Maandag 06/12/2021

Twee verschillende wegen voor Amerika: balans na de partijconventies

David Brooks is columnist van de New York Times. Beeld UNKNOWN
David Brooks is columnist van de New York Times.Beeld UNKNOWN

De Amerikaanse partijconventies in de aanloop naar de presidentsverkiezingen zitten erop. David Brooks was aanwezig op de kroningsplechtigheden van Republikeinen en Democraten. Ook Amerikakenner Bart Kerremans maakt een tussentijdse balans op.

David Brooks: President scoort met sociale thema's
De voorbije veertien dagen heb ik twee partijconventies bijgewoond vol mensen die denken dat heel Amerika is zoals zij.

In Tampa (Florida) spraken de republikeinen alsof iedereen in Amerika een kleine onderneming heeft opgericht of van plan is dat te doen. Zij huldigen een bepaald ideaaltype. Iemand die met niets begonnen is, een bedrijf heeft opgebouwd en gedijt in de geglobaliseerde economie waar competitie een wapen is dat gestaag voor vernieuwing zorgt.

De republikeinen geloven dat zij vanwege hun succes in die ongenadige arena recht hebben op respect. Dat president Obama hen geringschattend bejegent, maakt hen woedend. De hervormingen die zij voorstaan zouden de sociale verzekering meer op de markt doen lijken. Zij zouden snoeien in de kosten en aansturen op meer zelfredzaamheid.

Politiek vacuüm
Het politieke probleem van de republikeinen is dat de meeste Amerikanen momenteel niet willen dat het leven in elk opzicht op de markt lijkt. Adviseurs van de partij die dit begrepen hebben, raadden Mitt Romney en Paul Ryan aan tijdens hun conventie niet over hun voorstellen te spreken. Daarmee creëerden zij een politiek vacuüm dat Bill Clinton deze week met veel genoegen en op een vernietigende manier opvulde.

De democraten scharen zich rond een ander soort ideaal. Het leven dat zij in Charlotte (North Carolina) verheerlijkten, is verwant aan het leven dat Barack en Michelle Obama, Bill en Hillary Clinton en Elizabeth Warren leiden. Het is het leven van iemand uit het doodgewone milieu van de middenklasse of de arbeidersklasse, die het door studie gebracht heeft tot leraar, advocaat, regeringsambtenaar, gezondheidswerker of vakman op een of ander terrein. In zo'n leven betekent vooruitgang maken niet een hogere economische status bereiken maar je sociale situatie verbeteren, kunnen opklimmen tot een bestaan waarin je je eigen levensstijl kan kiezen.

Een van de opvallende kenmerken van de democratische conventie was dat tussen zeven en tienuur, toen de partij zich tot haar eigen activisten richtte, de sociale thema's de economische overschaduwden. Telkens als een spreker elementen te berde bracht waarmee mensen op sociaal vlak hun lot in eigen handen kunnen nemen, veerde het publiek luidkeels bevestigend en juichend recht.

Het grote probleem van de democraten is dat een meerderheid van Amerikanen ook niet wil zijn zoals zij. Indien deze verkiezingen zouden worden bepaald door toespraken die bij de meerderheid in de smaak vallen, dan zouden de democraten ongetwijfeld behoorlijk het onderspit delven. Voor een groot aantal Amerikanen is de onverschilligheid van de democraten voor de handel en hun gehechtheid aan de vrijheid van levenswijze ronduit afstotend.

De republikeinen hadden betere toespraken tijdens de eerste drie uren van hun 'convention nights'. Maar tussen tien en elf uur, het cruciale uur waarop het land meeluistert, overklasten de democraten hun tegenstanders. Het verhaal dat Michel Obama rond haar diploma van de Harvard Law School weefde, klonk zoveel overtuigender dan dat van Ann Romney over het Harvarddiploma van Mitt. Bill Clinton vertelde zinniger dingen over het beleid dan Paul Ryan en steeg meer uit boven de partijstandpunten.

We hebben twee partijen die ervoor gaan en zich echt goed weten te verkopen. Maar een Clinton en een Obama zijn bij machte de balans te doen overslaan. De volgende president moet drie grote maar moeilijk met elkaar te verzoenen zaken realiseren: de groei vergroten, de schuld verminderen en zorgen voor meer sociale rechtvaardigheid. De democraten hebben geen echt plan, maar Obama wekt tenminste de vage indruk dat hij deze tegengestelde problemen met succes aan zou kunnen pakken. Romney stelt een eenzijdige verandering voor die op een zenuwslopende manier onevenwichtig is.

