Donderdag 23/01/2020

Voetbal

Twee dagen voor het einde van de carrousel: alles wat u moet weten over het fenomeen voetbaltransfer

Neymar schudt de hand van Nasser Al Khelaifi, de voorzitter van PSG die 222 miljoen voor hem betaalde. Beeld Photo News

Elke zomer (en winter) versluizen voetbalclubs miljoenen euro's om nieuwe spelers aan te trekken. Met de transfer van Neymar van Barcelona naar PSG voor 222 miljoen euro lijken er geen grenzen meer te zijn. Maar wat is zo'n transfer precies, en hoe komt die tot stand?

1. Waarover gaat het?

Voetbal is een wereldwijde marktplaats waarin voetballers voortdurend heen en weer worden verhandeld. Spelers die bij één club of in één land blijven, zijn absolute uitzonderingen geworden. Meestal worden ze met een contract voor verschillende jaren vastgelegd, maar vertrekken ze alweer voor die termijn is verstreken. Dat betekent dat een andere club een aanzienlijke som geld op tafel moet leggen.

Fijn weetje: in juni werd de Uruguayaan Sebastian Abreu mederecordhouder wat het aantal clubs betreft. Door over te stappen naar Deportes Puerto Montt in Chili heeft hij nu voor 25 verschillende ploegen gespeeld, een record dat hij deelt met de Duitser Lutz Pfannenstiel.

Sebastian Abreu. Beeld REUTERS

2. Waarom moet u dit belangrijk vinden?

Omdat de bedragen die circuleren steeds gekker worden. Met 222 miljoen euro voor Neymar verpulverde PSG het transferrecord: vorig jaar werden al grote ogen getrokken toen Manchester United 105 miljoen euro betaalde om Paul Pogba, een speler die ze nota bene zelf hadden opgeleid, weg te halen bij Juventus. Dat record hield dus slechts één jaar stand. Waar eindigt dit?

Paul Pogba. Beeld Photo News

3. Wanneer zijn transfers toegestaan?

Twee keer per jaar. De wereldvoetbalbond Fifa voorziet twee transferperiodes waarin naar hartenlust spelers kunnen worden verhandeld. De eerste periode valt in de zomer, tussen twee seizoenen, de tweede na Nieuwjaar, tijdens de winterstop. Het zijn de nationale voetbalbonden die de exacte timing vastleggen. 

De zomermercato eindigt in Europa traditiegetrouw op 31 augustus. Op dat moment zijn de competities in alle Europese landen reeds op gang getrapt, waardoor je spelers na een paar speeldagen toch nog kunt weghalen bij hun club. In België begint de competitie al eind juli, waardoor clubs nog een maand de tijd krijgen om eventuele hiaten in hun kern op te vullen. Competitievervalsing, claimen sommigen, waardoor onlangs de oproep is gelanceerd om het einde van de transferperiode te laten samenvallen met het begin van het seizoen.

Sven Kums trok naar Anderlecht, een van de opvallendste transfers in de Belgische competitie deze zomer. Beeld BELGA

4. Wat komt er allemaal bij kijken?

Nadat twee clubs een som voor een speler zijn overeengekomen, is niet alles in kannen en kruiken. De speler, zijn makelaar, de nieuwe club en haar advocaten moeten onderhandelen over een contract dat de speler aan de club bindt. Dit omvat het salaris en bonussen, bijvoorbeeld tekengeld (bonus om het contract te ondertekenen) of winstpremies. Vooraleer een overeenkomst volledig rond is, moeten spelers medische testen ondergaan, om zeker te zijn dat ze topfit zijn. Als er blessures of kwaaltjes aan het licht komen, kan dit een transfer in de weg staan.

Zo liep AA Gent heel wat geld mis toen zowel Thomas Foket (bij Atalanta) als Renato Neto (bij Brighton) niet slaagden voor hun medische testen. Bij Foket kwam een hartkwaal aan het licht, terwijl Neto sukkelt met de knie.

