Zondag 05/07/2020

Twee Oscars, twee gezichten Kevin Spacey

Tot een week geleden was Kevin Spacey (58) een van de machtigste acteurs van Hollywood. Nu lijkt zijn carrière definitief ten einde. Hoe is het zover kunnen komen? Portret van een man met twee gezichten, en een kanjer van een jeugdtrauma.

Op een bloedhete zomerdag, ergens aan de rand van Rome, zitten we tegenover Kevin Spacey - een hele eer, op dat moment, want met twee Oscars op zijn naam en een glansrol als de fictieve president Frank Underwood in de Netflix-hit House of Cards, is Spacey een van de machtigste acteurs van Hollywood. We bevinden ons op de set van All the Money in the World, de nieuwe film van Ridley Scott, over de kidnapping van John Paul Getty III.

Spacey heeft - uiteraard - een belangrijke rol in de film: hij speelt Jean Paul Getty, oliemagnaat en in de jaren 60 en 70 de rijkste man ter wereld. Spacey vertelt in elegante volzinnen over de fysieke transformatie die hij onderging om zoveel mogelijk op Getty te lijken. En over Getty's rampzalige liefdesleven - de man trouwde en scheidde maar liefst vijf keer.

Waar we het niét over hebben tijdens ons gesprek, is Spacey's eigen privéleven. Dat is zo'n beetje een ongeschreven wet wanneer je de Amerikaanse acteur interviewt: geen persoonlijke vragen. Al sinds het begin van zijn carrière houdt hij zijn kaarten dicht tegen de borst gedrukt. Sinds de getuigenis van acteur Anthony Rapp, die als 14-jarige ongewenst seksueel benaderd werd door Spacey, is duidelijk geworden waarom: deze man heeft veel te verbergen. Héél veel.

Er zijn verschillende versies van het levensverhaal van Kevin Spacey: een geweldige successtory, een ietwat zielig relaas van een man die de kast niet uit durft en een misselijkmakende tragedie die begint én eindigt met pedofilie.

Klootzakken en losers

De Kevin Spacey die u het beste kent, is de filmster met de geheimzinnige glimlach. De acteur die er telkens weer in slaagt om klootzakken, losers en psychopaten fascinerend genoeg te maken opdat u ze (bijna) sympathiek zou vinden. "Ik heb het altijd heel belangrijk gevonden om de personages die ik speel niet te veroordelen", zei Spacey ons deze zomer nog. "Dat is mijn taak niet. Ik probeer me altijd te verdiepen in mijn personages, en zo een vorm van begrip te kweken voor de keuzes die ze maken - ook al kunnen die vanop afstand verwerpelijk lijken."

Spacey's acteercarrière kwam van de grond in de vroege jaren 80. Op 19-jarige leeftijd was hij toneel gaan studeren aan de prestigieuze - en dure - Juilliard School in New York. Maar toen zijn geld na twee jaar op was, zag Spacey zich verplicht om er de brui aan te geven. Om brood op de plank te brengen, ging hij schoenen verkopen. In zijn Twitter-bio verwijst hij nog altijd fier naar die periode: "Voormalig schoenverkoper die nu zijn kans waagt in film en theater", zo beschrijft Spacey zichzelf ironisch bescheiden.

Lang moest hij die job echter niet uitoefenen, want er kwam snel schot in zijn theatercarrière. In 1982 - nauwelijks een jaar nadat hij van Juilliard wegging - kreeg Spacey zijn eerste rol op Broadway, het hoogste echelon van de New Yorkse toneelscene. In stukken van Tsjechov, Molière en Shakespeare werkte hij zich een weg naar de top.

Met de jaren ging Spacey zich meer en meer toeleggen op tv- en filmrollen. Een van zijn eerste hoogtepunten op dat terrein komt er in 1992: hij speelt samen met Al Pacino, Alec Baldwin en Jack Lemmon in Glengarry Glen Ross. Spacey's onderkoelde vertolking als manager van een vastgoedkantoor is voor het grote publiek een eerste kennismaking met de morele ambiguïteit waarvoor hij later zo bekend zou worden.

Het echte kantelpunt komt er in 1995. Spacey speelt mee in twee van de beste films van het jaar: David Finchers Se7en, waarin hij de griezelige seriemoordenaar John Doe vertolkt, en The Usual Suspects, de misdaadfilm die hem zijn eerste Oscar bezorgt voor zijn (belangrijke) bijrol als Verbal Kint - een kleine crimineel met een groot geheim. Spacey is 36, en officieel een Hollywood-ster.

De rest van de nineties zijn gouden jaren: Spacey schittert als stijlvolle detective in L.A. Confidential, en levert misschien wel de beste vertolking van zijn hele carrière in American Beauty. In 2000 mag hij daarvoor zijn tweede Oscar in de lucht steken.

