Zaterdag 10/04/2021

Twee meisjes op reis

Twee reisverhalen, twee meisjes van twaalf en veel sores met onnozele, puberale ouders, twee moeizame oversteekplaatsen van kind naar puber. En toch twee heel andere boeken.

Door Annemie Leysen

Voor Een kleine kans, een prachtig portret van een meisje dat haar angsten over haar vader in oorlogsgebied wil bezweren, kreeg Marjolijn Hof in maart terecht de Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs. In Oversteken voert ze alweer een tobberig meisje van twaalf op. Samen met haar steeds weer verliefde moeder en de nieuwste verovering Bjarni onderneemt Meta een tocht door IJsland, naar de roots van haar moeders vriend. Voor een keer geen gezellige Franse terrasjes, comfortabele campings en heerlijke stranden op het menu, dus. Wel barre tochten in een Landrover 'vol boosheid', over hobbelige wegen, door ijsvlakten en gletsjers van god en mens verlaten, door grillige rivieren en vulkanische vlakten, in rillerige benepen tentjes. Moeders humeur wordt er met de dag al even ijzig en stekelig op...

Met de relatie tussen de twee volwassen tortels gaat het van kwaad naar erger. Meta telt nuchter de ruzies op en probeert met de moed der wanhoop de zaak te redden door tussen de betrokken partijen te bemiddelen, want Bjarni Einar Steinarsson was de eerste vriend die ze acceptabel vindt en IJsland is onverwacht overrompelend: "Ik wilde door blijven rijden... Zolang we bleven rijden gingen we verder. Mijn moeder en Bjarni en ik." En ook: "Sussen. En ondertussen waren zij de boel aan het verpesten." Een maat voor niks, zo blijkt.

Marjolijn Hof schrijft ook hier weer meesterlijke dialogen, laat heel wat aan de lezer te raden en weet in haar zuinig geschreven observaties erg geloofwaardig in de huid van een balend jong meisje te kruipen. Jammer wel dat de hele IJslandscène en de woeste saga's over de vechtheld Grettir waarmee Bjarni het meisje voor zich wint er ten slotte te weinig toe doen. Ze moeten wat geforceerd uitleggerig het verhaal over, op die leeftijd onvermijdelijke, 'verkeerde moeders' en groot worden substantie geven, lijkt het. Domburg of Nieuwpoort-Bad hadden haast net zo goed dienst kunnen doen voor dit ontwikkelingsverhaal.

Over 'verkeerde ouders' lijkt het ook in Echt Lili (bekroond met de Prix Sorciéres en de Deutsche Jugendliteraturpreis 2006) van Valérie Dayre te gaan. Dat wil Lili van twaalf je toch laten geloven. In haar dagboek ('de heenreis') houdt ze drie augustusweken vol hoe ze door haar ouders op een tussenstop van een zweterige reis naar het zuiden in een wegrestaurant werd gedumpt. "Ik vond ze al raar doen vanaf het moment dat we gisteren aankwamen. Ze keken heel onschuldig, alsof er niets aan de hand was; wierpen elkaar blikken van verstandhouding toe, gluurden dan weer naar mij, dan weer naar elkaar." Ze doet een grimmig relaas over haar verblijf in een stinkende, vervuilde Raststätte, waar ze overleeft dankzij een paar aardige werknemers en een zwarte langharige sprekende hond, net als zij als hinderlijk ballast achtergelaten.

Valérie Dayre laat je via haar jonge schrijfster de hele sfeer perfect, haast lijfelijk aanvoelen: rood aangelopen, vermoeide en stramme reizigers die op een verdord weitje in nauwelijks schaduw even bekomen met een pleetje, eten en drinken om dan weer strompelend over het gesmolten asfalt hun eindeloze tocht naar een droombestemming verder te zetten. Het wegrestaurant, met verbinding naar een gespiegelde overkant, wordt hier een ingenieuze metafoor: "De mensen (...) blijven boven de snelweg hangen om erachter te komen welke kant ze op moeten om iets van hun leven te maken." Wreedaardig haast haalt Lili herinneringen op aan haar kindertijd en aan haar kibbelende ouders voor wie 'Bora Bora' en 'Venetië' toverwoorden zijn om poorten naar wat anders open te maken, en maakt ze de balans op van een - in haar perceptie althans - weinig uitnodigende toekomst.

