Donderdag 14/11/2019

Energie

U mag mee beslissen of kerncentrales sluiten. Maar is dat wel zo slim?

Drie weken lang mogen burgers zich uitspreken over het energiebeleid en, bijvoorbeeld, een sluiting van de kerncentrales. Beeld Hollandse Hoogte / David Rozing

Vanaf volgende week kunt u uw stem laten horen over de kerncentrales en energiebeleid. De verschillende ministers van Energie willen zo de burgers betrekken in hun besluitvorming. Maar komt dit niet veel te laat? "Het zou ook kunnen dienen om al genomen besluiten extra legitimiteit te geven."

Gedurende drie weken zullen Belgen zich kunnen uitspreken over de energiemarkt en energiebeleid. De federale overheidsdienst Economie en de verschillende ministers van Energie, onder wie Vlaams energieminister Bart Tommelein (Open Vld) en zijn federale collega Marie Christine Marghem (MR), lanceren hiervoor een online-enquête, zo meldt De Standaard. Het moet de nodige input geven voor de laatste onderhandelingen over een Energiepact, waarmee de sector duidelijkheid krijgt over het overheidsbeleid van de komende decennia.

"De energieomslag zal pas slagen als iedereen mee is in het verhaal", klinkt het bij Tommelein. "We willen dus ook luisteren naar wat de burger denkt." Centraal staat onder meer wat er moet gebeuren met de verschillende kerncentrales. De verschillende ministers zijn al sinds begin dit jaar in gesprek over het toekomstige energiebeleid. Er wordt daarom beklemtoond dat zij de aanbevelingen van de burgers, die midden volgende maand beschikbaar moeten zijn, niet zomaar blind zullen overnemen.

Schijnparticipatie

Die houding werpt vragen op. Zo werden andere belanghebbenden, zoals de sector zelf, de werkgevers en de milieubewegingen, al veel eerder bevraagd. Waar de burger pas in oktober aan zet komt – een maand voordat de politiek de knoop wil doorhakken – konden zij al in het voorjaar hun stem laten horen. “Het zou daarom een vorm van schijnparticipatie kunnen zijn, waarbij al genomen besluiten extra legitimiteit moeten krijgen”, zegt Didier Caluwaerts, die aan de VUB onderzoek doet naar deliberatieve en participatieve democratie. “Ik wil niet van het slechte uitgaan, maar goede burgerparticipatie vindt aan het begin van de beleidscyclus plaats.”

Het is ook niet de eerste keer dat Vlaamse of federale ministers de hulp inroepen van burgers. Vorig jaar nog vroeg minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) in de discussie over de nieuwe eindtermen de mening van de bevolking. Het mondde uit in een eindrapport dat wordt overgemaakt aan het Vlaams Parlement. Voormalig federaal minister van Mobiliteit Jacqueline Galant (MR) deed in 2015 hetzelfde, maar kreeg forse kritiek van sommige experten, die stelden dat de burgerinspraak louter diende om al gemaakte beslissingen af te toetsen. Sven Gatz (Open Vld), Vlaams minister voor Cultuur, Media, Jeugd en Brussel, organiseert dan weer jaarlijks een burgerkabinet.

Technisch

“Burgers betrekken kan het draagvlak vergroten”, zegt Caluwaerts. “Zo wordt duidelijk of zij bereid zijn om die inspanning te doen. Op Vlaams niveau wordt er steeds meer ingezet op burgerparticipatie. Het initiatief van Gatz heeft verschillende goede kenmerken. Het proces zit juist in elkaar en de burgers worden goed begeleid. Ook neemt hij de aanbevelingen mee in zijn beleidsbrieven of geeft hij aan waarom er niets mee is gebeurd. Het verdient zeker navolging. Dat geldt overigens ook voor Ons Onderwijs, waarbij burgers konden meedenken over de eindtermen.”

Wel betwijfelen experten of elk thema zich leent tot burgerparticipatie. Bij onderwijs, mobiliteit of cultuur voelen veel mensen zich, ondanks de soms technische aard van de dossiers, rechtstreeks betrokken. Bij energiebeleid is het maar de vraag of eenzelfde bereidheid bestaat. “Het hangt wat mij betreft echt af van het dossier”, zegt politicoloog Herwig Reynaert (UGent). “En bij energie kun je je daarover vragen stellen. Wat er in elk geval niet mag gebeuren, is dat politici in gevoelige en gecompliceerde dossiers de hete aardappel naar de bevolking doorschuiven.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234