Vrijdag 27/11/2020

Twee antwoorden op elke Belgische vraag

De hoofdredactrice van een krant die bruggen wil bouwen verklaart: “Als ik haat wil horen, hoor ik die in de stem van mijnheer De Wever”. In een column in dezelfde krant leest men de oplossing in drie stappen: (a) roep alle N-VA’ers samen in Oostende; (b) laad ze allemaal op een vrachtschip en vaar naar het midden van de oceaan en (c) breng de boot tot zinken. Voor een tv-reportage gaat men het graf van de vader van Bart De Wever filmen, want daar staat een misdadige inscriptie op: “AVV/VVK”. Eergisteren werd zelfs een artikel ‘Bart vu par un psychiatre’ gepubliceerd in een Franstalige krant.

Dit is er heel ver over. Het bewijst dat Franstalig België niet meer begrijpt wat er gebeurt in Vlaanderen. Hoe kan het toch dat 30% stemt voor “ce type”? En dit onbegrip is wederzijds. Tracht maar eens aan Vlamingen uit te leggen waarom Walen voor de PS stemmen! De partij van de schandalen, hoe is het mogelijk?

Er zijn nog nauwelijks contacten tussen beide taalgemeenschappen. We lezen andere boeken en kranten, luisteren naar andere muziek, kijken naar andere zenders. Dit alles maakt dat de sociale cohesie tussen Vlamingen en Franstaligen volledig zoek is.

De Belgische revolutionairen van 1830 waren zich al bewust van dit probleem. Ze hebben getracht om een cohesie te bewerkstelligen, maar hun methode was fout. Zo stelde Charles Rogier, die lid was van het Voorlopig Bewind in 1830, dat het Frans de cultuurtaal, bestuurstaal en onderwijstaal van de nieuwe staat moest zijn. Hij ging heel ver: “Pour arriver à ce résultat, il est nécessaire que toutes les fonctions, civiles et militaires, soient confiées à des Wallons et des Luxembourgeois; de cette manière, les Flamands, privés temporairement des avantages attachés à ces emplois, seront contraint d’apprendre le français et l’on détruira ainsi peu à peu l’élément germanique en Belgique”. Deze keuze voor één taal heeft gemaakt dat er nooit ten volle sprake kon zijn van natievorming. De Belgische revolutie bevatte in zich de kiem die de Vlaamse Beweging deed ontstaan.

De spanningen tussen Franstaligen en Vlamingen zijn al lang geen taalstrijd meer, het zit veel dieper. De verschillen worden bovendien door onze instellingen in de hand gewerkt. Er is geen federaal parlement, wel zijn er twee taalgroepen die samen een parlement vormen. Een heel bijzonder parlement overigens, waar 88 Vlaamse zetels even zwaar doorwegen als 62 Franstalige. We hebben onze democratie vergrendeld met belangenconflicten, alarmbellen en bijzondere wetten.

Had het dan anders gekund? Ongetwijfeld. De grendels die België verlammen bestaan alleen op communautair gebied. Er zijn echter ook andere domeinen waar de visies grondig kunnen verschillen. Gedurende 20 jaar werd onderhandeld over abortus via de consensusmethode. Er kwam maar geen oplossing. Dit was ook logisch, water en vuur kan men niet verzoenen. In 1990 stemde het parlement dan maar, gewoon meerderheid tegen minderheid. Voor de verliezers een bittere pil om slikken, Maar er was tenminste een oplossing. Hadden er ideologische alarmbellen bestaan, dan was men nog aan het debatteren.

De grendels, die ironisch genoeg bedoeld waren om communautaire vrede te brengen, maken dat er permanent communautaire spanningen zijn. Stel nu eens dat er geen communautaire grendels bestonden. Dan was B-H-V in 2007 eenzijdig gesplitst geweest. We waren dit symbooldossier al lang vergeten. Toen in 1962 de taalgrens werd vastgelegd, stemden vele Brusselaars en Walen tegen, maar toen bestonden er nog geen grendels. De wet werd gestemd, er was een oplossing. En dat deze oplossing voor communautaire pacificatie heeft gezorgd, bleek toen acht jaar later de taalgrens werd verankerd in de Grondwet, deze keer met een 2/3 meerderheid. Een beslissing meerderheid tegen minderheid zorgt soms op termijn voor meer communautaire vrede dan het rusteloos blijven zoeken naar een consensusoplossing.

Wat het sociaal-economische betreft staan de visies lijnrecht tegenover elkaar. Paul Magnette verklaarde recent dat het nog moeilijker zou zijn om hierover een vergelijk te vinden dan over de staatshervorming. Dat belooft! Nochtans tikt de klok. Tot 2015 kunnen de pensioenen worden betaald, orakelde minister van Pensioenen Daerden. We kunnen maar hopen dat hij niet ergens in zijn berekeningen een nulletje dubbel heeft zien staan. De linkse Franstalige visie op het economisch beleid verzoenen met de Vlaamse liberale visie is nagenoeg onmogelijk. Verhofstadt heeft het gekund met zijn paars-groene regering, maar toen was er een periode van welvaart. Wanneer er voldoende middelen zijn, dan kan men tegengestelde economische visies verzoenen. Nu dient er echter 25 miljard euro bespaard.

De Belgische politieke klasse heeft geen eenduidig antwoord op de economische crisis. Er kan er ook geen komen. Dan bestaat er maar één oplossing, namelijk er voor zorgen dat we twee verschillende antwoorden kunnen formuleren. De mirakeloplossing is eenvoudig. Samen doen wat we nog samen willen doen en al de rest naar de deelstaten. Ook dit zal geen makkelijk debat zijn, maar er is tenminste licht aan het einde van de tunnel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234