Zondag 08/12/2019

Tussenstand: Het gat, de haag en Jean-Marie

Ruud Goossens maakt de politieke tussenstand van de week op. Ruud Goossens is chef politiek van deze krant.

Ogenschijnlijk was de voorbije week rampzalig voor Jean-Marie Dedecker. Na het schandaal met de privédetective sloeg een van zijn vijf kamerleden de deur achter zich dicht om binnen te wandelen bij de grote vijand. Desondanks heeft het boegbeeld van de LDD weer alle reden om dit weekend een flesje te kraken.

Echt lekker leek de aanloop naar de campagne niet te verlopen voor Jean-Marie Dedecker, tot een dag of tien geleden. Ondanks alle peilingen die zijn partij een stevige winst voorspellen kreeg de LDD de afgelopen maanden af te rekenen met een stroom erg storende verhalen uit de eigen rangen. Het incidentje met Jo Claus (de Oost-Vlaamse provinciesecretaris die zich kritiek op de voorzitter had gepermitteerd en prompt uit de partij werd gezet) was tekenend voor de interne democratie in de LDD, maar niettemin vrij onschuldig. Al was het maar omdat niemand voordien al ooit van Jo Claus had gehoord.

Al veel explosiever was de lijstvorming in Antwerpen waar voormalig VB'er Jurgen Verstrepen pas in extremis de toezegging kreeg dat hij op 7 juni de lokale kopman voor het Vlaams Parlement wordt.

Dedecker deed nauwelijks moeite om te verbergen dat hij absoluut niet tevreden is over het politieke palmares dat Verstrepen de afgelopen twee jaar heeft opgebouwd. Dat conflict was exemplarisch voor een probleem waar Dedecker tijdens de lijstvorming wel vaker mee geconfronteerd werd. Twee jaar geleden had hij voor interessante versterkingen altijd wel een mooi plekje in het vooruitzicht. Nu zijn partij succesvoller wordt en meer talent aantrekt, is het niet altijd makkelijk om die beloftes ook na te komen. In dat opzicht verschilt de LDD in niets van andere partijen. Urgentie-arts Luc Beaucourt haakte dan weer af als kandidaat, nadat zijn naam te vroeg was gelekt, nota bene door de LDD-top zelf.

Twee weken geleden gooide kamerlid Rob Van de Velde - de chouchou van de partijleider - de interne vuile was dan weer op straat in De Standaard. Daarin rekende hij onder meer af met Verstrepen en ondervoorzitter Ivan Sabbe. Voor het eerst in haar bestaan moest de LDD een crisisvergadering op zaterdag beleggen om de interne kritiek te smoren. Die kritiek was immers erg gevaarlijk. Dedecker is terzake een ervaringsdeskundige: hij weet hoe de Open Vld jaren lang geleden heeft onder zijn continue dissidentie.

Al die meningsverschillen in de LDD zijn het gevolg van het belangrijke personele probleem waarmee de partij blijft worstelen. Door de pijlsnelle groei heeft Dedecker niet kunnen vermijden dat er een bovengemiddeld aantal politiek ongeschoolde, onbetrouwbare, opportunistische gelukzoekers is binnengewandeld. In dat opzicht was Dedeckers versie van de toetreding van Dirk Vijnck tot zijn partij illustratief. De voormalige judocoach stapte een Leuvens café binnen en vroeg: 'Wie heeft er hier 5.000 euro?' Toen Vijnck 'ik' zei, was hij meteen lijsttrekker.

Dedecker ontkent geregeld dat zijn partij een even ongestructureerd allegaartje is als de Lijst Pim Fortuyn destijds in Nederland. Daarin heeft hij gedeeltelijk gelijk: de afgelopen twee jaar verraste de LDD vaak met de gestructureerde manier waarop de partij oppositie voerde. Ja, het was een populistische en vaak ook ranzige machine, maar wel een machine. De interne boel van de afgelopen maanden heeft iedereen echter getoond dat Dedecker zijn troepen niet onder controle heeft en dat Vlaanderen grote ongelukken staan te wachten als de LDD mee moet besturen. Niet alleen omwille van het programma van de partij, maar ook omdat ze niet voldoende kwaliteit in huis heeft om deftig te besturen. De discussies en schandalen deden wat de LDD-voorman zelf te allen prijze probeerde te vermijden: ze gaven ons een inzicht in wat er zich achter de brede rug van de grote voorman afspeelt. En dat was niet fraai. In Limburg bijvoorbeeld spatte de afgelopen weken de hele afdeling uit mekaar.

Niet koelbloedig
En toen kwam het verhaal van de privé-detective die Dedecker achter de familie De Gucht aan had gestuurd. Ook niet fraai. Allerminst zelfs. Zelfs als die opdracht juridisch op een ordentelijke manier in mekaar had gezeten (wat niet het geval was), blijft het een manier om politiek bedrijven die bedenkelijk en afkeurenswaardig is. Het is juist dat die praktijk in de VS tot de geplogenheden van het politieke spel behoort. Maar als dat de norm wordt, kunnen we binnenkort ook een gevangenis openen in Guantanamo Bay. Een beetje populistisch allicht, maar daar kan Dedecker geen probleem mee hebben. (Overigens blijft het opmerkelijk dat net Dedecker zich de afgelopen jaren met al zijn schandalen kon ontpoppen tot een soort Witte Ridder in de Wetstraat. Hij wordt zelf ondertussen achtervolgd door zoveel onfrisse zaakjes - zie ook het boek van Raf Sauviller - dat het stilaan moeilijk is om te geloven dat hem niets aan te wrijven valt.)

