Zaterdag 16/01/2021

'Twin Peaks',

'Twin Peaks' verrast, choqueert, ontroert en zet voortdurend op het verkeerde been. En als er niets gebeurt, geloof je dat toch niet

David Lynch' meesterwerk

Er komt een gat in de stolp boven het stadje als het lijk van een zekere Laura Palmer wordt ontdekt, ogenschijnlijk de perfecte girl next door, en er een stuk verderop een halfnaakt meisje over treinrails loopt. Omdat ze in Illinois wordt gevonden, gaat het onderzoek meer dan één staat aan en komt de FBI in actie. Zo verschijnt special agent Dale Cooper, voor Kyle MacLachlan de rol van zijn leven.

Een onderzoek dat, althans voor de tv-kijkers, twee seizoenen en dertig afleveringen zou duren. Een onderzoek waarin een conformistisch stadje vol geheimen blijkt te zitten: de triviaalste, de misdadigste, de vreemdste en de goorste. Vandaar de Nederlandse slagzin: "Niets is wat het lijkt." In het Engels klinkt dat: "The owls are not what they seem", de uilen zijn niet wat ze lijken. Uilen, zo blijkt, zijn hier niet bedoeld als sfeerschepping, zoals de hete koffie, de wouden vol douglassparren, de maple syrup, maar om hun sinistere rol in tal van mythes of bijgelovige systemen, als aankondigers van de dood of bewakers van geheimen.

Want dat maakt Twin Peaks bizar, en voor strikt rationele kijkers misschien onverteerbaar. Het verhaal speelt zich ook deels in een wereld van dromen, geesten en verschijningen af. Centraal staan de beroemde scènes in de Rode Kamer, met The Man from Another Side, de Lynchdwerg Michael J. Anderson. De opmerkelijke sfeer van die scènes, bevreemdend, verwarrend maar toch beklijvend, is helemaal te danken aan de geniale backward-methode van Lynch. Hij liet zijn acteurs de volledige scènes achterstevoren spelen en ook de dialogen achterstevoren uitspreken. Dat was een heikele klus. Sommigen leerden de tekst, hoe nonsensicaal ook, gewoon vanbuiten. Spreek maar eens fonetisch uit: iéfhok voor coffee?, of tnedzei ephoek, voor agent Cooper. En vervolgens werden die scènes weer achterstevoren afgespeeld, zodat het voor de kijker 'gewoon' leek. Vandaar die haast onwereldse frasering, die houterige, half spastische bewegingen, in één woord: die heerlijke Lynchtouch.

Die wordt nog versterkt omdat de scenaristen zelf niet van alle wendingen op de hoogte waren. Bij de lancering van de pilotaflevering was er niet veel meer dan een min of meer vastomlijnd idee. Vandaar dat het team van producer en scenarist Mark Frost, samen met Lynch, uit de losse pols clues stopte in het scenario, sommige bewust, andere minder. Sommige lijnen zouden dan uitgewerkt worden, volgens het verloop van een verhaal dat zijn eigen donkere leven leidde.

Dat leidde destijds tot een ware Twin Peaks-mania. Dat was voorheen ook al gebeurd - de trekkies van Star Trek, weet u wel - maar de (her)uitzendingen van Twin Peaks vielen min of meer samen met het aarzelende begin van internet, zeker in de VS, zodat er een Twin Peaks-community ontstond, waar theorieën ontwikkeld en tegengesproken werden, trivia bediscussieerd, en elke aflevering, elk shot, iedere dialoog van a tot z ontleed en geïnterpreteerd werd. Lynch en Frost deden er nog een schepje bovenop door in de tweede serie korte inleidingen te laten houden door The Log Lady. Zoals: "Er zijn overal aanwijzigingen. Overal om ons heen. Maar veel aanwijzingen worden niet als zodanig herkend, want de puzzelmaker is slim. En de verkeerde interpretatie van die aanwijzigingen noemen we 'onze wereld'."

Twin Peaks verrast, choqueert, ontroert en zet voortdurend op het verkeerde been. Zelfs als er niets gebeurt, geloof je dat als kijker toch niet - niets is wat het lijkt, niet? Ook al omdat de bezwerende muziek van Angelo Badalamenti voortdurend onraad suggereert, of de komst van Leo. Wie Leo is? (sardonische grijns)

Met andere woorden: dat nu ook het tweede seizoen op dvd verscheen, is in de populaire cultuur een evenement van de eerste orde. Ook al regisseert David Lynch niet alle afleveringen zelf (wel de nieuwe inleiding, een kanjer van twee uur), wordt het hoge niveau van de eerste reeks zeker niet altijd volgehouden en laat de wel erg merkwaardige slotaflevering minstens zoveel vragen open als er worden beantwoord. Wat er eigenlijk met Dale Cooper gebeurde in The Black Lodge, de Twin Peakers discussiëren er nog altijd over, zestien jaar na de eerste uitzending in juni 1991. Toen viel het doek over de eerste tv-uitzending en trad Twin Peaks de geschiedenis in.

Dat het zo vreselijk lang duurde dat ook het tweede seizoen op dvd verscheen, heeft alles te maken met copyrightproblemen bij Paramount, die het overkocht van Republican Pictures, maar dan zelf herstructureerde. Bovendien heeft David Lynch zelf het tweede seizoen geremasterd, zodat er weer details zullen verschillen met wat al te zien was. Maar nu liggen ze er: de laatste 22 (!) afleveringen van een reeks van dertig.

Nog dit. Het is zonde dat het Internationaal Strafhof in Den Haag niet de onmiddellijke arrestatie beveelt van handelaars die de dvd van de film Fire Walk with Me verkopen aan wie niet kan bewijzen dat hij ook het tweede seizoen gezien heeft. Die film, een prequel, vertelt de laatste dagen van het leven van Laura Palmer, gaat dus eigenlijk aan Twin Peaks vooraf en doet dat (al te) expliciet. Het is zonde om die te eerst te zien. Erger, het is misdadig.

Maar nu eindelijk alles te koop is, seizoen één en twee plus de film, ligt het recept voor een succesweekend klaar. Je koopt hopen eten en drank. Je leent de kinderen uit aan je schoonouders. Je sluit de luiken. Je ondergaat, samen met je liefste en je vrienden, in volgorde het eerste seizoen, het tweede, en dán Fire Walk with Me.

Zo nodig verschijn je maandag niet op je werk, voor het eerst met een goede reden. Het is geweten: Lynch stimuleert afwijkend gedrag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234