Zondag 17/10/2021

Tweeling, maar uit een ander ei gebroed

De dood van Jack Yufe zou onopgemerkt zijn gebleven zonder dat ene, zonderlinge detail: hij was de helft van de meest bevreemdende eeneiige tweeling ter wereld. Hijzelf was Jood, zijn broer nazi.

Liefdeskinderen waren ze, geboren uit een Joodse vader en een Duitse moeder die al snel uit elkaar gingen. Zij nam zoon Oskar mee naar Duitsland, maar liet Jack achter bij zijn papa.

De tweeling groeide op zonder onderling contact. Oskar ging in Duitsland bij de Hitlerjugend en bracht op school de nazigroet. Jack diende bij de Royal Navy en werkte later in een kibboets. De twee wisten van elkaars bestaan af en waren bang om elkaar te ontmoeten op het slagveld. Oskar droomde dat hij Jack neerschoot in een luchtgevecht. Jack had nachtmerries waarin hij Oskar velde met een bajonet.

Ze waren al 21 toen ze elkaar na de oorlog terugzagen. "Ik kocht mijn spullen in Israël en hij in Duitsland", zei Jack. "Toch droegen we hetzelfde hemd en hetzelfde type zonnebril. Ik vroeg gepikeerd waarom hij mij na-aapte. Hij zei dat hij mij net hetzelfde wou vragen. Het beviel ons niet dat we zo op elkaar leken."

Het was geen ontmoeting die naar meer smaakte. Pas een kwarteeuw later zouden ze elkaar terugzien, toen ze zich in 1979 inschreven voor een grootschalige studie van de University of Minnesota: de invloed van nature versus nurture op de menselijke ontwikkeling. Er deden 81 identieke tweelingen mee, maar Jack en Oskar hadden veruit de meest verschillende achtergrond. "Toch waren hun gelijkenissen schokkend", zo zei een onderzoeker.

De bizarre lijst van gewoontes en hebbelijkheden die ze deelden, maakte hen kortstondig beroemd. Ze krabden allebei met hun ringvinger aan hun hoofd en deden mensen graag schrikken door explosief te niezen; ze hielden allebei van kruidig voedsel en lazen eerst het slot van boeken; ze deelden de gewoonte om zowel voor als na gebruik het toilet door te spoelen en ze hadden exen die dezelfde voornaam droegen.

Hun verhaal bewees levendig hoe een bloedband oceanen en politieke systemen kan overbruggen met een keur aan tics en hebbelijkheden. Niet dat de twee elkaar daarom in de armen vielen. "Van elkaar houden?", grijnsde Jack desgevraagd. "We weten niet eens of we elkaar wel aardig vinden." In de twintig jaar daarna kwamen ze af en toe samen, in een bizarre dans van aantrekken en afstoten. Ze probeerden elkaar de loef af te steken, en leerden discussies over religie en politiek te vermijden.

Toen Oskar in 1997 stierf aan de gevolgen van longkanker - zijn job als mijnwerker joeg hem vroeger het graf in - ging Jack niet naar de begrafenis. Naar eigen zeggen was hij bang de rouwenden te tastbaar aan zijn broer te herinneren.

"Als ze ons hadden verwisseld, dan was hij de Jood geweest en ik de nazi", zei hij nog. "Kinderen kunnen het niet helpen wat hun wordt ingelepeld."

En dan, met een twinkel in zijn ogen: "Toch ben ik blij dat ik aan de goede kant stond."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234