Zakenman

Daarna is het even gedaan met iconische filmrollen, maar Spacey begint zijn activiteiten wel stilaan te diversifiëren. Hij richt onder meer een eigen productiehuis op, Trigger Street Productions. Daarmee zal hij later grote successen als The Social Network, Captain Phillips en Fifty Shades of Greyproduceren. Naast een steracteur groeit Spacey zo ook uit tot een behoorlijk machtige zakenman.

In 2004 is het tijd voor een nieuw avontuur. Spacey verhuist naar The Old Vic in Londen, een van de oudste theaters van het land. Hij wordt er artistiek directeur. "Ik was bijna dertien jaar lang van de ene naar de andere filmset gegaan," vertelde Spacey ons daarover in Rome, "en ik wilde niet nog eens tien jaar hetzelfde doen. Ik had een nieuwe uitdaging nodig, én ik wilde terug naar het theater. Meer zelfs: ik wilde een betere acteur worden." Spacey zet in The Old Vic namelijk niet alleen de artistieke lijnen uit, hij speelt er ook minstens één keer per jaar de hoofdrol in een grote productie.

Zijn Engelse avontuur zal elf jaar duren. The Old Vic herleeft, en prins Charles komt hem zelfs benoemen tot Knight Commander of the British Empire - de op één na hoogste eremedaille in Groot-Brittannië. Spacey is stilaan een instituut geworden, en wanneer hij in 2011 aankondigt dat hij de hoofdrol gaat spelen in House of Cards, de eerste prestigereeks van streamingdienst Netflix, is dat wereldnieuws. Dat de serie een enorme hit wordt, en dat Spacey zelf ook executive producer is, vergroot zijn macht in de entertainmentsector alleen maar. Dat Spacey in 2014 een centrale positie krijgt op de - uiteraard tot in de puntjes geregisseerde - Oscar-selfie van Ellen DeGeneres, is geen toeval.

Sinds Spacey's contract bij The Old Vic afliep, werkte hij druk aan een cinemacomeback. Edgar Wright gaf hem onlangs een van de hoofdrollen in het swingende - en laaiend onthaalde - Baby Driver, en eind dit jaar komt dus All the Money in the World in de bioscoop. Spacey's vertolking daarin werd al maanden getipt als Oscarmateriaal. Maar sinds hij eind vorige week van seksueel misbruik beschuldigd werd, kan hij wel fluiten naar die derde Academy Award. Volgens de krant The Guardian onderzoekt de Britse politie nu ook een bijkomende beschuldiging van een Britse man tegen Spacey, uit de tijd dat hij in Londen woonde en bij The Old Vic werkte. De Brit, nu 32, zegt dat de acteur hem misbruikte toen hij bewusteloos was na een drankje bij hem thuis.

Kast stevig op slot

Toen Spacey zich zondagnacht verdedigde tegen de beschuldigingen van Anthony Rapp door zich te uiten als homo, werd dat - terecht - afgedaan als een perfide poging om de aandacht van zijn pedoseksuele daden af te leiden. Desalniettemin moet die coming-out voor Spacey toch ook echt gevoeld hebben als een grote, gedurfde stap. Vanaf het begin van zijn carrière heeft hij zijn geaardheid immers angstvallig geheim gehouden.

Want hoe je het ook draait of keert: als je het als man écht wil maken in Hollywood, dan kan je maar beter hetero zijn. Hoe progressief de filmwereld zichzelf ook mag vinden. Of noemt u eens drie leading men die én homoseksueel én wereldberoemd zijn? Ja, er zijn acteurs als Zachary Quinto en Neil Patrick Harris, maar die zijn van een andere generatie dan Spacey, en zijn tot nu toe nooit in de running geweest voor de Oscars.

Spacey moet dat meteen hebben beseft, en ambitieus als hij was, koos hij er dan ook voor om de kast stevig op slot te houden. Het begin van een lange strijd met de media. Die stelden zich namelijk vragen bij het feit dat Spacey niet trouwde en geen kinderen kreeg, en deden er alles aan om de acteur te outen. Maar hoe harder de pers zich in hem vastbeet, hoe steviger Spacey zijn hielen in het zand zette.

Hetero-imago

In 1997 kopt het magazine Esquire: 'Kevin Spacey heeft een geheim.' Ook al draagt het artikel geen harde "bewijzen" aan, toch is Spacey ziedend. Meer zelfs: hij begint bewust te werken aan zijn hetero-imago, onder meer door zich te laten fotograferen aan de arm van knappe vrouwen, en door twee jaar later in een lang interview met Playboy - toen nog het walhalla van de hetero-man - staalhard te ontkennen met: "Het zijn leugens." Spacey doet er zelfs een schepje bovenop, wanneer hij uitlegt dat er ook voordelen zijn aan de roddels over zijn geaardheid. "Heel wat vrouwen beschouwen het nu als een uitdaging", pocht hij. "Ze willen allemaal diegene zijn die me bekeert. Ik laat ze met plezier hun gang gaan."

