Dinsdag 19/11/2019

Twee kampen in war on drugs

Legaliseer cannabis, want de war on drugs heeft gefaald, stelt Paul De Grauwe. We gooien er miljarden tegenaan, maar het levert niets op. Is legalisering van drugs effectief beter dan repressie?

De zogeheten war on drugs wordt op het terrein manhaftig gevoerd, maar op het pr-vlak heeft het concept er beter voor gestaan. In de Verenigde Staten - de meest enthousiaste adept van de repressieve aanpak - bij de Verenigde Naties en ook hier klinkt steeds luider de vraag of al dat oorlogsgeld niet vooral in een bodemloze put belandt?

Criminoloog Tom Decorte, toxicoloog Jan Tytgat en econoom Paul De Grauwe betogen in een nieuw boek, Cannabis onder controle, alvast van wel. "De repressieve aanpak werkt niet en veroorzaakt alleen problemen", stelde De Grauwe gisteren in deze krant. Maar wat zeggen de feiten eigenlijk?

Feit: we spenderen steeds meer aan repressie. In 2004 werd ruim 186 miljoen euro ingezet voor bestrijding via politie en justitie, of 56,2 procent van het totale 'drugsbudget'. De rest van dat budget ging op aan zaken als hulpverlening en preventie, zo blijkt uit het rapport Drugs in cijfers. Vier jaar later, in 2008, was dat veiligheidsbudget al gestegen tot 243 miljoen euro, of 61 procent van het totale budget.

'Simplistisch'

Worden er dan ook minder drugs gebruikt? Het aantal mensen dat hier experimenteerde met cannabis is toegenomen, net als het aantal opnames en geregistreerde feiten door de politie. De Global Drug Survey geeft geen reden om aan te nemen dat bij andere illegale drugs wel flinke winst geboekt wordt.

"De doelstellingen - minder gebruik en minder criminaliteit - worden niet gehaald. Je kunt niet volhouden dat het werkt", besluit Decorte. Maar zijn collega Brice De Ruyver (UGent) ziet dat anders: "Het is niet gek dat er meer cannabis in beslag wordt genomen, want het aanbod is toegenomen."

Het is volgens De Ruyver te simplistisch om te investeren in politie en justitie, en dan te verwachten dat het aantal gebruikers en de overlast proportioneel daalt. "Het brengt wel op, repressie helpt om het probleem beheersbaar te houden. Maar wie drugsgebruik wil uitroeien, die legt de lat te hoog."

In het boek wordt de fundamentele paradox beschreven. Hoe sterker de arm der wet, hoe groter de schaarste. De prijs gaat de hoogte in, en dat is aantrekkelijk voor zij die in het criminele circuit circuleren. De groep die zich met drugs bezighoudt, groeit en gaat driester te werk. Ook tegenover rivalen, want er staat meer op het spel. Legaliseer die handel, en al die problemen lossen zichzelf op, klinkt het.

Niets van, reageert De Ruyver. Cocaïne en heroïne hebben in bijvoorbeeld Nederland bodemprijzen bereikt, wat die theorie onderuithaalt. "En de zwarte markt zal nooit verdwijnen. Er zullen altijd gebruikers zijn die niet legaal mogen kopen, zoals minderjarigen. Bij legalisering moet je net meer investeren in veiligheid, want die criminele circuits zullen proberen te infiltreren in de legale wereld." In Uruguay, dat cannabis heeft gelegaliseerd, zijn ze er volgens De Ruyver nog niet uit hoe ze dat moeten vermijden.

Wapenstilstand?

En toch, stelt criminoloog Decorte, zullen de dalende winstmarges een hoop beroepscriminelen ontmoedigen. "We hebben toch ook amper illegale alcoholstokerijen waar vijftienjarigen zich bevoorraden?" En wat met de gigantische maatschappelijke kost van alcohol en tabak, ongeveer 1,7 miljard euro in 2012? "Alcohol is nauwelijks gereguleerd en zelfs gecommercialiseerd. Tabaksmaatregelen werpen wel stilaan vruchten af."

Marijs Geirnaert van het VAD (Vlaams expertisecentrum voor Alcohol en andere Drugs) zegt dat we er niet omheen kunnen: de kosten staan niet in verhouding tot de baten. Wapenstilstand dan maar? "We weten het gewoon niet. In de Verenigde Staten en in Uruguay wordt er volop geëxperimenteerd, en Spanje heeft een paar 'social clubs' voor cannabisgebruikers. Maar we weten nog niet wat dat gaat opleveren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234