Algauw blijk je als lezer helemaal en meerdere keren op het verkeerde been gezet. Het dagboek is puur verzinsel, een puberale afrekening met een wereld "die ze mij door de strot lijken te duwen tot ik er misselijk van word". Steeds meer raakt Lili gevangen in het web van leugens en fantasieën dat ze systematisch opzet en in "het tempo waarin de spin van het verdriet achter in haar keel zijn kluwen spon". Aan de aandachtige lezer om het ingewikkelde web van droom en werkelijkheid, van leugen en waarheid, van bikkelhard cynisme en verdoken emotie te ontwarren.

Geen evident boek, dus, en een kluif voor ervaren lezers. Maar de slimme compositie, de steeds wisselende standpunten, de raadsels en de talloze 'open plekken', de ingehouden stijl en de gevarieerde registers én het aangrijpende, beklemmende verhaal over het einde van een kindertijd laten Echt Lili wel een poos in je hoofd rondhangen. Een heel bijzonder boek.

Marjolijn Hof

Oversteken

Querido, Amsterdam 125 p., 12,95 euro

Valérie Dayre

Echt Lili

Gottmer, Haarlem 144 p., 9,95 euro

Marjolijn Hof kruipt geloofwaardig in de huid van een balend jong meisje, Valérie Dayre laat haar Lili een web van droom en werkelijkheid, van leugen en waarheid spinnen

Zomertips

Ceci n'est pas un chat

Een feest van een prentenboek is Wat een kat van de Franse illustrator Gilles Bachelet. De geestigheid heeft alles te maken met de complete tegenstrijdigheid tussen beeld en woord. De illustrator (in gezellige kamerjas) beschrijft zijn fantastische kat: die is, zegt hij, dik, lief, heel dom, slaapt overvloedig en om het even waar, eet en stoeit, is 'op het overdrevene af' zindelijk... Een rasechte kat, kortom. Tot zover het verhaal.

Op de royale illustraties is geen kat te bekennen. Een knoert van een olifant (hij neemt overigens elke bladzijde in omvang toe) zit op een benepen kattenmandje, zet het huis op zijn kop terwijl hij speels een bolletje wol najaagt, zit zich als een heuse poes schoon te likken, poept naast de te kleine kattenbak, maar... blijkt als de dood voor muizen en komt niet altijd op zijn pootjes terecht.

Absurde humor troef, zowel wegens de zakelijkheid van de trotse mededelingen als in de grappige waterverftekeningen. Op de paginagrote illustraties en de kleinere stripfragmenten zorgen hilarische details voor steeds nieuwe visuele grapjes. En ook de voorlezer komt aan zijn trekken. Op de prent waarop alle portretten die de illustrator ooit van zijn 'kat' maakte verzameld staan, zijn de subtiele hints naar schilderijen van Botticelli, Magritte, Picasso en Miro onmiskenbaar. En het ingelijste opschrift 'Dit is geen kat' spreekt boekdelen. (AL)

Gilles Bachelet

Wat een kat

Lemniscaat, Rotterdam

32 p., 14,95 euro

Cursus ridderologie

Dugald Steer maakte eerder al cursussen 'Piratologie' en 'Drakologie'. In Van schildknaap tot ridder laat hij Godfried de Lansier, een ridder in gevangenschap in het Franse Kasteel d'Oc, een ridderhandleiding schrijven voor zijn zoon, in de hoop dat die hem ooit uit zijn benarde situatie kan komen bevrijden. Het werd een uitbundig geïllustreerd boek over alle aspecten van het ridderschap. In veertien hoofdstukken kom je alles aan de weet over wapens en uitrusting, training van schildknapen, paarden, heraldiek, steekspelen, kastelen, belegeringen en queesten.

Alles is bijzonder grappig ingekleed en de boekarchitectuur is prachtig en verrassend. In de stijl en de tinten van een oud manuscript krijg je pop-ups, flapjes, spelletjes, boekjes in het boek met verhalen over beroemde ridders en veldslagen, en zelfs een uitneembaar zwaard... Bijzonder interactief opgevat, allemaal, en een onuitputtelijke en inspirerende gids voor jonge helden met grootse ambities.

(AL)

Dugald Steer

Van schildknaap tot ridder. Het complete ridderboek

Van Goor, Amsterdam 26 p., 15,95 euro

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234