Maar de geruchtenmolen valt niet stil. Integendeel. In 2000, nauwelijks enkele weken nadat Spacey zijn tweede Oscar in ontvangst heeft genomen, wordt hij op een warme zondagnamiddag gespot in een park aan de rand van Los Angeles. Samen met een gespierde jongeman. Een fotograaf legt hun geflikflooi op de gevoelige plaat vast, en op 11 april kopt de tabloid Star in grote letters: "Kevin Spacey stoeit met mannelijk model!" De acteur besluit de foto's dood te zwijgen, wellicht in de hoop dat ze vergeten zullen worden. En enkele maanden later laat hij zich alweer opmerken met Helen Hunt, zijn tegenspeelster in Pay It Forward. Zo zijn de paparazzi ook weer even zoet.

Pas in 2017, wanneer Spacey met de rug tegen de muur staat, zal hij eindelijk bevestigen wat de hele wereld toch al lang wist.

Pedofiel en seksueel roofdier

Het lijkt een typisch verhaal van een homoman die worstelt met zijn geaardheid. Maar er is meer aan de hand, zo blijkt nu. Sinds de getuigenis van Anthony Rapp is het beschuldigingen beginnen regenen tegen Spacey: die gaan van exhibitionisme over handtastelijkheden tot pedofilie en poging tot verkrachting. En van de vroege jaren 80 tot en met vandaag.

De griezeligste verklaring kwam donderdag van een anonieme man, die aan de entertainmentwebsite Vulture vertelde hoe hij begin jaren 80 op zijn 14de een seksuele relatie had met de tien jaar oudere Spacey, die toen ook toneelles gaf aan kinderen. De jongen raakte aan de praat met Spacey, kreeg zijn telefoonnummer en werd uitgenodigd op zijn appartement. Beide partijen wisten heel goed wat daar zou gebeuren, beweert de man. Hij getuigt met een mengeling van schuldgevoel en boosheid hoe hij een keer of vier afsprak om seks te hebben met Spacey, die ook zei dat hij van hem hield. Maar bij de laatste ontmoeting ging het mis: Spacey zou plots ongevraagd geprobeerd hebben om hem te penetreren, waarna de jongen huilend naar buiten liep. "Hij is een pedofiel en een seksueel roofdier", besluit de man, die nu 48 is.

In de verklaring die Spacey op Twitter plaatste, minimaliseerde hij het voorval met Anthony Rapp door te zeggen dat het meer dan 30 jaar geleden gebeurd was. Maar het lijkt er niet op dat Spacey zich in de jaren daarna beter is gaan gedragen. Volgens getuigenissen van medewerkers in The Old Vic, zou het theater zowat zijn seksuele speeltuin geweest zijn. Volgens acteur Roberto Cavazos was geen enkele man onder de 30 veilig in de buurt van Spacey. Een andere voormalige werknemer beaamde dat, en zei dat de directie alles toedekte.

Is het dat wat er met Spacey gebeurd is? Kreeg hij, naarmate hij meer macht vergaarde, zowat een vrijgeleide om zijn zin te doen, net als Harvey Weinstein? Want wie zou zijn mond durven opentrekken tegen hem? Het heeft er alle schijn van. Zo geheim als Spacey tegen de pers deed, zo openlijk begon hij binnen de showbusiness zijn lusten te botvieren.

Ook, en niet het minst, op de set van House of Cards, waar Spacey als ster én producent zowat onaantastbaar was. Intussen getuigden acht huidige en voormalige crewleden over ongepast gedrag, dat Spacey een giftige werkomgeving veroorzaakte door een patroon van ongewenste intimiteiten. Volgens CNN stak Spacey zijn hand in de broek van de productieassistent en dreef hij hem later in het nauw in zijn trailer door hem de uitgang te verhinderen.

Nazi-vader

Naar aanleiding van de waterval aan beschuldigingen viste The Daily Mail een oud interview met Spaceys oudere broer en intussen Rod Stewart-imitator Randall Fowler op. Die krant valt meestal niet echt te vertrouwen, maar in dit geval zou Fowlers ijzingwekkende getuigenis toch heel wat kunnen verklaren over Spaceys abusieve gedrag. Thomas Geoffrey Fowler, de vader van Spacey en Fowler, zou namelijk een bruut met nazistische sympathieën en een Hitler-snor geweest zijn, die Randall met een zweep afranselde en verkrachtte.

Volgens Fowler was acteren voor Spacey een manier om te vluchten van die grimmige thuissituatie. Het zoveelste voorbeeld van de vicieuze cirkel die misbruik is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234