Maandag 05/12/2022

Twee jaar zwoegen voor 'Café Müller'

Als enige dansgezelschap ter wereld mag Ballet van Vlaanderen vanaf mei het iconische Café Müller van de overleden Pina Bausch opvoeren. Opvallend, want de rechten op het werk van de beroemde choreografe worden al jaar en dag uitermate streng bewaakt.

Het kostte Sidi Larbi Cherkaoui, artistiek directeur van Ballet van Vlaanderen, liefst twee jaar om de rechten op Café Müller te verwerven. Het leek dan ook een onmogelijke opdracht. Sinds Pina Bausch in 2009 plots overleed aan kanker, mocht haar bekendste stuk alléén door haar gezelschap Tanztheater Wuppertal gedanst worden.

Volgens sommigen uit marketingoverwegingen: zo bleef het stuk speciaal en gegeerd. Overal waar Wuppertal het nog eens opvoerde, liep het storm. Volgens Wuppertal zelf uit respect voor Bausch. Omdat de semi-autobiografische voorstelling onlosmakelijk met de choreografe verbonden was.

Café Müller refereert aan het Duitse café van haar ouders waar ze als kind van onder de tafels de cafégasten gadesloeg. Het stuk, over eenzaamheid, zoeken naar affectie, en de naoorlogse, chaotische samenleving, sloeg in 1978 in als een bom. De mix van dans, opera en theater en vernieuwende danstaal (zie kader) zette de heersende ideeën over wat dans moest zijn voorgoed op losse schroeven.

"Ik begrijp best dat Wuppertal zo'n fragiel stuk niet zomaar door iedereen wil laten spelen," zegt Sidi Larbi Cherkaoui. "Je moet je kunnen inleven." Wat hem en Ballet van Vlaanderen dan onderscheidde van de rest van de wereld? Geduld, reputatie en vooral: goede contacten.

"Ik heb een sterke, intieme link met het gezelschap sinds 1999. Ik heb gedanst op het festival van Pina, zij heeft mijn werk geïnspireerd en ondersteund." Toen Sidi Larbi artistiek directeur werd van Ballet van Vlaanderen, stelde hij Wuppertal meteen de vraag. "Ze vertrouwden mij, en vonden het fijn dat ook Ballet van Vlaanderen is opgericht door een vrouw, Jeanne Brabants."

Het Ballet moet zich wel aan strikte voorwaarden houden. Zo werken ze nauw samen met de dansers van het Duitse gezelschap "om hun taal onder de knie te krijgen", en moet het werk gerespecteerd worden. Tot de deurklinken van het decor toe. Logisch, vindt Sidi Larbi. "In de danswereld is het onze job om maniakaal met details bezig te zijn. Bovendien heb ik niet veel toe te voegen aan zo'n iconisch werk."

Zes cijfers

Aan het verwerven van de rechten is natuurlijk ook een prijskaartje verbonden. Een bedrag wil de artistiek leider niet kwijt. "Interne keuken." Naar verluidt gaat het eerder om een getal met zes cijfers. "Die gesprekken lopen nog. Rechten maken de zaken complex: je moet rekening houden met die van de scenograaf tot die van de costumière. Maar Wuppertal is ook op dat vlak heel billijk en attent."

Vraag is waarom het Ballet zo nodig een stuk uit de jaren 70 wil heropvoeren? Gebrek aan eigen ideeën? "Ik ben nu bezig aan een nieuw werk. Maar daarnaast vind ik het belangrijk om ook de geschiedenis niet uit het oog te verliezen die het heden beïnvloedt."

Bovendien, zegt hij, blijft Café Müller met thema's als de strijd tussen man en vrouw, leegte en een zoekende samenleving, relevant en brandend actueel. De voorstelling past ook perfect bij de richting die de artistiek leider van Ballet van Vlaanderen volgt: spelen met gangbare opvattingen over klassiek ballet en hedendaagse dans. Weg van de hokjes. Net op dat vlak was Bausch zo revolutionair. "Ze mixte disciplines en liet ze tegelijk ook los. En ze ging terug naar de essentie, stelde elke beweging in vraag."

Ballet van Vlaanderen zal Café Müller vanaf 13 mei opvoeren, als onderdeel van de voorstelling Hope, naast werken van Martha Graham en Annabelle Lopez Ochoa. Maar eigenlijk zijn ze in hun 'wereldprimeur' net de loef afgestoken door De Warme Winkel die in hun laatste voorstelling ook al een hommage aan Café Müller brachten. Het Nederlandse gezelschap had Wuppertal zelfs niet om toestemming gevraagd omdat hun stuk net draaide rond het thema originaliteit en plagiaat. Na een verzoenend gesprek kwam er een compromis uit de bus waar ook Sidi Larbi mee kon leven. "Ze speelden het als acteurs in een heel andere context. Ach, hoe meer Bausch wordt getoond, hoe beter."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234