Zaterdag 27/02/2021

Tussenstand: Groen! en de boze geest van Isabelle Durant

Het had een feestelijke partijraad moeten worden voor Groen! vandaag. De uitbreiding van de rangen met wat volk van de ter ziele gegane SLP van Geert Lambert staat nog altijd op de agenda, maar in de hoofden spoelt toch vooral het vervuilde Zennewater. Opnieuw doemt de nachtmerrie van 2003 op, toen het toenmalige Agalev de pandoering kreeg die zusterpartij Ecolo verdiende. Bart Eeckhout, chef politiek van De Morgen, schetst de parallellen.

Vier mei 2003. Aan het hoofd van de lange tafel in de perszaal van het kabinet Mobiliteit aan de Wetstraat kijken Isabelle Durant en Olivier Deleuze ferm voor zich uit. "Dit is een machtsgreep", fulmineert Durant. Ze is daarnet samen met haar partij uit de regering-Verhofstadt gestapt. De Franstalige groenen trekken eruit omdat hen de uitvoering van het regeringscompromis over de nachtvluchten wordt opgedrongen. Ze hopen dat hun principiële houding door de kiezer beloond zal worden, maar dat pakt, nauwelijks twee weken later, even anders uit: bij de federale verkiezingen wordt Ecolo meer dan gehalveerd. Nog veel zwaarder is de dreun die de Vlaamse groenen krijgen. Agalev verliest met de klap al zijn federale zetels. De partij moet na die traumatiserende zondag ook haar partijleider Jos Geysels en haar Vlaamse ministers Mieke Vogels en Vera Dua laten vertrekken.

Heel wat groenen zullen de voorbije week aan die catastrofale meimaand van 2003 gedacht hebben. De nogal particuliere houding waarmee de Brusselse Ecolo-minister Evelyne Huytebroeck haar politieke verantwoordelijkheid ontloopt bij de vervuiling van de Zenne doet bij Groen! oude nachtmerries heropleven. Alsof de boze geest van Isabelle Durant weer is opgewekt. Opnieuw worden zij op een erg tastbaar milieudossier mee in de verdomhoek geplaatst en opnieuw moet Groen! vechten met de handen op de rug gebonden. Groen! maakt deel uit van de Brusselse regering bij gratie van het veel grotere Ecolo, waarmee het in het federale Parlement zelfs samen een fractie voert. Dan is het moeilijk om het verzet aan te voeren tegen een falende minister.

Zo was het in 2003, zo is het dus ook weer vandaag. Zo hartsgrondig Jos Geysels destijds cavalière seule Durant binnensmonds vervloekte, zo voorzichtig moest hij manoeuvreren bij zijn publieke verklaringen. Er zijn nog wel meer opvallende parallellen in de houding van Ecolo toen en nu. Typerend voor de Franstalige groenen is bijvoorbeeld dat minister Huytebroeck haar eigen coalitiepartners al te lang in het duister liet over het ontspoorde juridische conflict. Evelyne Huytebroeck en Isabelle Durant mogen dan wel niet de beste vriendinnen zijn, hun werkmethode is nogal gelijklopend. Zoals Durant meende op eigen houtje een regeringsafspraak te kunnen terugdraaien, zo dacht Huytebroeck dat varkentje Aquiris wel eens zelf te wassen.

Telkens weer toont Ecolo zich een op zichzelf gekeerde, wantrouwige regeringspartner, die het liefst zo weinig mogelijk informatie deelt met de rest van de coalitie. Zelfs voor Groen! in Brussel was het dagenlang tevergeefs, welja, vissen naar informatie vanop het kabinet-Huytebroeck over wat er precies gaande was aan de Zenne.

Wellicht wordt die isolationistische houding deels ingegeven door de vrees dat te veel naïeve openheid meteen afgestraft wordt, maar tegelijk spreekt er evenwel een hautain superioriteitsgevoel uit. Bij Ecolo zijn er nogal wat mandatarissen die menen dat zij het per definitie beter weten omdat zij nu eenmaal van Ecolo zijn. Zo permitteerde voorzitter Jean-Michel Javaux zich bij de recente Waalse regeringsonderhandelingen om een veto te stellen tegen de aanwezigheid van PS-probleemminister Michel Daerden. Ook in Brussel maakte Ecolo zich de jongste tijd niet veel vrienden door al meteen bij de eerste parlementaire begrotingsbespreking te dreigen de meerderheid niet te ondersteunen.

Een rondje bashen
Hoe onrechtvaardig ze dat voorts ook mogen vinden, voor die kuren betaalt in Vlaanderen Groen! de politieke prijs. De zware vervuiling van de Zenne, onder voogdij van een Ecolo-minister, wordt ook hen bijzonder zwaar aangerekend. Tekenend was het sfeertje donderdagmiddag in de Kamer. Brusselaar François-Xavier de Donnea (MR) ondervroeg er premier Leterme over 'de moord op de Zenne', een nauwelijks verholen excuus om eens heftig uit te halen naar het "onverantwoordelijke groene beleid". De Donnea kreeg er een overdonderend en bijna kamerbreed applaus voor. Alleen op de banken van Ecolo en Groen! bleef men wat beduusd voor zich uit staren.

