Maandag 29/11/2021

Twee baby's voor de prijs van één

Britse wetenschappers werken een plan uit om elke pasgeborene te voorzien met een 'reservelichaam'. Ze willen babycellen klonen en opslaan in een weefselbank om transplantaties te vergemakkelijken. Het opzet heeft enkel 'therapeutische' doeleinden, maar wakkert alvast de ethische discussie over reproductief klonen aan.

Brussel.

Eigen berichtgeving

Een arm kwijt? Dringend op zoek naar een nieuwe nier of wat beenmerg? Even een telefoontje naar 'de nationale weefselbank' en klaar is Kees. In allerijl zal het laatje met de naam van het slachtoffer worden opgezocht, zullen een paar van zijn of haar cellen worden genomen en kan in het laboratorium aan de kunstmatige kweek van het nodige 'reserve-celweefsel' worden begonnen. Of dat nu een orgaan is of een spier speelt geen rol, want het basismateriaal bestaat uit 'stamcellen' van de betrokkene van wie bij de geboorte al een 'genetische tweeling' werd gekloond.

Het lijkt een scène die is weggeplukt uit de science-fictionroman Brave New World van Aldous Huxley, die in 1932 zijn lezers voorspiegelde hoe de wereld eruit zou zien met genetisch identieke mensen. Het is vandaag een voorstel van Britse wetenschappers, al willen zij deze techniek 'ethisch netjes' ontwikkelen door enkel 'therapeutisch' te klonen met transplantatiedoeleinden, niet voor reproductie.

Het opzienbarende idee om van elke pasgeborene een 'kloon' in celvorm te stockeren werd, volgens The Independent on Sunday, aan regeringsadviseurs mee voorgesteld door dezelfde wetenschappers die in 1996 het schaap Dolly kloonden. Dolly werd gecreëerd uit de cel van een volwassen schaap die versmolten werd met een (ontkernde) eicel. Deze kloonembryo werd ingebracht bij een draagmoeder. Toen Dolly geboren werd, was ze identiek aan de ooi die de cel leverde.

Haar geboorte was een revolutie, want op basis van deze techniek werd het in principe mogelijk een mens te klonen. Haar scheppers van het Schotse Roslin-instituut spelen daar nu op in. Ze werken samen met de VS-universiteit van Wisconsin die onderzoek doet naar embryonale menselijke cellen met als doel reserveweefsels voor bloed, botten, spieren en zelfs hersencellen te kweken voor transplantie.

De betrokken wetenschappers uit de VS maakten vorige week de ontdekking van 'stamcellen' bekend, afgeleide celkernen uit de allereerste fase van de embryo die in staat zijn om te evolueren naar om het even welk weefsel. Door het klonen van deze stamcellen (ze laten versmelten met een ontkernde eicel), wordt het mogelijk ongelimiteerd basismateriaal te maken voor de ontwikkeling van het gewenste lichaamsweefsel.

Bij conventionele transplantaties, met celweefsel van andere mensen, werd tot dusver telkens het risico op afstoting gelopen. Met genetisch identiek materiaal, bekomen via klonen, kan dat worden vermeden.

De Britse wetenschappers willen op deze ontwikkeling vooruitlopen en stellen een nationale 'stamcellenbank' voor om elke persoon van zijn reserveweefsel te voorzien. "We zullen binnen een paar jaar in staat zijn weefsel af te nemen bij pasgeboren baby's, stamcellen af te leiden en in te vriezen zodat iedereen eigen stamcellen heeft", zegt Austin Smith, directeur van het Centrum voor Genetisch Onderzoek van Edinburgh.

Hij stelde de oprichting van de 'kloonbank' voor aan de Human Fertilisation and Embryology Authority (HFEA), de etische overheidscommissie, aan wie hij meteen een 'therapeutische' uitzondering vroeg op het verbod op klonen van menselijk materiaal. De wetenschapper blijft gekant tegen 'reproductief' klonen, waarbij een cel kan gekloond worden tot een identiek mens. De HFEA zegt het voorstel te zullen onderzoeken, maar kijkt aan tegen ethische vragen die (letterlijk) levensgroot kunnen worden. Zoals: mag je bij de kloonbank jezelf, maar dan twintig jaar jonger, bestellen?

Maarten Rabaey

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234