Maandag 03/10/2022

Twee gezichten van de Braziliaanse muziek

Klinkende Munt, het gratis stadsfestival van de Brusselse Beursschouwburg, stond woensdagavond in het teken van Braziliaanse klanken. Op het Muntplein was de Bahiaanse zangeres Margareth Menezes te zien en omstreeks middernacht trad in de Beurs de in Recife opgegroeide New Yorker Arto Lindsay op. Van beide concerten was het laatste verreweg het interessantste.

Bahia, een staat in het noordoosten van Brazilië, is al decennialang een vruchtbare voedingsbodem voor de música popular brasileira. Daar ontstond tijdens de jaren zestig de vernieuwende Tropicália-beweging, die sterren voortbracht als Caetano Veloso, Gilberto Gil en Gal Costa. Maar de aflossing is nu al verzekerd, want hoofdstad Salvador is ook de thuishaven van Daniela Mercury, Olodum, Carlinhos Brown en Margareth Menezes. Deze laatste is een zingende actrice die in 1988 op sleeptouw werd genomen door David Byrne om het voorprogramma te verzorgen van diens Rei Momo-tournee. Haar verhitte shows maakten indruk en sindsdien heeft de zangeres al een vijftal internationaal gewaardeerde langspelers uit.

Menezes, die zich van diverse Bahiaanse stijlen bedient, waaronder de afoxé en de samba-reggae, brouwt hybridische muziek met een hoog feestgehalte. Ze vermengt traditionele Afro-Braziliaanse vormen en ritmen met ingrediënten uit rock en funk, maakt gebruik van de modernste technologische snufjes, maar blijft niettemin dicht bij haar eigen cultuur: alles wat ze doet, wordt gefilterd door haar Bahiaanse sensibiliteit. Margareth Menezes bruist niet alleen van de energie; ze beschikt ook over een krachtige stem en een sensuele uitstraling. Alleen kwamen die er in Brussel niet helemaal uit. Lag het aan ons, naar Braziliaanse normen, nogal koel klimaat? Bracht de P.A. een te laag decibelgehalte voort? In ieder geval miste je iets, zeker als je anderhalve week eerder de stomende show van Daniela Mercury op Couleur Café had gezien.

Niet dat er tijdens het concert geen warmbloedige momenten te noteren vielen. Af te toe knalde er aanstekelijke funk uit de luidsprekers en werd er zelfs gedanst op het Muntplein. Menezes werkte zich uit de naad en wisselde haar eigen hits af met Braziliaanse klassieken als Jorge Ben Jors 'Chove Chuva', Tom Jobims 'Garota de Ipanema' en het van Alceu Valença geleende rapnummer 'Papagaio do Futuro'. Maar het kon allemaal weinig baten: de begeleidingsgroep klonk een beetje futloos en lonkte te vaak naar variété.

Van een heel ander kaliber was de set van Arto Lindsay en zijn band in een tot de rand gevulde Beursschouwburg. De gebrilde New Yorker combineert dezer dagen de samba- en bossa-novamuziek uit zijn jeugd met de stotterende, atonale noise-rock uit zijn DNA-dagen en voegt er occasioneel een fikse scheut illbient aan toe. Het resultaat, te beluisteren op platen als O Corpo Sutil, Mundo Civilizado en Noon Chill, is een unieke auditieve cocktail waarvan het heerlijk nippen is.

Lindsay liet zich begeleiden door bassist Melvin Gibbs, toetsenman en samplegoochelaar Andrés Levin, een drummer en een Braziliaanse gitarist die in nummers als 'Titled' en 'Ridiculously Deep' de fraaie bossa-novamotiefjes mocht aanbrengen. Maar zodra de contouren van een melodie hoorbaar werden, maakte Lindsay er een punt van er met zijn knarsende en krassende 12-string dwars doorheen te snijden. De man gebruikt zijn gitaar uitsluitend als stoorzender: zijn percussie-achtige verrichtingen op de snaren dienen niet als begeleiding of als versiering, maar als de springstof die onweerstaanbare popliedjes als 'Simply Are' of 'Whirlwind' deed ontsporen en vastlopen in een moeras van dissonantie.

Tijdens 'Complicity', waarin de drums bijna al het andere overstemden, leek het alsof de groep drie verschillende nummers door elkaar speelde: een bevreemdend effect. In het mooi gecroonde 'Child Prodigy' legde Arto Lindsay nog een indrukwekkende zelfbeheersing aan de dag, maar het van Prince geleende 'Erotic City', compleet met hoekige riffs en gesampelde Braziliaanse ritmen, was de aanstekelijkheid zelve.

Het publiek kon er in ieder geval niet genoeg van krijgen en riep Lindsay en zijn gezelschap nog tot driemaal toe terug op het podium. Dat leverde momenten van pure poëzie op, zoals het ingetogen 'Imbassai' (met een zekere Maxime op viool en een voorman die zijn gitaar spannende spookgeluiden ontfutselde) en afsluiter 'Auguri'.

Een prima concert dus, al had het een ietsje strakker gemogen. Woensdag was het publiek immers al vanaf het begin zo enthousiast dat Arto Lindsay het concert voortijdig als een gewonnen wedstrijd beschouwde. Zijn nonchalance kwam de spanning in de muziek niet altijd ten goede. Maar ach, ook muzikanten hebben het recht zich nu en dan eens aan de heersende vakantiestemming over te geven.

Dirk Steenhaut

Nog meer Braziliaans: Marisa Monte, zondagavond tijdens het Cactus-festival in Brugge en Maracatu Nacao Pernambuco, Daúde en Jorge Ben Jor, vrijdagavond 31 juli op Sfinks in Boechout.

Arto Lindsay gebruikt zijn gitaar uitsluitend als stoorzender

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234