Maandag 26/10/2020

Tussenstand: Ze kunnen het gewoon niet

Ruud Goossens maakt de politieke tussenstand van de week op.Beeld UNKNOWN

Terwijl de hele wereld zich deze week zat te laven aan de overwinning van Barack Obama, ziet ook de Open Vld tekenen van hoop. De Vlaamse liberalen zijn erin geslaagd om een maatregel die ze drie weken geleden zelf goedkeurden, opnieuw af te voeren. Met kruideniers aan de top komt het nooit goed.

Wie de Vlaamse liberalen de afgelopen weken bezig zag, zou het hen niet nageven. Maar eigenlijk weten ze daar drommels goed hoe ze de komende maanden het liefst aan politiek zouden willen doen. In hun droomscenario gaat premier Leterme ergens in het voorjaar ten onder, trekken we in juni naar de stembus voor een nieuwe Moeder aller Verkiezingen en toveren ze Verhofstadt een week of drie voor de kiesstrijd uit hun hoed als redder des vaderlands. Daar maakt de partijtop niet eens een geheim van. Nu het Vlaams kartel aan diggelen ligt, is een herovering van het politieke marktleiderschap geen irrealistisch scenario.

Alleen weten de Vlaamse liberalen hoegenaamd niet hoe ze op dat eindpunt moeten uitkomen. Wie een strategie heeft om Leterme I ten val te brengen zonder dat de Open Vld daar de schuld van krijgt, moet dringend een telefoontje plegen naar de Melsensstraat. Er zijn daar zaakjes te doen.

Pathetische Karel
Voorlopig weten ze het echter niet en dus blijven de liberalen de schizofrene rol spelen waarvoor ze toch alweer anderhalf jaar geleden hebben gekozen. Ze blijven zitten in de regering en doen verder niets om er ook een succes van te maken. Ze zetten zich in het wiel van de christendemocraten op communautair vlak in de hoop dat CD&V het eerst de afgrond in rijdt. Ze verpatsen Fortis aan de Nederlanders en de Fransen om vervolgens te zeggen dat zij eigenlijk een volledige nationalisering hadden gewild. Ze keuren een begroting goed die ze vervolgens publiek onder vuur beginnen te nemen. Ze stemmen in met een vliegtaks en kraaien dan victorie omdat ze die weer afgeschaft krijgen.

Wanneer het gevaar dreigt dat er toch iemand zou gaan geloven dat Leterme erin slaagt om enige schwung in zijn ploeg te krijgen, geeft Karel De Gucht een apocalyptisch interview. Dan maakt de minister van Buitenlandse Zaken duidelijk dat zijn gedacht over deze regering nog altijd even onversneden pessimistisch is, dat er daar voor een man van zijn carure eigenlijk alleen maar frustratie te rapen valt. Waarna hij gewoon op zijn stoel blijft zitten. Het is van een dubbelzinnigheid die stilaan hemeltergend is. Een beetje pathetisch ook.

Met zo'n onbetrouwbare coalitiepartner heeft premier Leterme eigenlijk geen oppositie meer nodig. En evengoed: met zo'n regering hoeft de coalitie geen geschut meer in huis te hebben. Bij de liberalen zouden ze, na de discussie over het migrantenstemrecht in 2003 en 2004, moeten weten dat alles slechter is dan met een ploeg aan te modderen waarvan iedereen ziet dat het geen ploeg is. Dan dreigt een nieuwe electorale afstraffing. Wie zo schizofreen aan politiek doet, wie zich blindstaart op interne peilinkjes en strategische onderzoekjes, wie politiek vijftien maanden lang verwart met strategie, verdient er ook een.

De anti-Obama's
In het Grote Verhaal lijken de liberalen immers niet meer geïnteresseerd. Een mens vraagt zich af waarom ze, op minister Q na, zo collectief uit de bol gingen bij de campagne van Barack Obama.
Als de overwinning van de Democraat inspirerend was, dan wel omdat hij met een hoopvol project voor zijn kiezers ging staan, hen duidelijk maakte dat ze het verschil kunnen maken, dat politici niet met mekaar maar met de samenleving horen bezig te zijn. Omdat hij misschien, zoals de Volkskrant deze week schreef, een einde kan maken aan het cynisme dat in de neoconjaren hoogtij vierde.
Het staat allemaal nogal haaks op de manier waarop de Vlaamse liberalen dezer dagen aan politiek doen. Ondanks alle ideologische verwantschap lijken ze eerder de anti-Obama's van de Belgische politiek. Kruideniers die zich vastrijden in hun eigen kortetermijnafwegingen. Van het voluntarisme van Guy Verhofstadt is al enige tijd geen spoor meer te bekennen.

