Zaterdag 14/12/2019

Protest natuurverenigingen

Twee jaar na invoering werkt Omgevingsloket nog niet goed: ‘Ooit zal het eens goed fout lopen’

Het protest van natuurvereniging BOS+ tegen het zogenaamde tweede Essers-bos op de Hörmannsite in Genk, was bijna te laat ingediend, door problemen met het Omgevingsloket. Beeld BELGA

Het digitale Omgevingsloket om milieu- of stedenbouwkundige vergunningen aan te vragen is twee jaar na de start nog altijd een rommeltje. Vooral natuurverenigingen merken dat bezwaar indienen steeds moeilijker wordt.

Een vergunning voor een tuinhuis, een uitbreiding van een bedrijf of grote infrastructuurwerken: deze zaken kan u sinds 1 januari 2018 allemaal aanvragen op het zogenaamde Omgevingsloket. Een digitaal platform voor omgevingsvergunningen, dat is de samensmelting van de vroegere milieu-, stedenbouwkundige-, verkavelings- en kleinhandelsvergunningen. Ook wie wil protesteren tegen de aanvraag of de goedkeuring van een aanvraag, kan dat via hetzelfde loket.

De bedoeling was duidelijk: door alles te digitaliseren moet het sneller en eenvoudiger verlopen. Tot zover de theorie. In de praktijk lukt dat niet bepaald. “We merken dat het gemeentepersoneel nog altijd in een op de twee gevallen burgers moet helpen bij het indienen van een digitale aanvraag”, zegt Nathalie Debast, woordvoerder van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG). “Die mensen vinden hun weg niet op het loket. Velen dienen hun aanvraag ook nog op papier in, dat is bij een op de drie aanvragen het geval. De ambtenaar moet het dossier dan vervolgens zelf inscannen en in het systeem zetten. Heel omslachtig.”

Bert De Somviele van BOS+. ‘De datum voor de deadline om protest aan te tekenen stond verkeerd vermeld op het Omgevingsloket. De werkelijke deadline was vier dagen vroeger.’ Beeld RV

Bezwaar of beroep aantekenen bij een project is tegenwoordig eveneens geen sinecure, weten ze vooral bij natuurverenigingen. Het had bijvoorbeeld geen haar gescheeld, of transportfirma Essers had haar zogenaamde tweede Essers-bos, op de vroegere Hörmann-site in Genk, mogen kappen. Nu staan de plannen on hold, omdat natuurvereniging BOS+ enkele maanden geleden nog net op de valreep protesteerde tegen de plannen. “De datum voor de deadline om protest aan te tekenen stond verkeerd vermeld op het Omgevingsloket”, zegt Bert De Somviele van BOS+. “De werkelijke deadline was vier dagen vroeger. Hoe we dat te weten kwamen? Door manueel bij de stad Genk, de vergunningverlener in deze, te informeren. Hadden we het Omgevingsloket geloofd, dan waren we te laat geweest.”

Ook bij Natuurpunt kennen ze de race tegen de klok die ze tegenwoordig moeten voeren om nog bezwaar te kunnen indienen. Daar houden ze sinds vorig jaar een lijst bij van alle problemen die sinds de invoering van het Omgevingsloket gemeld werden door hun vrijwilligers en andere milieuverenigingen. Het gaat van onvolledige dossiers, ingediende bezwaren die nadien niet geregistreerd blijken te zijn tot het niet terugvinden van dossiers op het loket. Er zijn namelijk geen duidelijke regels over hoe een ingediend project benoemd moet worden. 

Erg vervelend, meent Laurie Braet, juriste bij Natuurpunt die zich de afgelopen twee jaar gedwongen zag om vrijwel dagelijks het platform af te schuimen. “Je kan niet gewoon op naam van de exploitant zoeken als je vermoedt dat die iets van plan is”, klinkt het. “Je moet voortdurend het hele loket in de gaten houden. En soms ook een dossier bij elkaar puzzelen, want vaak staan niet alle documenten op het loket. Bovendien heb je maar een periode van dertig dagen om bezwaar in te dienen.”

Thomas Goorden van StRaten-Generaal: ‘Denkt u dat het toevallig was dat een bedrijf als Ineos zo’n dossier in augustus, in hartje zomer, dus wanneer iedereen met vakantie is, op dat loket plaatst?’ Beeld Eric de Mildt

55 hectare Ineos-bos

Ooit zal het eens serieus fout lopen, denkt Thomas Goorden van actiegroep StRaten-Generaal. Zij waren het die op de valreep protest aantekenden tegen de 55 hectare bos die chemiereus Ineos wilde kappen in Lillo. “De enige reden waarom we dat dossier niet gemist hebben, is omdat een bevriende organisatie dat toevallig had opgemerkt en ons nog net op tijd verwittigde”, zegt Goorden.

Zowel bij StRaten-Generaal als Natuurpunt leeft de overtuiging dat de gang van zaken wijst op een bewuste tactiek om het natuurbeschermers zo moeilijk mogelijk te maken. “Natuurlijk is het geen toeval”, zegt Goorden. “En natuurlijk spelen die bedrijven daar graag op in. Of denkt u dat het toevallig was dat een bedrijf als Ineos zo’n dossier in augustus, in hartje zomer dus wanneer iedereen met vakantie is, op dat loket plaatst?”

Bovendien wordt het steeds belangrijker om alert te zijn, menen natuurverenigingen. Want bij de invoering van de omgevingsvergunning is eveneens bepaald dat die vergunning voortaan voor onbepaalde duur geldt, terwijl een milieuvergunning vroeger elke 20 jaar herzien moest worden. Wie de vergunning dus eenmaal binnenhaalt, is vrijwel voor eeuwig gerust.

Volle evolutie

Bij het Vlaams Departement Omgeving klinkt het dat het loket nog in volle evolutie is en beetje bij beetje aangepast wordt. Dat de dossiers op het loket vaak verre van volledig zijn, heeft volgens woordvoerder Brigitte Borgmans te maken met privacy. “Projecten zijn vaak het resultaat van een creatief proces van een persoon of firma die hun intellectuele eigendomsrechten gevrijwaard wensen te zien. De regelgeving over auteursrechten verbiedt dat documenten worden gepubliceerd zonder akkoord van de auteur.”

Maar dat alles hoeft volgens de woordvoerder geen bezwaar te zijn om te protesteren tegen een project. “De aanvrager van een vergunning moet nog altijd een affiche aanplakken op de plaats van het project. Je kan het dossier ook nog altijd zoals vroeger inkijken op het gemeentehuis.” Al is het Omgevingsloket destijds net ingevoerd om deze ‘ouderwetse’ manier van werken te vermijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234