Zondag 26/01/2020

Twintig jaar MuHKA, twee keer feest

Het Museum voor Hedendaagse Kunst in Antwerpen bestaat twintig jaar. Dat wordt gevierd met een presentatie in eigen huis en in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten (KMSKA), de klassieke overbuur.

door Eric Rinckhout

ANTWERPEN l In de hal van het KMSKA prijkt de Prova Car van Panamarenko uit 1967, als een scharnier tussen oud en nieuw. 'Het KMSKA stopt bij de Zerobeweging, met werk van onder meer Fontana' zegt MuHKA-directeur Bart De Baere. 'Wij beginnen met de happenings uit medio jaren zestig.'

Eigenlijk is het beginpunt van de MuHKA-collectie 'immaterieel': er blijven weinig documenten over van de happenings die de basis legden voor het huidige museum. In 1968 schreven kunstenaars een brief aan de koning waarin zij vroegen om het voormalige Koninklijk Paleis op de Meir om te vormen tot een plek voor hedendaagse kunst. Een jaar later was het Internationaal Cultureel Centrum (ICC) een feit.

Uit die periode dateert dus de Prova Car van Panamarenko, een kunstenaar uit wiens atelier eveneens een eerste greep wordt getoond in de ronde zaal van het MuHKA. De ontdekkingen daar zijn enkele vroege ontwerptekeningen voor 'zeppelins' en een reeks teruggevonden oude familiefoto's met een piepjonge Panamarenko.

"Wij bouwen stilaan een patrimonium op", zegt MuHKA-directeur Bart De Baere, die nu vijf jaar aan het hoofd van het museum staat. "Als openbare instelling hebben wij een engagement tegenover levende kunstenaars. Ik wil in de diepte werken en op de lange termijn. Dat is misschien niet altijd mediatiek en spectaculair."

De ontsluiting en inventarisatie van het voormalige woon- en werkhuis van Panamarenko in de Biekorfstraat past in die opzet, evenals het verwerven van belangrijke collecties van Luc Tuymans en Jan Fabre, kunstenaars met wie het museum een vertrouwensband heeft ontwikkeld. Het MuHKA heeft inmiddels drie doeken van Koen van den Broek kunnen verwerven, waaronder een van zijn sleutelwerken uit de Borders-serie.

De Baere is ook trots op de ruimere ensembles van de jonge Poolse schilder Wilhelm Sasnal (°1973) en de Canadese kunstenaar Steven Shearer (°1968). "Bij Sasnal ben ik vijf jaar geleden in zijn atelier in Polen geweest. Inmiddels is zijn werk onbetaalbaar. Wij hebben twintig tekeningen, drie schilderijen en een video." Sasnal werd vorig jaar uitgeroepen tot belangrijkste jonge kunstenaar.

MuHKA toont ook zijn eigen wortels met het werk van Gordon Matta-Clark, een jong gestorven maar bijzonder invloedrijke Amerikaanse kunstenaar die in 1977 zijn Office Baroque realiseerde, een inmiddels al lang gesloopt kantoorgebouw vlak bij het Antwerpse Steen, waar Matta-Clark uitsparingen maakte in vloeren en wanden. Er bestaat wel overvloedige documentatie over dat 'an-architectuur'-project. De stichting Matta-Clark is een voorloper van het MuHKA. Onlangs kon het museum een pièce unique uit Office Baroque verwerven, een doormidden gezaagde deur die de kunstenaar aan een verzamelaar had geschonken.

De tentoonstelling in het MuHKA is niet chronologisch maar rond een aantal clusters opgebouwd. "We leggen op die manier verbanden, maar willen tegelijk de complexiteit van de kunstenaar respecteren", zegt De Baere. "Het museum moet niet altijd proberen alles te beheersen."

In het MuHKA is momenteel nogal wat werk te zien dat tot nu toe zelden getoond werd. Jef Geys en Jan Vercruysse (het onlangs verworven Places, staalplaten die aan speelkaarten doen denken) gaan in dialoog met onder meer Fred Bervoets, Tony Cragg, Raoul De Keyser en Thierry De Cordier.

In het Koninklijk Museumvoor Schone Kunsten is het MuHKA te gast met vooral sculpturaal werk. Een monumentaal werk in aluminium en staal van de Britse beeldhouwer Richard Deacon is een blikvanger, vooraan in de inkomhal. "In dit museum hebben we vooral de wereldbouwers een plaats gegeven", zegt medecurator Dieter Roelstraete. "Kunstenaars die werken omtrent fantasieën en kosmologieën." Een erg mooie kamer met veel werk van de Cherokee Jimmy Durham bijvoorbeeld, van wie ook Gilgamesj - een monumentale deur met bijl erin - wordt getoond. En de installatie Uffizi Porte (2003) van Michelangelo Pistoletto, die in haar sobere eenvoud contrasteert met de hoge, oude museumzalen. Er zijn bovendien ingrepen in de collectie Ensor en de modernen. Lawrence Weiner vervoegt Ensor, Donald Judd prijkt vlak bij de expressionisten, en een neoninstallatie van Dan Flavin werpt een nieuw licht op Valerius De Saedeleer.

Who's Got the Big Picture in MuHKA (Leuvenstraat 32) en MuHKA te gast in KMSKA in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten (Leopold De Waelplaats). Allebei in Antwerpen, tot 18 november.

Bart De Baere, directeur MuHKA:

We hebben een engagement tegenover levende kunstenaars

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234