Vrijdag 22/01/2021

Tv-processen in Nederlands programma 'Advocaat van de duivel' zorgen voor rel tot in VS

De paus is schuldig, Bin Laden niet

Een nieuw tv-programma op Nederland 2 zorgt tot in de VS voor ophef. Al meteen in de eerste aflevering van Advocaat van de duivel pleitte een volksjury Osama bin Laden vrij van de verantwoordelijkheid voor 11 september, de tweede uitzending nagelde de paus aan het kruis als verantwoordelijk voor miljoenen aidsdoden.

door Kris Jacobs

HILVERSUM l Rudy Giuliani, New Yorks burgemeester ten tijde van 9/11, noemt formats als Advocaat ronduit gevaarlijk. 'Het programma is gemaakt om mensen te helpen nadenken over andere mogelijke antwoorden', repliceert strafpleiter Gerard Spong, de advocaat van de duivel himself.

Advocaat van de duivel, een format van de Avro, begint telkens met archiefbeelden die de 'misdaden' van de beschuldigde illustreren, omringd door helse vlammen. Even waan je je zo in een uitzending van Temptation Island, maar de verleider is hier gehuld in een toga, de setting blijkt al snel het eiland van de tv-studio waarin voor een half uurtje het voorname decor van een rechtszaal is gedropt. Voeg daarbij een volksjury uit alle rangen en standen van de maatschappij, en laat twee specialisten namens het openbaar ministerie de advocaat van de verdediging de duvel aandoen, et voilà.

De absolute ster van het programma is zonder meer meester Gerard Spong, die de verdediging van de beklaagden op zich neemt. De 62-jarige Spong is al langer een bekend figuur in Nederland. Hij nam in het verleden de verdediging op zich van drugshandelaar Johan 'de Hakkelaar' Verhoek en van voetballer Patrick Kluivert toen die van verkrachting beschuldigd werd. Recent nog was hij een drijvende kracht achter de aanklacht wegens haatzaaiende uitspraken tegen Geert Wilders.

In de eerste aflevering, vorige week woensdag, was het al meteen raak. Spong moest drie aanklachten weerleggen tegen Osama bin Laden. Aanklacht 1: hij is verantwoordelijk voor 11 september. Aanklacht 2: hij is de leider van Al Qaida. Aanklacht 3: hij is een terrorist.

Voor de eerste aantijging vocht Spong de waarachtigheid aan van de filmpjes waarin Bin Laden de verantwoordelijkheid voor de aanslagen opeist. "De beschuldigingen zijn vooral gebaseerd op de papegaaienkakelziekte", zo fulmineerde hij. "En dat is niet genoeg in een rechtsstaat." Dat journalist en voormalig VS-correspondent Charles Groenhuijsen aanvoerde dat de man aan de top van de Al Qaidaketen duidelijk Bin Laden is, dat anderen in de rechtszaal al uitspraken hebben gedaan die naar hem wijzen, het kon de jury allemaal niet vermurwen: onschuldig luidde het verdict. Op aanklacht 2 kon Spong ook het pleit vrij moeiteloos in zijn voordeel beslechten.

Bij de terrorismebeschuldiging zette meester Spong Bin Laden neer als een vrijheidsstrijder, "een rebel die desnoods met geweld een andere orde in de wereld wil bereiken, en vaak is dat een rechtvaardiger orde." Spong maakte zonder blozen de vergelijking met Nelson Mandela's ANC, dat ook met geweld tegen Apartheid streed. De jury volgde hem "vrijwel unaniem", omdat ze die vergelijking erover vond.

'Gevaarlijk programma'

De hele uitzending vinden ze er ondertussen in de VS flink over. Foxnews besteedt er uitgebreide aandacht aan, onder de kop 'Nederlands tv-programma voedt samenzweringstheorieën over Bin Laden rol in 9/11'. Giuliani noemt daarin dit slag programma's ronduit gevaarlijk. "Het is zo'n vreemde en onzinnige uitspraak dat ik denk dat ze bij niemand veel gewicht in de schaal zal werpen", aldus de ex-burgervader van de Big Apple. "De schade die het verdict duidelijk aanricht, is dat het mensen die zich vastklampen aan onzinnige theorieën nog maar eens een stuk gespreksstof geeft."

Spong wuift de kritiek weg. "Het is een tv-programma, geen echte rechtszaak", relativeert hij. "Mijn rol was om gerede twijfel te werpen op de aanklachten. Ik heb geen geheime theorieën over wie dan wel schuldig zou zijn. Het programma is gemaakt om mensen te helpen na te denken over andere mogelijke antwoorden."

Paus schuldig aan discriminatie

Het verdict van voormalig procureur Peter Gadiel, tegenwoordig voorzitter van 9/11 Families for a Secure America, over het programma is nog harder. "Dat je amusement maakt van 11 september is met de geschiedenis spelen op een beledigende wijze, die van weinig respect getuigt." "Je ziet op tv veel ergere gruwel", repliceert Spong. "Wat denk je dat er door de geesten van Europeanen spookt telkens als Steven Spielberg een film over de Tweede Wereldoorlog maakt? Je kunt niet stoppen met iets te maken of te bedenken omdat het andere mensen kan grieven."

Minder succes boekte hij overigens in de aflevering van deze week. Virtueel op het beklaagdenbankje: Joseph Ratzinger, paus Benedictus XVI. Dezelfde vijfkoppige volksjury (een buschauffeur, een receptioniste, een jongedame die aan 'mediaprojecten' werkt, een loopbaanadviseur en een student) moest zich opnieuw over drie aanklachten uitspreken: de paus discrimineert vrouwen en homo's, hij is verantwoordelijk voor miljoenen aidsdoden en hij legitimeert antisemitisme. Van jodenhaat werd de kerkvader vrijgesproken, schuld aan de miljoenen aidsdoden heeft hij volgens de jury, zij het niet unaniem, wel. En over de discriminatievraag was het verdict eenstemmig: schuldig.

Gerard Spong ('advocaat van de duivel'):

Het is een tv-programma, geen echte rechtszaak

n Gerard Spong, met rode map, schuwt in het programma de controverse niet. Hij zette Osama bin Laden neer als een vrijheidsstrijder en vergeleek hem zelfs met Nelson Mandela.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234