Vrijdag 07/08/2020

Tussenstand: Prozac voor het paleis

Beeld UNKNOWN

Elke zaterdag maakt een opiniemaker van De Morgen een balans op van de afgelopen week. Vandaag is het aan chef politiek Steven Samyn.

Meer dan vier op de tien rusthuisbewoners krijgen antidepressiva. Dat bleek deze week uit een studie van de Christelijke Mutualiteit (CM). In vergelijking met senioren die nog thuis wonen, krijgen rusthuisbewoners er een pak meer. Koning Albert woont nog altijd in kasteel Belvédère, maar is ondertussen ongetwijfeld ook toe aan een portie prozac.

Bij zijn terugkeer uit vakantie - de koning en koningin vertoefden naar verluidt in Italië - trof hij deze week nog maar eens een politieke puinhoop aan. Dat kwam bovenop de fratsen van zijn jongste zoon, die de toegang tot het paleis is ontzegd, en de onthullingen over het colloque singulier waaruit tegenwoordig meer lekt dan uit een vergiet.

Albert mag dan bekendstaan als een vrolijke Frans, een mens zou van minder neerslachtig worden. De vorst moet immers niet alleen het schouwspel gadeslaan, hij moet er ook een rol in spelen. In normale tijden is de rol van de koning veeleer beperkt. Hij probeert te ontcijferen wat de politieke consensus is en volgt die. De problemen ontstaan echter als er geen consensus is. Dan wordt hij gedwongen keuzes te maken. Keuzes zijn evenwel nooit neutraal. Als PS en N-VA lijnrecht tegenover elkaar staan, dan impliceert de keuze voor een denkspoor van de ene een keuze tegen de andere. En vice versa. Dat wekt niet alleen politieke irritatie en onvrede op, maar gecombineerd met de ellenlange crisis ondergraaft het zijn positie.

Sfeer onder nul
N-VA-voorzitter Bart De Wever liet zich vrijdag in De ochtend (Radio 1) ontvallen dat de koning niet echt vrolijk wordt van de politieke impasse. Daarmee zit de vorst alvast op één vlak op één lijn met een groot deel van zijn bevolking. "De sfeer in Laken zit nu echt wel onder nul", klinkt het in Paleis-kringen. Kabinetschef Jacques van Ypersele de Strihou woont tegenwoordig de meeste audiënties bij. Maar zelfs 'Van Yp' kan niet toveren. In Laken weten ze net zomin als in de Wetstraat nog van welk hout pijlen maken. Wat kan de vorst nog doen na 335 dagen wat nog niet gebeurd is na 35, 135 of 235 dagen?

De voorbije elf maanden is bijna iedereen de revue gepasseerd. Een blik ministers van staat opentrekken, is geen optie. Dat kan gebruikt worden om te temporiseren. Maar vandaag valt er niet veel meer te temporiseren. De missie van onderhandelaar Wouter Beke (CD&V) heeft net lang genoeg geduurd om er zeker van te zijn dat de begroting wordt goedgekeurd en dat er geen verkiezingen meer kunnen komen voor de vakantie. Daarmee is het politieke overzomeren een feit.

Voor CD&V is het een mooi excuus om zich achter te verschuilen, maar de sleutel voor een doorbraak ligt nog altijd in handen van De Wever en PS-voorzitter Elio Di Rupo. Hun passages als preformateur en verduidelijker zorgden niet voor een doorbraak. Ook al wijst alles nu in de richting van een tweede passage voor Di Rupo, veel enthousiasme weekt het allemaal niet los. Als de PS-voorzitter opnieuw in de ring stapt, dan zal dat op zijn voorwaarden gebeuren, klinkt het in PS-kringen. Concreet betekent het: niet zonder de sp.a. Maar dat was nu net wat N-VA en Open Vld willen, zonder het met zoveel woorden uitdrukkelijk te zeggen.

Wat als PS en cdH naar de Vlaamse partijen stappen met het aanbod dat ze met hun tweeën de Franstalige flank van een coalitie zouden vormen? Een scenario dat blijkbaar circuleert. Dan moeten niet alleen N-VA, CD&V en Open Vld, maar ook sp.a de Vlaamse meerderheid vormen. Samen hebben ze 105 zetels, genoeg om een staatshervorming te realiseren, waarvoor 100 zetels nodig zijn.

Uitlopende zaken
De kans is waarschijnlijk klein dat deze of andere politieke berekeningen en strategische manoeuvres u nog echt interesseren. Net zoals de kans klein is dat al het getheoretiseer nog ergens toe leidt. Een opdracht voor Di Rupo is in het huidige politieke klimaat een doodgeboren kind. Dus duiken de verkiezingsscenario's weer op. Weken geleden was het 22 mei, dan weer 5 juni. Nu zelfs oktober 2012. Maar dat is voor een pak partijen, niet het minst CD&V en sp.a, een zelfmoordscenario. De christendemocraten hebben een absolute machtspositie op het Vlaamse platteland, de socialisten hebben de burgemeesterssjerp in handen in een aantal cruciale steden. Alleen al die twee partijen, die allebei op een historisch dieptepunt zitten, kunnen het zich gewoonweg niet permitteren hun lokale toekomst aan federale verkiezingen te verbinden. Zeker als die stembusslag zwaar communautair getint zal zijn.

Het alternatief tekent zich steeds duidelijker af: gewoon verder doen. Er is een regering, al is die ontslagnemend, en die regeert zo goed en zo kwaad als het kan. De koning vroeg de regering-Leterme begin dit jaar al een meerjarenbegroting op te stellen. De kans is groot dat de regering in lopende zaken over enkele weken nog enkele 'opdrachten' krijgt. Een hele reeks topambtenaren herdoopten het concept lopende zaken eerder in slopende zaken. Maar als we nog wat verder doorgaan, komen we eerder uit bij een regering van uitlopende zaken.

Net zoals zoveel in ons land transformeert de huidige regering zich zonder grote schokken of revoluties. Het is een sluipende evolutie die vrij geruisloos verloopt. Her en der klinkt al dat we eerder vroeg dan laat naar een vertrouwensstemming in het parlement zullen gaan. Dat is toch nog altijd iets makkelijker werken. Stemming of niet. Het resultaat wordt een typisch Belgische hybride structuur tussen een volwaardige regering en een regering van lopende zaken in.

Een regering die die naam niet echt mag dragen, maar ervoor zorgt dat er geen ongelukken gebeuren. Een regering die op de winkel let, maar geen grote diepgravende hervormingen doorvoert. Hervormingen waar trouwens ook het voorbije decennium nooit werk van gemaakt is, ongeacht of er een stevige of zwakke regeringsploeg in het zadel zat. Dus kunnen we op naar 2014 voor samenvallende Vlaamse, Europese en federale verkiezingen.

Misschien komt er ondertussen wel iemand op het idee om de term 'rustige vastheid' nog eens op te diepen. Veel verschil met de vorige regering, die de term hanteerde (en er lof mee oogstte), zal er in elk geval niet zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234