Zaterdag 04/12/2021

Twee debutanten en één Vlaming op shortlist grootste Vlaamse literatuurprijs

Gouden Uil kiest voor jong talent

De geheel vernieuwde jury van de Gouden Uil, onder voorzitterschap van Guy Mortier, staat meteen op zijn strepen. De vijfkoppige shortlist zet vrijwel alle gereputeerde auteurs aan de kant en kiest voor jong, aanstormend talent. Jan Van Loy redt met De heining de Vlaamse eer.

DOOR DIRK LEYMAN

BRUSSEL l De wat ongewone shortlist telt twee Nederlandse debutanten: Pia De Jong en Robert Vuijsje, terwijl Christiaan Weijts en P.F. Thomése net als Van Loy hun tweede Uilnominatie optekenen. 'We hebben niet naar een oeuvre of een reputatie gekeken, maar gewoon naar de beste boeken van het jaar.'

Er werd met argusogen uitgekeken naar de shortlist van deze Gouden Uil, zeker nadat het bij de longlist al bijltjesdag bleek voor grote namen als Erwin Mortier, Dimitri Verhulst en AKO-prijswinnares Doeschka Meijsing. Zou de geheel vernieuwde jury het ook aandurven om veelbesproken boeken van Charlotte Mutsaers, Leon De Winter, Arnon Grunberg, Gerrit Komrij en Jan Siebelink van zijn shortlist te wieden? Juryvoorzitter Guy Mortier en jurylid Sam De Graeve lieten er bij de presentatie van de shortlist geen gras over groeien: "Het viel ons meteen op hoe sterk de jongste generatie schrijvers uit de hoek komt en we zijn bijzonder verrast door de hoge kwaliteit van de debutanten." De grote namen mochten dan ook inpakken, op oudgediende P.F. Thomése na. "Bovendien zien we in de vijf geselecteerde romans voortdurend mengvormen tussen fictie en non-fictie", zeggen Mortier en De Graeve. "Daarin staan zeer rake dingen over de wereld van nu."

In eerste instantie mogen twee Nederlandse debutanten zich opdoffen voor een mogelijke Gouden Uil, goed voor 25.000 euro en een beeld van Ever Meulen. Het in Nederland fel gehypete debuut van Pia de Jong Lange dagen en het snedige Alleen maar nette mensen van Robert Vuijsje vielen bijzonder in de smaak. In het coming-of-agedrama Lange dagen is Lapland de katalysator die de menselijke aard in al zijn facetten toont. Vergelijkingen met Paul Theroux en W.F. Hermans zijn niet van de lucht, maar in Vlaanderen viel het boek amper op. Dat lag anders met Alleen maar nette mensen, de debuutroman waarin Robert Vuijsje zonder pardon én pudeur de multiculturele verwarring uitvlooit. De Graeve spreekt van "een gedurfd debuut", maar van "een verraderlijke vlotheid, want er wordt heel wat aangeroerd."

Twee andere auteurs bevestigen dat hun entree in de letteren geen gelukstreffer was, zo luidt het verder. Jan Van Loy, in 2006 al genomineerd voor Alfa Amerika, is de enige Vlaming die de shortlist haalt. Met het verontrustende De heining, pas zijn derde boek, schrijft Van Loy "over de Houellebecqiaanse wereld waarin we nu leven." In het boek zoekt een koppel dertigers zijn toevlucht in een omheinde woonenclave, waar de paranoia welig tiert.

Ook Christiaan Weijts mag niet klagen over de Gouden Uiljury's. Nadat zijn eerste, alom gesmaakte stalkersroman Art. 285b de shortlist in 2007 bereikte, lukt hem dat nu ook met opvolger Via Cappello 23. "Hij schrijft "doorleefd, opwindend en akelig eigentijds": de juryleden kunnen hun enthousiasme moeilijk bedwingen. Het boek zou wel eens in de favorietenrol kunnen belanden.

Ten slotte is er oudgediende P.F. Thomése, die met Nergensman net als vorig jaar genomineerd is, toen voor Vladiwostok!. De jury, die naast Mortier en De Graeve, uit Eva Berghmans (chef boeken De Standaard), Jeroen Maris en Jeroen Vullings (chef boeken Vrij Nederland) bestaat, ziet Nergensman als een schoolvoorbeeld van de hybride vormen die ze zo koesteren. "Het is een zeer existentieel boek, een zee-om-uit-te-drinken, waarin de auteur zijn talloze, grillige ikken" botviert. Thomése is de enige genomineerde die al een fors oeuvre op zijn naam heeft.

Dat de Gouden Uil dit jaar uitdrukkelijk voor een aflossing van de wacht kiest, is zonneklaar. Maar Mortier benadrukt dat daar helemaal geen plan achter steekt. "Tijdens het lezen en jureren hielden we ons niet bezig met reputaties en oeuvres. We keken gewoon naar de boeken die ons het best in de smaak vielen."

Wie met De Gouden Uil gaat lopen, wordt op maandag 4 mei 2009 in het Antwerpse stadhuis onthuld. De uitreiking is rechtstreeks te volgen op Canvas en Radio 1.

Guy Mortier:

We hielden ons niet bezig met reputaties: we keken gewoon naar wat ons in

de smaak viel

n Jan Van Loy.

n Pia de Jong.

n P.F Thomése.

n Robert Vuijsje.

n Christiaan Weijts.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234