Woensdag 14/04/2021

Twistappel Ayodhya

Antagonisme tussen hindoes en moslims in India neemt weer extreme vormen aan

Minstens 20 moslims werden gisteren bij brandstichtingen en aanvallen in de West-Indiase deelstaat Gujarat vermoord door hindoe-activisten in wraakacties voor de dood van 58 mensen woensdag. Toen stichtten onbekenden in Godra, Gujarat, brand op een trein die hindoe-extremisten terugbracht uit Ayodhya, Uttar Pradesh. Ze troffen er voorbereidingen voor de verboden heropbouw van de Rama-tempel, op de plaats waar tot 6 december 1992 de Babri-moskee stond. Gevreesd wordt dat het 'communalisme' (het opstoken van het hindoe-moslimantagonisme) de komende weken alleen maar zal toenemen. Op 15 maart wil de extremistische hindoe-organisatie VHP immers met de bouw van de Rama-tempel beginnen.

Waarom willen extremistische hindoes een tempel bouwen in Ayodhya?

Volgens hen is dat de geboorteplaats van Rama, de koning uit de Ramayana, en tevens een van de reïncarnaties van Visjnoe. Er stond volgens hen een Rama-tempel, maar die werd in 1528 door mogolheerser Babar afgebroken en door de Babar-moskee vervangen. Die werd gebruikt tot in 1949, tot er plots Rama-afbeeldingen opdoken en het gebouw werd gesloten om communalistisch geweld te voorkomen. Sinds de jaren tachtig is het bouwen van een nieuwe Rama-tempel evenwel een groot mobilisatiepunt: toenmalig premier Rajiv Gandhi liet in 1989 toe dat de eerste steen werd gelegd en in 1992 kon het leger niet verhinderen dat duizenden hindoe-extremisten de moskee afbraken. In de communalistische rellen die volgden verloren meer dan tweeduizend mensen in heel India het leven. Een jaar later verkreeg de overheid tijdelijk de eigendomstitel over het terrein. Een beslissing van het Hooggerechtshof of hindoe-moslimoverleg moet uitwijzen wat er verder mee hoort te gebeuren.

Wat is de aanleiding voor het huidige geweld?

De VHP heeft op de Kumbh Mela, de allergrootste rituele bijeenkomst van de hindoes, in Allahabad in januari van vorig jaar 15 maart van dit jaar als datum vooropgesteld voor de aanvang van de bouw. De VHP orakelt dat tegen die tijd minstens één miljoen hindoes naar Ayodhya zullen afzakken, net zoals in 1992, zij het nu niet om af te breken maar om manu militare met de bouw te beginnen. De aanval op de trein woensdag betrof kar sevaks (hindoevrijwilligers) die in Ayodhya voorbereidingen voor de aanvang van de bouw hadden getroffen.

De regerende BJP van premier Vajpayee staat bekend als hindoenationalistisch. Die vindt dit vast prima?

Niet helemaal. De BJP is namelijk niet alleen aan de macht: het is zo'n partij waar een sanitair cordon rond bestond - precies uit vrees voor communalisme - waardoor een eerste regeerperiode in 1996 minder dan twee weken duurde. In 1998 keerde de BJP terug, maar in een meer dan tien partijen tellende coalitie, de Nationale Democratische Alliantie (NDA). Haar regeringsakkoord omvat het 'vermijden van communalistische thema's' zoals Ayodhya.

Desalniettemin moet gezegd dat de Ayodhya-affaire de hele jaren negentig lang dé stemmenlokker van de BJP was, maar dat vergeet Vajpayee nu liever.

Wat is de relatie tussen VHP en BJP?

Ze hebben dezelfde hindoenationalistische ideologie, en zijn evengoed met elkaar als met de RSS (Vereniging van Nationale Vrijwilligers) verbonden. Die laatste ontstond eerst, in 1925, met als doel de versterking van de hindoegemeenschap door disciplinering van de jeugd middels dagelijks fysieke inspanning. De RSS heeft 25.000 afdelingen en twee miljoen leden. In 1951 ontstond de BJP onder de naam BJS, als politieke façade van de RSS. De VHP is het jongst: die werd in 1964 in Bombay opgericht met de bedoeling religieuze leiders uit het hele land te mobiliseren voor massamanifestaties van de RSS.

BJP-premier Vajpayee heeft de VHP gevraagd het ultimatum van 15 maart te laten varen, wat die laatste prompt weigerde. Maar velen vertrouwen Vajpayee in deze niet. Hij staat wel als gematigde binnen de BJP bekend, maar zei op de achtste verjaardag van de moskeedestructie toch dat het oprichten van een Rama-tempel 'de uiting is van nationale gevoelens'. Tegelijk is hij het die aan de minister van Wet heeft gevraagd of het aanpalende terrein, dat ook is aangeslagen, aan de VHP mag worden teruggegeven. De meesten zijn het erover eens dat de VHP dan prompt begint te bouwen.

Bovendien is ook het interview met BJP-partijleider Khrisnamurty in het blad Frontline veelzeggend. De man vindt dat de regering moet afwachten en zien wat er op 15 maart gebeurt. Nochtans is dat precies wat toenmalig premier Rao in 1992 deed, met de afbraak van de moskee tot gevolg.

Men zegt dat die Rama-tempel prefab is, hoe zit dat?

Inderdaad. Er wordt sinds 1990 onafgebroken aan gewerkt door 50 vaklui. Die hebben de 106 witte marmeren pilaren voor het gelijkvloers al af en ook 70 procent van de eveneens 106 pilaren van de eerste verdieping. Er zijn drie ateliers in Rajasthan en één in Ayodhya zelf.

Wat zou de regering kunnen en moeten doen?

Veelal wordt in crisissituaties als deze direct bestuur afgekondigd, maar dat zal hier wellicht niet gebeuren: dan komt de deelstaat Uttar Pradesh immers onder direct bestuur van minister van Binnenlandse Zaken Advani, en dat is dé grote voorstander van de Rama-tempel. Hij wil zeker niet hardhandig optreden tegen hindoe-extremisten.

Hebben de deelstaatverkiezingen in Uttar Pradesh met dit alles te maken?

Die hadden inderdaad op 12, 18 en 21 februari plaats, maar deze kwestie verenigt vooral de moslims in hun pogingen om een partij aan de macht te brengen die belooft dat met de tempelbouw niet wordt begonnen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234