Maandag 18/10/2021

Typische begeleider

Dietrich Henschel in De Munt JJ

Wanneer men van een pianist zegt dat hij 'een typische begeleider' is, bedoelt men dat zelden als compliment. Al hangt het ervan af wat de pianist liever zou zijn: begeleider of muzikant. In elk geval is Fritz Schwinghammer, die in de Munt bariton Dietrich Henschel bijstond, zo'n typische begeleider.

Begeleiden wordt vaak verward met zichzelf wegcijferen. Noten, prosodie en een vermoeden van sfeer aanreiken. Verder op het onnaspeurbare af correct zijn en de zanger, die zich traditioneel in de bocht van de vleugelpiano bevindt, geen streepje van zijn solistische glans ontfutselen.

Er is muziek waarin die aanpak loont, maar voor wie niet louter verstrooiing zoekt, is die het beluisteren niet waard. In elk geval werkt het niét in de liederen van Webern en vooral Brahms, de twee genieën van wie maandag werk op het programma stond. Er is geen noot in de pianopartij die niet evenveel betekent als de cantilenen van de zanger. En verdraagt Webern vanwege zijn verregaande, objectief volmaakte structuren nog emotionele ascese of zelfs een soort ambtelijke onverstoorbaarheid, dan zijn dat bij Brahms hoe dan ook doodlopende sporen.

Talrijk zijn evenwel de zangers die dermate vrij - in soms ontstellend beroemde gevallen kunnen we gerust zeggen: hersenloos - omspringen met tempo, ritme, timing of nog meer aspecten van de partituur, dat hun begeleiders alleen al onze bewondering verdienen voor het vermijden van ongelukken op de scène. Ook in dat opzicht viel er voor Schwinghammer niets te rapen. Henschel is immers niet alleen zanger, maar ook een doorgeleerde pianist en dirigent. Hij denkt en timet als een instrumentalist, hetgeen de dialoog tussen hem en pianist in principe doet neerkomen op zuivere kamermuziek. Zuiver betekent hier zowel puur als vlekkeloos.

Put je in die omstandigheden uit je arsenaal aan begeleidertrucs, dan komen de muzikale tekorten daarvan vingerdik op het uiteindelijke resultaat te liggen. Eerst en vooral is Schwinghammer, een uitstekende zichtlezer, op het hypnotische af aan zijn partituur gekluisterd. In samenhang daarmee drukt hij bijna consequent het linkerpedaal in. Dat dient, in weerwil van de traditie, niet om zachter te spelen (dan sluit je beter de vleugel), maar ontneemt de piano de helft van zijn spectrum. Getuige van die omstandigheid: het prachtig openbloeiende 'Sommerabend', waarin Schwinghammer erin slaagde zijn linkervoet bij zich te houden.

Verder is zijn passagewerk al te approximatief. Bijvoorbeeld het centrale deel van Brahms' 'Denn es gehet dem Menschen wie dem Vieh' of het hele 'Verzagen' - twee meesterwerken, maar erg moeilijk voor de pianist - werden zo herleid tot een papieren impressie.

Dat alles is onbegrijpelijk, want een musicus als Henschel onwaardig. Al gaat ook hijzelf niet vrijuit. Hij maakt in de extremen van zijn stem veel vocale fouten, past klinkers zo verregaand aan - betrekkelijk - vocaal gemak aan dat ze geaffecteerd worden en kent geen andere dan een bevreemdende, ietwat expressionistische grimas als gelaatsuitdrukking voor het zingen. In elk geval zal hij zo niet misstaan als Wozzeck, binnenkort in De Munt.

Om als chef - in juni, wanneer hij Zenders 'gecomponeerde interpretatie' van Schuberts 'Winterreise' dirigeert - enige kans op slagen te maken zal hij zich van een menselijkere kant moeten tonen. (RT)

www.demunt.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234