Om die reden komen de democraten als favoriet uit het conventieseizoen.

undefined

Bart Kerremans: Obama's kwetsbare verhaal
De acceptance speech van donderdag was wellicht de minst verrassende toespraak die Obama in zijn politieke carrière heeft gegeven. En dat was nodig. Eerder dan een nieuw hyperbolisch verhaal op tafel te leggen werd van hem een overtuigend pleidooi verwacht waarom de president meer tijd nodig had om de talrijke beloftes van 2008 waar te maken en vooral de economische crisis te bestrijden.

Heeft Obama overtuigd voor nog eens vier jaar? Dat blijft onzeker. Hij ondernam een goede poging om de kiezers die hem vier jaar geleden hebben gesteund ertoe te bewegen dat opnieuw te doen. Amerika, luidde het, was er op een aantal vlakken op vooruitgegaan. Minder dan gehoopt, maar er waren stappen in de goede richting gezet. De klus moet worden afgemaakt en een terugkeer naar de recepten die de crisis hadden veroorzaakt vermeden. Daar zijn vier extra jaren voor nodig, om een beleidsagenda uit te voeren die in het verlengde ligt van wat er in 2008 beloofd werd.

Kiezen voor zekerheid
Voor vele Republikeinen is dat een nachtmerrie, voor vele Democraten geeft dit opnieuw hoop. En de kiezer in het midden zal het wellicht niet goed weten. Obama probeerde die alvast over de streep te trekken met het argument dat hij tenminste duidelijkheid biedt. "De Republikeinen", zo stelde hij, "willen wel uw stem maar willen niet dat u weet wat ze van plan zijn." En hij probeerde ze te overhalen met de geruststelling dat onder zijn leiding programma's zoals Medicare (ziekteverzekering voor 65-plussers) en de sociale zekerheid (pensioenen) buiten schot zouden blijven en dat hij de beste bescherming voor de Amerikaanse middenklasse vormt. Een keuze voor hem werd voorgesteld als een vorm van zekerheid, een keuze voor de Republikeinen als een risico.

Toch blijft het verhaal van de president kwetsbaar en dat zal snel blijken. Nieuwe werkloosheidscijfers zullen de twijfels over zijn presidentschap bij een relatief kleine maar beslissende groep kiezers opnieuw doen groeien. En voor Medicare en de sociale zekerheid zijn er ook door Obama geen overtuigende antwoorden gegeven hoe deze financieel levensvatbaar kunnen worden gehouden. Keer op keer zal hij a case voor vier extra jaar moeten maken terwijl de Republikeinen op het uitblijven van resultaten kunnen inzoomen. Dat zal de volgende weken wel blijken, wanneer de campagnes nog een tandje zullen bijsteken, de (meestal conservatieve) SuperPACs pas echt goed op gang komen en de presidentiële debatten eraan komen.

Het geeft meteen ook de relativiteit van de grote partijconventies aan. Het zijn bijeenkomsten die over-georkestreerd zijn. Ze trekken dan ook steeds minder kijkers aan en kunnen daardoor op steeds minder interesse vanwege de Amerikaanse televisienetwerken rekenen, iets wat kleinere politieke partijen (die amper of geen aandacht krijgen) wellicht niet zullen betreuren. Soms hebben de conventies een effect op de populariteit van de kandidaten maar veelal is dat effect kortstondig en niet beslissend.

Niet dat ze zinloos zijn. Ze brengen een gebalde boodschap over de kandidaten en hun plannen die door voortdurende herhaling tijdens het resterende deel van de campagne het beeld van de kiezer over die kandidaten moet helpen bepalen. Maar vooral voor de militante partijleden zijn de conventies belangrijk. Zeker onder Democraten, die ook meer van het Obamatijdperk hadden verwacht. Die militanten moeten straks weer de boer op. Zij moeten de lokale vrijwilligers enthousiasmeren wanneer er van deur tot deur campagne moet worden gevoerd en wanneer op verkiezingsdag zelf de kiezers overtuigd moeten worden om ook inderdaad te gaan stemmen, ook al is het een werkdag. Zeker voor die groep kun je stellen dat Obama donderdag zijn herverkiezing goed heeft verdedigd. Of het ook een ruimer effect zal hebben valt af te wachten. Want speechen kan Obama goed, dat weet iedereen. Of het ook resultaten oplevert, is een andere vraag. De twijfels daarover zijn vandaag immers beduidend groter dan vier jaar geleden.

Bart Kerremans is professor Amerikaanse politiek aan de KU Leuven. Beeld UNKNOWN
Bart Kerremans is professor Amerikaanse politiek aan de KU Leuven.Beeld UNKNOWN
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234