Zondag 05/07/2020

Twist met ons

'Als een meningsverschil over wat racisme is onmogelijk gemaakt wordt, komt de vrije meningsuiting zelf in het geding', argumenteerde Bart Eeckhout ('Wij zijn geen racisten. Punt. Geen maar. Geen mits', DM 21/6). Een greep uit de reacties.

Twisten met Eeckhout

Het valt weinig voor, dat je 's morgens uit je bed tuimelt en nog voor je je kop koffie ophebt een uitnodiging van Bart Eeckhout om te twisten achter de kiezen hebt. Op den duur wordt het toch wel weer 'shouten' natuurlijk.

Weet je nog, Bart, hoe Sofie Peeters een jaar of twee geleden met haar documentaire Femme de la rue een schokgolf door de samenleving joeg? Het enige dat ze daarvoor hoefde te doen was een doodgewone dag van een doodgewone vrouw in een doodgewone wijk in beeld brengen. Was er eigenlijk iemand niet gedegouteerd door de manier waarop die verliep? De manier waarop ze voortdurend aangesproken en tegengehouden werd door mannen op de straat. De kusgeluidjes, het gesis, de doorzichtige pogingen tot complimentjes die overgaan in gratuite beledigingen (hoer, slet!) als duidelijk wordt dat ze er niet op ingaat.

Als Femme de la rue één verdienste heeft gehad, dan is het wel dat de docu liet zien dat 'een beetje seksisme' niet bestaat. Bestaan er gradaties? Oh ja, zeker wel. Verkracht worden is erger dan nageroepen worden op straat. En dat verhoudt zich weer op een andere manier tot de loonkloof, maar op de een of andere manier hangt het wel allemaal samen. En ook: het ene seksisme is niet 'echter' dan het andere. Het heeft allemaal impact: als jonge (of niet zo jonge) vrouw voortdurend het recht moeten afdwingen op je veilig voelen in de openbare ruimte is vermoeiend en zou niet moeten. En het voelt even 'echt' aan als je te realiseren dat je misschien een job niet krijgt omdat je een vrouw bent. Enzovoort en zo verder.

Je bent slim genoeg om de analogie met het racismedebat te ontdekken. Zijn jullie bij De Morgen hardcore racisten? Nee, en dat heb ik ook nooit en nergens beweerd. Maar was de bewuste zinsnede van Hans Vandeweghe over "Afrikanen die zich geen 6 weken kunnen concentreren" racistisch geladen? Oh ja, absoluut wel. En dat aanklagen is niet het 'verabsoluteren' van racisme en spijkers op laag water zoeken. Net zomin als Femme de la rue seksisme 'verabsoluteerde' en er daardoor voor zorgde dat 'echt' seksisme als onderwerp van tafel werd geveegd.

Bloeden uit duizend kleine sneetjes, hoorde ik onlangs Asha ten Broeke zeggen. Ze had het over hoe mannen en vrouwen voortdurend blootgesteld worden aan alle mogelijke stereotiepe voorstellingen van hoe ze zouden moeten zijn, wat ze wel of niet kunnen, waarvoor ze deugen en waarvoor net niet. Eén Marokkanenmop kan grappig zijn, maar die komt nooit alleen. Ted Bwatu is Antwerpen niet ontvlucht omdat hij één enkele negermop van Alex Agnew moest verduren. Maar het was wel een van de vele druppels die de emmer lieten overlopen. En hoe welkom denk je dat iemand met een migratieachtergrond zich voelt als hij voortdurend in het stereotiepe cliché van 'ongeconcentreerd' wordt geduwd. Niet één keer in een krant door een columnist die gedurfd wil zijn en er plezier in schept tegen al te politiek correcte schenen te schoppen, maar elke dag van de week wel op de een of andere manier.

Racisme is niet enkel 'echt' op het moment dat je in een wit pak kruisen verbrandt op de parking van De Morgen, zoals je vorige week al grappend op Twitter schreef. Het is niet enkel 'ernstig' op het moment dat mensen afgeknald worden omdat ze de verkeerde kleur hebben. Racisme kent veel gedaantes, vormen en gradaties. Je zegt dat het keurslijf van afgedwongen eenheidsdenken over racisme jou en je krant niet past. Fair enough, maar in een en dezelfde adem eis je wel dat anderen - die zowel groot racisme als al te banale discriminatie dagelijks ondervinden - jouw visie op wat racisme nu werkelijk is onderschrijven, want anders. (Ja, wat anders eigenlijk?)

Ingrid Verbanck

Vrije meningsuiting

Zoals Bart Eeckhout durft te waarschuwen voor de 'verabsolutering' van racisme, dient anderzijds gewaarschuwd worden voor verabsolutering van vrije meningsuiting. In dit opzicht is volgend citaat van Nadia Fadil pertinent: "Door zich antiracistisch op te stellen, wordt iemands vrijheid beroofd. Het spreekt voor zich dat in de hertekening van het debat volgens deze termen de slachtoffers van het racisme geen stem hebben. Het gaat immers niet over racisme, maar het gaat vooral om de vrijheid (van de blanke meerderheid om 'vrij' te kunnen spreken en handelen), waarvan het antiracisme de grootste barrière lijkt te zijn geworden". Resten volgende onbeantwoorde vragen: Wat is het onderscheid tussen 'enkele losse racistische uitspraken' van één of enkele individuen (die de voedingsbodem van racisme vergroten) en het 'misdrijf racisme'. Of nog, hoe racisme bewijzen? Verdient racisme 'nultolerantie of lik-op-stukbeleid' zoals bij drugbeleid? Misschien een aanbeveling, ook voor het Gelijkekansencentrum (dat ik in dit debat bij mijn weten niet lees of hoor) om in dit debat een educatieve bijdrage in de media te leveren, opdat de burgers van dit land zich leren wapenen om racisme te bestrijden.

Rafaël Daem, Brussel

Eindelijk nuance

Dank u, Bart Eeckhout, voor deze zeer bemoedigende tekst. Een reden waarom ik ook De Morgen lees is om eens de gedachte van een ander te lezen. En daar hoef ik het niet altijd mee eens te zijn, maar het feit dat ik eens over de zaken nadenk en de nuance kan zien is bijzonder waardevol. Dat uitgerekend de artistieke leider van zo'n gerenommeerd instituut als KVS elke nuance verliest, toont nog maar eens aan waar in deze samenleving het schoentje knelt: een gebrek aan relativeringsvermogen.

Ignace Dewael

Dieperliggend probleem

Ik las in het stuk van Bart Eeckhout hoe de redactie worstelt met de aantijgingen van racisme. Ik denk dat het een veel dieperliggend probleem is dan te bepalen wat juist en fout is.

Wat De Morgen gedaan heeft met de columns is enerzijds een forum geven en bewijzen leveren aan mensen die met vooroordelen kampen. Anderzijds hebben de columns de deur open gezet om een debat te laten doorgaan en het probleem dat racisme wel degelijk is, enigszins aan te pakken.

Philippe Verhegge

Twistgesprek

"Over de schreef gaan moet kunnen." Dat gebeurt op internetfora trouwens regelmatig en ongestraft. En juist daarom moet de schreef opnieuw duidelijk worden. Pas dan mag je er af en toe eens overgaan.

Stoer zijn is makkelijk met mainstream toogpraat. Kwaliteit is anders. Die moet worden bewaakt.

Eric Corijn

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234