetreerbaar' is. Daar valt achter iedere utopie een wereld te ontdekken, al ervaar ik niet de behoefte om die grens te vinden. Wel om ze op te zoeken."

16u30

Fred Perry

Rue des Rosiers 26

Een blitzbezoek wordt het, vanwege de samenwerking met Raf Simons vooral. Enkele polo's worden ingekocht, in beperkte aantallen, afwachten hoe ze zullen verkopen, dixit Pascaline.

"Ja, ik ben als enige verantwoordelijke voor alle aankopen, van al onze winkels. Ik sta daar nooit bij stil, ervaar geen druk. Behalve dan de stress die verbonden is aan de conjunctuur en die inherent is aan iedere economische of commerciële activiteit. Natuurlijk wordt ons zakencijfer voor een groot stuk bepaald door de keuzes en aankopen die ik maak, maar onze verkopers in de winkel spelen een even grote rol. Zij moeten mee in de collectie geloven, ze verdedigen en aanprijzen wanneer nodig. Wij hebben geen naam zoals Balenciaga of Lanvin, we zijn een huis waarachter een keuze, een filosofie zit. Die keuze moet door het personeel mee uitgedragen worden, anders sta ik nergens.

"Tijdens showroominkopen laat ik me niet beïnvloeden, wel leiden, gidsen. Collecties zijn tegenwoordig zo groot dat geen enkel huis ter wereld alle bestsellers kan inkopen. Ook persstukken zijn vaak zo prijzig dat je er maar een beperkt aantal van inneemt, anders soupeer je er je hele budget aan op. Er zijn inkopers die met oogkleppen rondlopen, hun eigen smaak laten primeren, dat doe ik nooit. Zo was ik onlangs bij Yves Saint Laurent, daar wil men terug naar de bron, de jaren 60-66, David Bowie, dat soort invloeden. De wijziging van hun logo en samenwerking met Hedi Slimane bewijst dat trouwens. Die leidraad wordt mij aangereikt en ik neem daar akte van, beschouw hem als nuttig. Misschien zijn er inkopers die zo begaafd zijn en die achtergrond niet nodig hebben, dat kan. Maar ik luister en laat me graag onderdompelen, het maakt me vrolijk, soms, niet altijd."

18u50

Barbara Bui

Rue des Francs-Bourgeois 43, Marais

Laatste afspraak van de dag, het is hardgaan regenen. Wanneer we aanbellen, wordt er niet onmiddellijk opengedaan. Ik voel onderhuidse ergernis, Pascaline belt nogmaals, vijf minuten later pas zwaait een deur open. "Beseffen jullie dat het regent?", vraagt ze zonder opkijken.

Al snel herhaalt het bekende scenario zich: kijken, overzicht krijgen, zelf passen, foto's maken en data invoeren. Ze legt uit hoezeer zelf passen belangrijk is, ze wil de stoffen voelen op haar lichaam, aanvoelen hoe ze reageren, als het ware.

"De prijs-kwaliteitverhouding van jullie lederen stukken blijft onklopbaar", zegt ze.

Een verkoopster neemt het compliment zichtbaar geflatteerd in ontvangst. Even later toch ongeloof: voor het tweede jaar op rij is er nergens een spiegel te bespeuren, toch een essentieel item bij passessies. Het personeel van Barbara Bui voelt het niet als dusdanig aan. Pas wanneer Pascaline opnieuw enig ongeloof laat blijken, wordt vanuit de kleedkamer van de modellen een spiegel aangesjouwd. Blijkbaar de enige die het pand rijk is.

"De crisis is er, dat kun je niet ontkennen. Er zijn veel mensen die voor ons werken, sommigen al twintig jaar, anderen pas sinds kort. Dat impliceert een grote verantwoordelijkheid. Alleen al in onze winkel in Brussel werken veertig mensen. Met de juiste strategieën, en door onszelfzelf voortdurend in vraag te stellen, slaanwe ons erdoor - daar ben ik niet idealistisch in, maar realistisch. Nooit denken dat je een ster bent.

"Onze activiteiten zijn divers. Er is het restaurant op de eerste verdieping, Bowery. Onze chef Benjamin Laborie is zo gepassioneerd dat hij me soms foto's doorstuurt van een nieuw voorgerecht terwijl ik ergens aan de andere kant van de wereld inkopen sta te doen. Met als vraag: wat denk je? Doen?

"Dat is nu net waar ik gevoelig voor ben, wat ik zoek. Gemotiveerde, gepassioneerde mensen. Zoiets vertaalt zich niet in een uurrooster of werkschema. Je overstijgt je werk, je presteert automatisch op hoog niveau. Het enige recept om de crisis het hoofd te bieden.

"Aan vakantie heb ik geen behoefte. Eens acht uur non-stop kunnen slapen, daar kijk ik nu wel naar uit. Maar drie weken vakantie heb ik echt niet nodig. Ik word niet moe van wat ik doe, het bezorgt me net levenslust. Zo'n werkritme leg ik mezelf op, er is niemand die me pusht.

"Het internet en zijn opkomende webwinkels zijn inherent aan onze business. Die bieden juist mogelijkheden, want cliënten kunnen ook bij mij komen kijken, het biedt diversiteit aan kopers. Luxemburg is een gelimiteerde markt. Bijzondere stukken, echte sleutelstukken verkopen we amper, misschien een of twee. Dankzij de e-boetiek nu drie à vier. Het biedt toegang tot een kosmopolitischer, meer modebewust publiek. Ik zie het internet als een venster, een vitrine om onze naam naar buiten te brengen. Niets gaat sneller, dankzij het internet overstijgen we de Beneluxmarkt. Trouwens, mensen zullen altijd van het contact houden. Sommigen sparen zes maanden, kijken er naar uit om nieuwe collecties te passen, te staan draaien voor een spiegel. Dat evenwicht zal er altijd zijn."

Evenwicht, het woord is gevallen. "Het leven bestaat uit verschillende evenwichten, in alles. Blijven voortdoen, dat wens ik mezelf toe. Verrast blijven, dat niets ooit mag vastroesten. Zelf heb ik geen enkel doel. Voor mijn zaak wel, maar persoonlijke, prestigieuze ambities zijn mij vreemd. Steeds en spontaan verrast worden, vrij blijven, dat is echte rijkdom."

Het is 21 uur, de dag zit er bijna op. Morgen wachten showrooms van Balenciaga, Rag & Bone en nog andere. We wachten buiten in de regen op een taxi, drie kwartier lang.

Het blijkt een hel te zijn om vervoer te strikken. Als gebeeldhouwd blijft ze op haar Louboutins geduld uitoefenen. Geen spatje mondain vertoon, geen enkele verzuchting, ook niet naar een paraplu.

"Qua triviale informatie kan dit tellen, maar weet je, mijn lievelingsoutfits zijn hele hoge hakken in combinatie met een korte rok van Azzedine Alaïa, mijn lievelingsontwerper", zegt ze plots, haast zonder aanleiding.

En dan: "Ik ben niet trots, ik ben gelukkig. Ik hou niet van het woord trots. Omringd worden door talentvolle mensen resulteert in iets moois, maar we staan nog nergens, rien est acquis. Ik ben 29 nu en blijf mijn instinct volgen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234