Maar goed, door de verbetenheid waarmee de concurrenten van Dedecker zich het voorbije weekend in de nek van de LDD-kopman vastbeten en zich verdrongen om de detectivepraktijken in de meest scherpe bewoordingen te veroordelen, en te blijven veroordelen, zag je hoe de zaak zich haast vanzelf weer in zijn voordeel keerde. Door met zijn allen op de LDD-voorzitter te gaan kloppen, kon die zich weer met veel plezier als de Calimero van de Wetstraat afficheren. Waarom geloofde niemand toch dat feiten op zich wel eens duidelijk genoeg konden zijn? Waarom per se de voorhamer bovenhalen als iemand toch al op de grond ligt?

Hiervoor was men tot voor kort immers erg beducht ten aanzien van de LDD. Om te vermijden dat Dedecker net zoals het VB in het verleden via een slachtofferrol politiek kapitaal kon blijven vergaren, pleitte geen enkele partij tot nu toe voor een cordon sanitaire rond de LDD. Dat was een correcte keuze. Inhoudelijk, omdat de LDD - ondanks al zijn populisme en knalhard liberalisme - nooit een 70-puntenplan heeft gepresenteerd en niet van elke vreemdeling een sjacochendief maakt. Maar ook strategisch, omdat Dedecker niet kan zeggen dat hij a priori van regeringsdeelname wordt uitgesloten.

De voorbije week leek die sang froid op een bepaald moment echter helemaal weg. De trots waarmee Open Vld-voorzitter Bart Somers de komst van de politieke nitwit Dirk Vijnck op een inderhaast bijeengeroepen persconferentie aankondigde (om toch maar alle avondjournaals te halen), was in die zin tekenend. Toen Vijnck gevraagd werd waarom hij naar de LDD overstapte, kwam hij niet verder dan wat gestamel. Waarna Somers zelf moest tussenkomen met de mededeling dat "het nu niet het moment was om met modder te gooien". Erg begrijpelijk dat hij na alle Open Vld-overlopers richting LDD tevreden was dat hij eindelijk eens kon terugslaan. Maar door er zelf zo'n spel over te maken schoot hij toch ook weer zichzelf in de voet.

Ook tijdens het eerste verkiezingsdebat in de Gentse Vooruit ging Somers er enigszins over: "Toen ik deze week 's avonds thuiskwam en naar mijn kinderen keek, vroeg ik me af: waarom doe ik aan politiek? Wanneer zullen ook zij gevolgd worden door een privédetective?" De zaal, die echt niet bestond uit een LDD-publiek, liet niet na duidelijk te maken dat ze die emotionele oprisping overtrokken vond. Allicht omdat ze dat ook gewoon zo was.

De les van Stevaert
En dan is er nog de discussie over de middelen en de medewerkers die de LDD dreigt mis te lopen ten gevolge van de overstap van Vijnck. Dat is een politieke keuze, want het kamerreglement is dubbelzinning. Daarin staat enerzijds dat bij het begin van de legislatuur bepaald wordt of een partij een fractie kan vormen. Als die regel het haalt, moet Dedecker zijn mensen kunnen behouden. Maar in het reglement staat ook dat een fractie bestaat uit vijf kamerleden, waarover de LDD na de overstap van Vijnck niet meer beschikt.

Het zou onzinnig zijn om Dedecker die middelen en mensen nu af te pakken, en dat alweer om inhoudelijke én strategische redenen. Strategisch omdat hij dan weer kan zeggen dat alle andere partijen tegen hem zijn. Maar ook inhoudelijk omdat er veel voor te zeggen valt om partijen die het slachtoffer zijn van overloperij niet ook nog eens financieel te straffen. Dat wél doen (zoals Open Vld en sp.a nu blijkbaar vragen), zou een stommiteit van jewelste zijn.

Een jaar of vijf geleden scoorde toenmalig sp.a-voorzitter Steve Stevaert met zijn uitspraak dat je het gat in de haag alleen maar groter maakt door het te snoeien. Omdat dat toen ging over het Vlaams Blok (de partij die korte tijd later voor racisme veroordeeld wordt), was die uitspraak op zijn minst voor discussie vatbaar. Strategisch allicht volledig juist, maar om principiële redenen ook wel problematisch.

Voor de LDD is ze wel juist. Bekamp die partij politiek, maak duidelijk waarom een LDD-bestuur Vlaanderen geen toekomst geeft, leg uit waarom dat soort populisme zo problematisch is. Maar geef Dedecker niet de cadeau dat het vanaf nu tot 7 juni alleen nog maar over hem gaat. Want dan kan men hem nu al beter de sleutels van een kabinet of twee, drie overhandigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234