Maandag 21/06/2021

Twee meetings, 8.400 euro

Toen de storm rond intercommunales opstak, zwaaide de Vlaamse regering met het vingertje naar steden en gemeenten. Maar nu blijkt ze in hetzelfde bedje ziek. Oppositiepartij Groen spitte een dossier boven dat Het Laatste Nieuws kon inkijken. De feiten doen duizelen. Vlaanderen beschikt over een wirwar van agentschappen waarin bestuurders - vaak partijsoldaten - forse bedragen verdienen. Soms voor weinig werk.

In februari tuimelden de Vlaamse meerderheidspartijen nog over elkaar heen voor de camera's en in de kranten. Na de onthullingen over PubliPart lanceerden ze een voor een voorstellen die de intercommunales en hun nevenstructuren moesten beteugelen. Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) beloofde een nog striktere controle op de vergoedingen en de mandaten. In één moeite had hij het over een 'wake-upcall' voor de lokale overheden.

"Voor mij was dat het signaal om de Vlaamse regering zelf eens tegen het licht te houden", zegt Björn Rzoska. De fractieleider voor Groen weet immers, zoals vrijwel al zijn collega's in het Vlaams Parlement, dat ook de Vlaamse regering de voorbije tien jaar een oerwoud aan instellingen heeft opgericht die moeten helpen bij het uitvoeren van het beleid. Noem ze gerust de 'Vlaamse intercommunales'. Het gaat om publiek zeer bekende agentschappen als De Lijn of VDAB, maar ook over veel minder bekende als de Vlaamse Participatiemaatschappij, het Agentschap voor Integratie en Inburgering of de Vlaamse Landmaatschappij. Het is zeer onduidelijk hoeveel in die agentschappen betaald wordt en aan wie. Sterker, niemand weet eigenlijk exact hoeveel van dat soort instellingen Vlaanderen telt.

Zitpenningen

"Ik heb alle ministers om uitleg gevraagd en heb die informatie de voorbije weken verzameld", zegt Rzoska. Hij kreeg een lijst waarop liefst 76 agentschappen en 'autonome instellingen' stonden. Van 29 kreeg hij ook informatie over de samenstelling van de bestuursraden en de uitbetalingen van de vergoedingen in 2016. De cijfers doen in sommige gevallen duizelen.

Zo ontving Fernand Desmyter, een gepensioneerde topambtenaar met CD&V-signatuur, als voorzitter van de nv Vlaamse Havens vorig jaar net geen 8.400 euro. Daarvoor moest hij twee vergaderingen beleggen. Zijn bestuursleden ontvingen iets meer dan 4.000 euro. Ook bij de Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV), het Vlaamse Energiebedrijf (VEB) en de Limburgse Investeringsmaatschappij (LRM) worden forse bedragen betaald. Het gaat om zitpenningen van 620 euro (drie keer zoveel als bij reguliere intercommunales) en jaarlijkse, vaste vergoedingen van 2.900 euro tot meer dan 12.000 euro.

Op die manier verdiende Koen Kennis (N-VA) als voorzitter van PMV in 2016 meer dan 26.000 euro. Hugo Leroi, die een CD&V-stempel heeft, kreeg bij LRM 25.000 euro. Bij het Vlaamse Energiebedrijf (VEB) ontving Bart Huybrechts (gelinkt aan N-VA) net geen 30.000 euro. Ook de rest van de 'grootverdieners' bij de Vlaamse agentschappen bestaan voornamelijk uit vertrouwelingen van N-VA en CD&V, de twee grootste partijen op Vlaams niveau.

Vreemd genoeg zijn er ook tal van agentschappen waar de zitpenningen lager liggen dan bij intercommunales (tussen 100 en 200 euro) of waar helemaal niks betaald wordt. "Er zit totaal geen lijn in", zegt Rzoska. Nochtans heeft de Vlaamse regering in 2007 een decreet opgesteld waarin vergoedingen van agentschappen begrensd zijn tot 250 euro per vergadering en 2.500 euro vaste vergoeding. "Tien jaar later stellen we vast dat bijna driekwart van de agentschappen niet onder het decreet valt. Daar betaalt men dus wat men wil."

Rzoska pleit voor een strengere wetgeving en transparantie. "Zorg dat alle agentschappen op dezelfde manier behandeld worden, haal de vergoedingen naar omlaag en maak alle bedragen jaarlijks bekend."

Wat ook opvalt: de regering stelt in veel agentschappen ook regeringscommissarissen aan die het werk van de bestuursraad moeten controleren. De ministers sturen daarvoor hun kabinetscheffen het veld in. Die ontvangen al een loon, maar worden voor hun taak als regeringscommissaris in een agentschap nog extra vergoed. "Ze worden twee keer betaald voor één job", vindt Rzoska.

Dubbel loon

In de meeste gevallen gaat het om dezelfde bedragen als wat de bestuurders van een agentschap krijgen. Dat varieert van 3.000 tot 5.000 euro op jaarbasis, maar loopt in sommige gevallen op tot 10.000 euro extra. Eén kabinetschef steekt er met kop en schouders bovenuit. Zo heeft Jeroen Overmeer, kabinetschef van minister-president Geert Bourgeois (N-VA), bij LRM als regeringscommissaris recht op 25 procent van het loon van een topambtenaar plus een vergoeding van 1.800 euro. Dat zou neerkomen op ongeveer 27.000 euro op jaarbasis.

Bovendien combineert Overmeer dat met een bestuursmandaat bij een ander agentschap dat fors betaalt: PMV. Daar had hij in 2016 recht op 13.000 euro. Samen is dat goed voor een extra inkomen van bijna 40.000 euro - bovenop zijn loon als kabinetschef. "Schaf dat dubbel loon af", zegt Rzoska. "In het decreet van 2007 staat terecht dat ambtenaren niet dubbel mogen verdienen via een agentschap. Maar kabinetscheffen dus wel? Iemand die naar een vergadering buitenshuis moet van zijn of haar baas, krijgt toch ook geen extra loon?"

Groen hekelt tot slot ook de politieke benoemingscultuur in de Vlaamse agentschappen en vindt dat de Vlaamse regering de situatie dringend moet aanpakken. "Naast de intercommunales moet de Vlaamse regering nu ook voor eigen deur vegen. De N-VA beloofde 'de kracht van verandering', maar die politieke benoemingen zijn de kracht van zelfbediening. De N-VA is in recordtempo een traditionele partij geworden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234