Zondag 20/09/2020

AchtergrondTweede golf

Tweede golf verliest momentum in Antwerpen, maar coronavirus is elders nog volop aan veroveringstocht bezig

In Antwerpen staat een testdorp. Beeld Tim Coppens

In Antwerpen verliest de tweede golf van het coronavirus duidelijk haar momentum. Maar elders is SARS-CoV-2 nog volop aan een veroveringstocht bezig.

Hoe staan we ervoor?

De afgelopen week raakten elke dag gemiddeld 535 mensen in ons land besmet. De laatste dagen piekten de balkjes van de grafieken rond 680 nieuwe gevallen. Wie het aantal nieuwe besmettingen in ons land naast elkaar zet, ziet een curve die een heel stuk minder scherp omhoog klimt dan een week terug. Maar die curve geeft een vertekend beeld.

In de provincie Antwerpen, die voorop liep in de tweede golf, is de tendens overduidelijk positief. Nog niet zo lang geleden verdriedubbelde het dagelijkse aantal nieuwe besmettingen in een week tijd. Nu stijgen de cijfers in diezelfde tijdspanne met 33 procent – nog steeds een stijging, maar wel een die stilaan onder controle raakt. Het toont volgens viroloog interfederaal woordvoerder Steven Van Gucht dat de strenge maatregelen hun vruchten afwerpen.

Heel anders is de situatie in de rest van het land. Daar bevindt de epidemie zich nog volop in de exponentiële fase. Dat betekent dat het virus aan kracht wint en zich steeds sneller verspreidt. Vooral in Brussel, Luik en Namen neemt het aantal nieuwe besmettingen snel toe. Ook in Oost-Vlaanderen is de situatie nog steeds zorgwekkend: vooral het Waasland, de Vlaamse Ardennen en in mindere mate Gent laten hoge cijfers optekenen. In het Waasland heeft dat waarschijnlijk te maken met de sterke band met Antwerpen. “Sociologisch en demografisch hadden de Antwerpse maatregelen net zo goed uitgebreid kunnen zijn tot in het Waasland,” zegt biostatisticus Geert Molenberghs (UHasselt/KU Leuven).

Het goede nieuws is dan weer dat in die provincies de besmettingen in absolute aantallen veel lager liggen dan in Antwerpen. Daar werden in een week tijd meer dan 1.000 positieve gevallen genoteerd, tegenover 437 in Brussel en 302 in Oost-Vlaanderen. “Dat is positief, maar het is natuurlijk belangrijk dat de opwaartse trend nu gebroken wordt,” aldus Van Gucht.

Een man ondergaat een coronatest in het nieuwe testdorp in Antwerpen.Beeld Tim Coppens

Hoe snel verspreidt het virus zich?

Wetenschappelijk instituut Sciensano schat het reproductiegetal op 0,985. Net iets minder dan 1 dus, wat suggereert dat de epidemie – weliswaar bijzonder traag – uitdooft. Maar ook daarbij zijn kanttekeningen te maken. Het gaat immers om een schatting van een getal dat in werkelijkheid een stukje hoger of net een stukje lager kan liggen.

Bovendien is er allesbehalve eensgezindheid over dat reproductiegetal. Alles hangt namelijk af van de manier waarop die R-waarde berekend wordt. Sciensano doet dat op basis van het aantal hospitalisaties. Die cijfers liggen relatief laag omdat tot nu toe vooral jongere mensen besmet raakten in deze tweede golf.

De onderzoeksgroep van Geert Molenberghs baseert zich dan weer op het aantal nieuwe besmettingen. Dat geeft een heel ander beeld: zij schatten R enkele dagen terug nog op 1,36. Beide methodes hebben hun voor- en nadelen, al is de berekeningswijze van Molenberghs wellicht accurater in deze fase van de epidemie.

“Dat getal verbergt eigenlijk 11 verschillende epidemieën,” zegt Molenberghs, verwijzend naar de provincies en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In Namen en Brussel ligt R rond 1,8 in Limburg en West-Vlaanderen schat hij het op 1. Net daarom is het nog te vroeg om alweer te denken aan versoepelingen. Limburg doet het dan wel goed, maar grenst in het zuiden aan de provincie Luik, waar de situatie veel minder bemoedigend is. Het is zaak om ervoor te zorgen dat het vuur niet van daaruit overslaat.

Viroloog Steven Van Gucht: 'De cijfers tonen alleszins dat we nog in een goeie fase van de epidemie zitten, waar we nog een impact kunnen hebben.' Beeld Photo News

Hoe staat het met de druk op de ziekenhuizen?

De ziekenhuizen kreunen vooralsnog niet onder de covidpatiënten. Integendeel, op weekbasis lijkt het aantal hospitalisaties zelfs lichtjes te dalen. Sowieso gaat het ook in absolute aantallen niet om acute cijfers. Er liggen volgens de recentste data van Sciensano zo’n 265 mensen in het ziekenhuis, 63 van hen op intensieve. Dagelijks zijn er een dikke twintig nieuwe opnames, maar die worden gecompenseerd door anderen die het ziekenhuis mogen verlaten.

“De ziekenhuisopnames blijven inderdaad stabiel, ze stijgen niet door tegenover vorige week. Wat niet wegneemt dat ze wel hoger liggen dan enkele weken geleden”, zegt Van Gucht. “De cijfers tonen alleszins dat we nog in een goeie fase van de epidemie zitten, waar we nog een impact kunnen hebben.”

Toch is er ook reden voor ongerustheid. “In Brussel ziet de leeftijdsopbouw van de tweede golf er iets anders uit. Daar zouden de komende dagen wel eens wat hospitalisaties kunnen komen,” zegt Molenberghs.

Waar zitten de nieuwe besmettingen?

Zoals gezegd zijn vooral jongere leeftijdsgroepen op dit moment aanjager van de epidemie. Sociologisch gezien is er dan weer een sterke correlatie met stadswijken die een grote bevolkingsdichtheid kennen, wat ook sterk verband houdt met een lagere socio-economische status.

In vergelijking met de eerste golf is deze fase van de epidemie veel sterker gelinkt aan grote steden, weet van Gucht. “Dat is ook meer het patroon dat je verwacht bij zo’n besmettelijk virus: hoe dichter mensen op elkaar wonen, hoe makkelijker het voor het virus is om zich te verspreiden. In de eerste golf was Zuid-Limburg de grootste haard – eigenlijk was dat een verrassing, een beetje een kwestie van stom ongeluk.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234