Donderdag 09/12/2021

'U moet het begrijpen, ik ben al een oude man'

Neen, de leden van de commissie- Lumumba zullen het niet makkelijk hebben om tijdens de getuigenverhoren nieuwe informatie naar boven te spitten. In tegenstelling tot telexen en geheime rapporten kunnen mensen zich immers op geheugenverlies beroepen, zeker wanneer de gebeurtenissen al veertig jaar achter de rug zijn. En dat hadden Jean Durieux en Jean Cordy, die gisteren aan de tand werden gevoeld, zich vooraf goed ingeprent. Met alle hoffelijkheid omzeilden de twee zeventigplussers elke delicate vraag. 'Ik zie dat u ontgoocheld bent. Maar u moet het begrijpen, ik ben al een oude man.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Ruud Goossens

Ja, die ontmoeting op 13 oktober 1960 waarover de leden van de commissie Lumumba meer te weten willen komen, kan Jean Cordy zich nog zeer goed herinneren. Als de dag van giste- ren zelfs. Cordy was op dat moment ambtenaar op het Kongolese ministerie van Buitenlandse Zaken en vertrouweling van minister en Lumumba-tegenstander Justin Bomboko. En die dag zat hij rond de tafel met Marcel Dupret, de ambassadeur in Kongo-Brazzaville. "Ik logeerde toen in Leopoldstad bij de schoonbroer van Dupret en die hield zijn hond bij. Omdat ik allergisch ben voor honden brachten we dat beest die dag terug. En toen heb ik geluncht met Dupret en nog een aantal andere personen." Iemand met zo'n geheugen moest zich dus zeker kunnen herinneren wat er tijdens de ontmoeting die dag gezegd was, probeerde Geert Versnick. Maar nee, hoor. "Goh, het is al lang geleden, ik zou het u echt niet kunnen vertellen. En wie er was? Tja..."

Het leek gisteren het standaardantwoord in de Europa-zaal van de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Bij elke moeilijke vraag lieten de geheugens van Jean Cordy en Jean Durieux, kabinetschef van voormalig minister Raymond Scheyven, het afweten. Nochtans is er een telex waarin Dupret en diplomaat Westhof België op de hoogte brengen van het "interessante" gesprek met Cordy in Brazzaville. Daarin wordt onder andere gesproken over een actie van de Force Publique, het Kongolese leger, aan de woning van Lumumba. Maar het hielp niet. "We hebben geluncht, ja..."

Maar Cordy was dus niet de enige die gisteren aan geheugenverlies leed, ook Jean Durieux had last van behoorlijk wat zwarte gaten. Durieux was vanaf eind 1959 tot september 1960 kabinetschef van minister Scheyven en de commissieleden hoopten dat hij iets meer zou kunnen vertellen over de 'geheime fondsen' waarmee de regering-Eyskens Lumumba trachtte te destabiliseren. "Voor zover ik het mij herinner waren het geen geheime maar eerder speciale fondsen waarmee de regering van Lumumba op een discrete manier gesteund kon worden. Er konden bijvoorbeeld Tunesische leerkrachten mee betaald worden om in Kongo te gaan lesgeven."

Nochtans vonden de commissieleden een 'geheime' nota van september 1960 waarin Durieux een gedetailleerde beschrijving van de fondsen geeft. Daarin vertelt hij dat de Belgische regering "twee netwerken financiert waarmee ondergrondse acties gesteund worden" en dat er al zeven miljoen is overgemaakt aan professor Benoit Verhaegen en vijf miljoen aan ACV'er Jean Brück. "Ik begrijp uw verwondering maar ik herinner mij die nota niet. (bekijkt de kopie) Het is inderdaad mijn handtekening. Als het om schriftvervalsing gaat, is het een prachtige imitatie, ja. Bizar dat ik dat geschreven heb. Een nota van die strekking wordt normaal toch door de minister zelf geschreven."

Zelfs voor de immer hoffelijke Geert Versnick, de voorzitter van de onderzoekscommissie, werd het moeilijk om zijn ongeloof nog te verbergen. Maar ook daar leken de getuigen op voorbereid. "Het spijt me enorm", zei Jean Durieux. "Ik zie dat u ontgoocheld bent, maar ik ben een oude man. Het is niet dat ik informatie wil achterhouden, ik weet het gewoon niet meer." Waarop Geert Versnick hem enkel nog gelijk kon geven. "U heeft ons inderdaad erg ontgoocheld." En Durieux vertrok. Klus geklaard.

Durieux bij het bekijken van de nota van zijn hand die hij zich niet meer herinnert: 'Mijn handtekening, inderdaad. Als het om schriftvervalsing gaat, is het een prachtige imitatie'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234