Maandag 21/10/2019

Tweelingen: troetelkindjes van de wetenschap

Meerlingen zijn goud waard in de wetenschap. Ze verklapten al dat luchtvervuiling een impact heeft nog voor de geboorte en dat depressie 'erfelijker' is dan psychose. Het Oost-Vlaamse meerlingenregister vierde de komst van Arthur en Thijmen.

Arthur en Thijmen zijn zich er nog niet van bewust. Maar door hun registratie als tienduizendste tweeling in het Oost-Vlaamse meerlingenregister zouden de schattige baby'tjes wel eens een grote bijdrage kunnen leveren aan de wetenschap. Want tweelingen, en bij uitbreiding ook meerlingen, zijn een goudmijn voor onderzoek. Of ze nu eeneiig of twee-eiig zijn. "Onderzoek van zowel eeneiige als twee-eiige tweelingen geeft de kans om een onderscheid te maken tussen genetische en omgevingsfactoren", legt professor Moleculaire Biologie Catherine Derom uit. "Eeneiige zijn genetisch identiek, twee-eiige niet. Als iets - een ziekte of een ander kenmerk zeg maar - volledig genetisch bepaald is, dan verwachten we geen verschil tussen de eeneiige onderling en net wél een verschil tussen twee-eiige. Zien we die verhouding niet, dan kunnen we stellen dat niet de genen maar eerder de omgeving een belangrijke rol speelt."

In het buitenland zorgde gelijkaardig onderzoek al voor opmerkelijke resultaten. Zo ontdekten Britse wetenschappers dankzij onderzoek bij identieke tweelingen dat autisme sterk genetisch bepaald is en niet zozeer te wijten aan omgevingsfactoren. Gelijkaardig onderzoek wees ook uit dat alzheimer in de genen zit.

Representatief

De bedoeling is om via tweelingenonderzoek dus discussies over nature (erfelijkheid) ennurture(omgeving) te beslechten, stelt professor Derom. "Belangrijk, want als iets niet uitsluitend erfelijk is, dan weten we dat we iets moeten gaan doen aan de omgevingsfactoren."

Om onderzoek te kunnen doen, moeten eerst data verzameld worden. Sinds 1964 worden in samenwerking met alle Oost-Vlaamse ziekenhuizen alle meerlingen in de provincie geregistreerd. Dat houdt in dat er uitgebreide gegevens over de zwangerschap en geboorte én een stukje placenta van elke meerling bewaard worden. Die liggen opgeslagen in de kelder van het UZGent.

Het register is heel representatief, het bevat namelijk alle meerlingen uit één regio, en is daardoor uiterst geschikt voor uitgebreid onderzoek, legt neuropsychiater Evert Thiery uit. "Zo'n registers bestaan in andere landen ook, maar zijn niet altijd even representatief. In Amerika bijvoorbeeld worden er advertenties geplaatst in kranten en krijgen de meerlingen 50 dollar aangeboden. Wie bereik je op die manier? Meerlingen die kranten lezen en graag 50 dollar willen. Dat is een beperkt deel van de populatie."

De Oost-Vlaamse gegevens hebben al geleid tot meer dan 150 artikels in internationale wetenschappelijke bladen. En aan de studies werken onderzoekers mee van de universiteiten van Gent, Leuven, Hasselt en Maastricht.

Professor Derom: "De eerste grote studie was naar meerlingenzwangerschappen zelf, eind jaren tachtig. Daaruit bleek dat het krijgen van een meerling erfelijk bepaald is. Ondertussen heeft vervolgonderzoek ook al aangetoond welke genen dat bepalen."

Luchtvervuiling

Nog enkele resultaten op basis van meerlingenonderzoek: het krijgen van een depressie is 'erfelijker' dan het krijgen van een psychose. En de kans dat een baby een lager geboortegewicht zal hebben, vergroot als zwangere vrouwen worden blootgesteld aan luchtvervuiling. Dat werd onderzocht aan de hand van de telomeren in de bewaarde stukjes placenta. Telomeren zijn de uiteinden van chromosomen en een relevante maat voor chronische aandoeningen. Hoe langer ze zijn, hoe beter de vooruitzichten om oud te worden. De telomeren van baby's die in de buik zaten van een mama die in een omgeving met veel luchtvervuiling woonde, bleken korter.

En die luchtvervuiling blijkt ook blijvende gevolgen te hebben, zegt professor Derom. "We hebben bij diezelfde tweelingen op volwassen leeftijd nog eens telomeren gemeten. En die waren nog altijd korter. We keken ook naar de bloeddruk van die tweelingen die ondertussen niet meer op hun geboorteplaats woonden. Zo zagen we dat meer groen rondom de woning bij de geboorte een lagere bloeddruk tijdens de nacht gaf in het volwassen leven. Dat betekent dus dat de aanwezigheid van groene ruimte op het geboorteadres wel degelijke blijvende positieve effecten heeft op de bloeddruk."

Dat tweelingenonderzoek belangrijk is en dat je voor dergelijk onderzoek ook een deftig register met data nodig hebt, is duidelijk. Maar dan moeten er volgens Thierry en Derom wel dringend structurele middelen komen voor de aanleg van zo'n register. Die zijn er nu niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234