Patrick Dewaels belangrijkste project, het enige waar hij nog echt over verontwaardigd lijkt te kunnen worden, is zijn eigen overleven. Bevlogenheid, durf, woede: het waren nooit de gepaste woorden om de buddy van Verhofstadt mee te vatten. Nu hij geacht wordt de eerste viool te spelen in de federale regering, nu de Grote Roerganger weg is, wordt dat pijnlijk duidelijk. Na de politie-affaires is de autoriteit van de minister van Binnenlandse Zaken, zijn power ook, stilaan tot nul herleid. Dat zien ze op de Melsensstraat ook in hun interne peilingen: na de affaire-Koekelberg verloor de Open Vld meteen 2,5 procent.

En Karel De Gucht, de vicepremier die niet zo mag worden genoemd, slaagt er niet in om dat gat op te vullen. De titelvoerende burgemeester van Berlare heeft vele kwaliteiten, maar de massa in beweging brengen hoort daar niet bij. De Open Vld in Vlaanderen een nieuw elan geven lijkt een project waarvoor De Gucht zich nauwelijks nog kan opladen.

No, they can't
Dat is problematisch voor Bart Somers. De twee heren, die hem aanvankelijk van de nodige inhoudelijke backing moesten voorzien, zijn stilaan een blok aan zijn been geworden. De voorzitter beschikt nog wél over de gave van de verontwaardiging, maar als hij de afgelopen weken al in beeld kwam, mocht hij vooral uitleggen waarom Dewael de dans ontsprongen was. Of waarom er geen reukje zit aan de aandelenportefeuille van de familie De Gucht. Dat er ondertussen een financiële crisis over de wereld trok die zijn hele ideologie in het defensief drong? Er bleef nauwelijks tijd voor over.

Somers' bescheiden communicatie was ook - alweer! - een strategische keuze, allicht mee ingegeven door Noël Slangen: mondje dicht als de wind tegenzit. Maar ben je dan nog politicus? Als je geen antwoorden meer geeft op zo'n cruciaal moment? En loopt het niet grondig fout als je eigen ministers je beletten om je ideologische project te verdedigen?

Neen, in het triumviraat dat de liberalen na het vertrek van Verhofstadt overnam, zit geen toekomst.

Bart Somers heeft sinds de verkiezingen van 2007 aan aanzien gewonnen in eigen rangen. Het is stilaan tijd om daar ook iets mee te doen, om de boel in handen te nemen. Om wat minder achterom te kijken en een eigen koers te kiezen. Dewael en De Gucht mogen zich dan wel untouchable wanen, van hen zullen de antwoorden niet meer komen. En als de verkiezing van Obama iets leert, dan wel dat mensen snakken naar leiders die zich nog wel durven te wagen aan een Groter Verhaal. Het blijkt ook de sleutel om jongeren warm te maken voor de politiek.

Toch plannen de liberalen een groot ideologisch congres in het voorjaar waarop ze zich net niet over hun corebusiness zullen buigen. Het zal onder meer gaan over de multiculturele samenleving, een modern gezinsbeleid, of de strijd tegen de opwarming van de aarde. Dat is allemaal verschrikkelijk interessant, en ongetwijfeld ook een potentiële kans om 'centrumkiezers aan te boren', maar het dreigt wel een beetje à côté de la plaque te zijn. Als de gezondheidszorg op instorten staat, moeten socialisten ook niet over het homohuwelijk of de derde wereld gaan debatteren.

Hoe zit het, Noël?
Meteen kan de voorzitter ook eindelijk eens komaf maken met het probleem-Slangen. De strategisch directeur van de Open Vld moet nu al wekenlang uitleggen dat er geen onverenigbaarheid is tussen zijn werk bij de partij en zijn bedrijfsleiderschap van Groep C, het communicatiebureau dat een draagvlak moest creëren voor de Antwerpse Oosterweelverbinding. Daarbij weet hij niet te overtuigen, en vooral: hij brengt de partij die hij in de vaart der volkeren omhoog zou stuwen, ernstige schade toe. Voor een communicatiedirecteur zou dat een doorslaggevend argument moeten zijn. Het is tijd om te kiezen: Groep C of Open Vld.

Er moeten knopen doorgehakt worden. Als de akker er een heel voorjaar kurkdroog bij ligt, slaagt zelfs een ervaren olijfboer uit Toscane er niet meer in te oogsten.


Vandaag in De Gedachte in De Morgen ook nog:

Hoe een conservatief land toch een progressief verkoos: KARL ROVE, gewezen hoofd-adviseur en adjunct-kabinetschef van president George W. Bush, legt uit dat de nieuwe kiezers de spelregels van de Amerikaanse presidentsverkiezingen hebben veranderd.

Hoe minder kleren, hoe meer emancipatie?: ELS FLOUR, bestuurslid van het Vrouwen Overleg Komitee (VOK), verzet zich met de vrouwenbeweging tegen de nieuwe keurslijven.

Afrika moet Obama-effect vrezen: STEFAN DERCON, professor ontwikkelingseconomie aan de University of Oxford, vreest dat Afrikaanse jongeren meer dan ooit naar het beloofde land zullen willen trekken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234