Dinsdag 09/08/2022

GetuigenissenMarioepol

Twee maanden overleefden ze in de bunker van staalfabriek Marioepol, vol gewonden en doden: ‘Wat we zagen, was verschrikkelijk’

Een van de evacués bij aankomst.  Beeld ANP / EPA
Een van de evacués bij aankomst.Beeld ANP / EPA

Wekenlang heeft ze de zon niet gezien, en al die tijd leefde ze in doodsangst: Natalia Uzmanova is eindelijk bevrijd uit de bunker onder staalfabriek Azovstal in Marioepol. Ze had er een goed heenkomen gezocht voor Russische bombardementen, maar was al die tijd alleen maar bang dat alles uiteindelijk in zou storten.

Michel Maas

Uzmanova (37) arriveerde met de eerste groep, voor het merendeel vrouwen en kinderen, die waren ondergedoken in het grote Azovstalcomplex in de stad. In dat complex, dat nog steeds wordt verdedigd door Oekraïense militairen, hebben ongeveer duizend burgers twee maanden doorgebracht in ondergrondse tunnels en bunkers. Uzmanova vertelt dat ze naar de fabriek vluchtte omdat het de enige plek was die haar veilig leek: “Ik woon daar, ik heb er mijn hele leven gewerkt. Ik wist dat het er veilig was.”

Hoe het leven daar was, vertelde ze na aankomst in een opvangkamp tegen de BBC en The Guardian. Bijna twee maanden lang had ze geen zonlicht gezien, zegt ze. Het was te gevaarlijk: “Ik was bang om naar buiten te gaan om even frisse lucht in te ademen.” In de ondergrondse bunker waar ze zich schuilhield, was ze vaak niet minder bang: “Als de bunker begon te schudden was ik hysterisch, dat kun je mijn man vragen. Ik was zo bang dat de bunker zou instorten.”

Een oudere evacué die zonder naam werd opgevoerd, vertelt over de honger die ze hadden geleden. Het grote Azovstalcomplex was door Russische troepen omsingeld en hermetisch afgesloten, dus water en voedsel kwamen er niet meer binnen. Aan alles was gebrek. Vooral kinderen leden honger: “Kinderen wilden altijd eten. Weet je, volwassenen konden wachten.”

Toen eten en drinken schaars begonnen te worden, was het door de bombardementen onmogelijk geworden te ontsnappen. Uzmanova en haar man waren veroordeeld tot een leven onder de grond, met gewonden, doden en het gedreun van bommen. ‘Wat we daar zagen was verschrikkelijk.’

Het enige wat Uzmanova inviel toen ze eenmaal buiten was, is iets wat ze zelf achteraf wel grappig vindt: “Ik vertelde mijn man: nu hoeven we niet meer met een zaklamp naar de wc.” Een wrange grap, maar hij schetst hoe het leven in de bunker uiteindelijk alleen nog draaide om de meest basale zaken van het leven.

Bussen

De eerste groep van zo'n vijftig evacués arriveerde zondag in een konvooi van bussen, pantserwagens en vertegenwoordigers van VN en Rode Kruis in het dorp Bezimenne, op 30 kilometer ten oosten van Marioepol. De operatie zou maandag worden voortgezet met een tweede konvooi. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky had zondag bekendgemaakt dat hij maandag zo’n honderd inwoners van Marioepol verwachtte in Zaporizja, een stad die in Oekraïense handen is. Maar dat verliep niet volgens plan.

Opnieuw stond er maandagochtend een groep klaar om te vertrekken. De bussen zouden om 08.00 uur ’s ochtends vertrekken, maar rond het middaguur waren ze volgens Oekraïense bronnen nog steeds niet gearriveerd. De uren die volgden kwam er geen nieuws meer naar buiten. De hele evacuatie – een gezamenlijke operatie van Verenigde Naties, Rode Kruis, Rusland en Oekraïne – was van meet af aan met het grootste stilzwijgen omgeven.

De bunker waar Uzmanova onderdook, heeft het gehouden. Het Azovstalcomplex in Marioepol is er in de tijd van Stalin op gebouwd. Onder de enorme staalfabriek werd een netwerk van tunnels en bunkers aangelegd dat elke aanval van buitenaf zou moeten weerstaan. In die wirwar van tunnels schuilen nu nog zo’n duizend burgers, beschermd door vermoedelijk enkele duizenden Oekraïense strijders die standhouden tegen een grote Russische overmacht.

- Beeld -
-Beeld -

Het Russische leger heeft vorige maand na een lang beleg de rest van de stad Marioepol ingenomen, met uitzondering van Azovstal. Vladimir Poetin gaf zijn leger opdracht om af te zien van een bestorming, en het complex in plaats daarvan zo hermetisch af te sluiten ‘dat nog geen vlieg’ er ongezien naar buiten kan. De bestorming bleef uit, maar de bombardementen zouden niet in hevigheid afnemen.

Op het internet verschenen zondag videofilmpjes die lieten zien hoe de eerste mensen uit de ondergrondse puinhopen naar boven klauterden, waar ze moeizaam over brokken steen en verwrongen staal naar klaarstaande bussen werden geleid. Toen de bussen vertrokken waren, werden de Russische bombardementen volgens Petro Andriusjenko, een medewerker van de burgemeester van Marioepol, onmiddellijk hervat, en moesten de achterblijvers weer afdalen naar hun bunkers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234