Thomas Foket. Beeld BELGA

5. Wie krijgt het geld?

Dat astronomische bedrag van 222 miljoen wordt niet aan Neymar betaald. PSG heeft het aan Barcelona betaald om zich te verzekeren van de diensten van de Braziliaan. In zijn contract bij de Catalanen stond namelijk een clausule dat hij voor dat bedrag mocht vertrekken. Zijn vader, die de transfer mogelijk maakte, zou wel 38 miljoen opstrijken.

Wat wel belangrijk is voor de speler, is niet zijn transfersom, maar zijn salaris. Neymar verdient bij PSG 45 miljoen euro bruto per jaar. De club hoopt dat bedrag snel terug te verdienen door de enorme marketing rond de speler en de truitjesverkoop. Een van de moeilijkste punten in contractbesprekingen zijn vaak de portretrechten: clubs willen graag de exclusieve rechten op alle beelden die van een speler worden verspreid voor publicitaire doeleinden. Die beseffen echter hoe lucratief dit kan zijn en willen hun graantje meepikken. In dat geval kan er bijvoorbeeld een 50/50-regeling worden afgesproken.

In het geval van Neymar ligt het iets ingewikkelder. Barcelona heeft namelijk een schadeclaim van 8,5 miljoen euro tegen hem ingediend. Het conflict gaat over een contractbonus die de speler vorig jaar ontving, toen hij een nieuwe verbintenis ondertekenden. De club wil dat geld nu terug.

Beeld Photo News

6. Waar komt het geld vandaan?

Er gaat enorm veel geld om in het huidige voetbal. De twintig rijkste clubs wereldwijd (allemaal Europese) maakten samen 7,4 miljard euro winst in het seizoen 2015-2016. Manchester United haalde het meeste geld binnen: 689 miljoen. Vooral commerciële inkomsten, zoals sponsordeals en merchandising, spelen hierin een rol: zij zijn gemiddeld goed voor 43 procent van de winst. Zowat 39 procent komt uit tv-rechten, terwijl ticketverkoop voor zowat 18 procent meetelt. Transfers zijn hierin niet meegeteld, maar clubs kunnen uiteraard een pak geld verdienen door spelers te verkopen. 

Romelu Lukaku, de Belgische spits van de rijkste club ter wereld: Manchester United. Beeld Photo News

7. Zijn dit soort bedragen echt nieuw?

Ja, toch wel. Voor 1995 stond er in heel wat Europese competities een limiet op het aantal buitenlandse spelers. Het Bosman-arrest heeft alle limieten voor spelers van binnen de EU ongedaan gemaakt, waardoor er plotse een enorm competitieve markt ontstond. Transferbedragen schoten de hoogte in, net als het aantal buitenlandse spelers. In een topcompetitie als de Engelse Premier League bedraagt het aantal buitenlanders intussen 70 procent.

De clubs worden intussen steeds rijker (zie punt 6), waardoor de transferbedragen blijven stijgen. Vorig jaar werd ruim 4 miljard euro gespendeerd aan 14.591 transfers.

8. Moeten we ons hier zorgen over maken?

Heel wat mensen vinden dat de astronomische transfersommen het voetbal schaden. FIFPro, de spelersunie, heeft de transfer van Neymar als competitievervalsing bestempeld. "Voetbal is meer dan ooit het domein van een select clubje van extreem rijke clubs", klonk het. "Slechts een beperkt aantal clubs kan elitespelers aantrekken, waardoor zij alle competities domineren."

Fifa-cijfers bewijzen inderdaad dat slechts een select clubje zulke sommen, of überhaupt een transfersom, kan neertellen: vorig jaar werd bij slechts 14 procent van alle transfers een som geld betaald. Al de rest waren vrije transfers, waarbij het contract van een speler is verlopen en hij gratis kan vertrekken.

9. Kan iemand het record van Neymar breken?

We wagen ons niet aan een voorspelling, maar in het contract van Lionel Messi staat dat hij voor 300 miljoen euro Barcelona mag verlaten. Een kwestie van tijd?

Beeld Photo News
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234