Eerder op diezelfde dag had zich in het Vlaams Parlement al een gelijksoortig tafereel afgespeeld. Een actualiteitsdebat over de Zenne ontaardde er al snel in een rondje ongenadig Groen!-bashen. Ook de giftige quote van sp.a-minister Pascal Smet, mede door Groen! uit de Brusselse regering gebonjourd - "met Groen! in de regering, dode vissen in de Zenne" - hakte er een dag tevoren al aardig in. Natuurlijk hadden de tackles van de CD&V-'viswijven' (de in deze context nogal adequate vergelijking is van Groen!-fractieleider Filip Watteeuw) Eric Van Rompuy en Carl Decaluwé iets onrechtvaardigs. Want zo luid als de vertegenwoordigers van socialisten, liberalen en christendemocraten applaudisseerden en riepen, zo stil waren hun eigen vertegenwoordigers van de meerderheid in het enige parlement dat ook echt iets te zeggen heeft over de kwestie: de Brusselse Hoofdstedelijke Raad. Niet alleen Groen! liet daar de geviseerde minister Huytebroeck nogal gemakkelijk wegkomen met een halfslachtig excuusje over de late communicatie, ook vanwege CD&V en Open Vld kwamen er niet echt lastige vragen.

Zo gaat dat in de hoofdstad met haar myriade van politici, waar iedereen wel ergens met een ander in de slag zit: Ecolo-voorzitter Javaux sprak het machtswoord uit, en meteen werd elk verweer onder het tapijt gekeerd. In Vlaanderen zou een milieuminister een dergelijk grof milieuschandaal geen 24 uur overleefd hebben. Want, om het maar even over de feiten te hebben, minister Huytebroeck draagt wel degelijk een ernstige politieke verantwoordelijkheid. En dan hebben we het heus niet over haar nonchalante vertrek naar de klimaattop in Kopenhagen in volle crisis.

Dat een financieel geschil met een privépartner kon escaleren tot een milieuramp, is het noodlottige gevolg van de beleidskeuze om de onderhandelingen met het bedrijf op te blazen. Huytebroeck ondernam vervolgens ook niets om de ramp af te wenden, hoewel ze perfect wist wat er te gebeuren stond. En eens de installatie was stilgelegd moest nog eens een week afvalwater de Zenne in lopen voor er juridische actie werd gestart. Omdat de procedures moeten worden gevolgd, heet het. Bizarre procedures zijn dat. Laten we hopen dat bij een gasontploffing in de hoofdstad de bevoegde diensten niet eerst vier dagen metingen moeten doen vooraleer de gastoevoer kan worden afgesloten.

Voor zoveel betwistbare politieke keuzes betaalt vandaag Groen! mee de prijs. Zoals socialisten elke associatie met financiële schandalen cash betalen aan de stembus, zo kunnen groenen zich geen enkel verband met een milieucatastrofe veroorloven. Dat Groen! vandaag mee in de verdomhoek is gemept, brengt namelijk ook een andere pijnlijke les uit 2003 in herinnering. Als een loden bol aan een ketting draagt de partij het blijvende antigroene sentiment in Vlaanderen met zich mee. Dat gevoel suddert latent in de publieke opinie, tot het bij het minste incident oplaait tot een hevige emotionele golf.

Nog altijd schijnen nogal wat groenen er voetstoots vanuit te gaan dat de hogere gevoeligheid voor 's werelds klimaatproblemen de kiezers als vanzelf naar Groen! zal brengen. Dat was dan toch niet het geval bij de recentste en voor de partij alweer treurig verlopen Vlaamse verkiezingen. Is dat de schuld van de Vlaamse kiezer? Mogelijk. Is dat de schuld van de partij zelf? Minstens evenzeer. Zeker in de Kamer hebben de groenen een fractie waarmee je naar een (kleine) oorlog kan. Veel meer dan wat extra sterren voor de betrokken hard werkende parlementsleden levert dat de partij evenwel niet op. De partij - het merk Groen! - slaagt er maar niet in om enig verlengstuk te breien aan dat individuele harde werk.

Gebrek aan stielkennis
En dat heeft echt wel met politieke stielkennis te maken in een partij die nog altijd tot in haar hoogste organen bevolkt wordt door vrijwilligers. Tel daar ook maar de nieuwe voorzitter Wouter Van Besien bij. Zijn eerste grote sortie in de media, een debat met andere jonge partijvoorzitters donderdag bij Phara, was geen onverdeeld succes, om het beleefd uit te drukken. Terwijl die andere nieuwkomer Alexander De Croo meteen goed in de match zat tussen routiniers Caroline Gennez en Bart De Wever, kunnen we ons van Van Besien geen enkele gedenkwaardige interventie herinneren.

Zo kon het gebeuren dat de partij nu trots uitpakt met haar beslissing om een deel van het campagnegeld door te schuiven naar de uitbouw van een denktank. Leuk om intern wat applaus mee te vangen, terwijl het vooral een dom idee is op een moment dat Groen! meer dan ooit een externe smoel van doen heeft. En zo kon het gebeuren dat het partijbureau vorige maandag welgeteld vier minuten besteedde aan de waterzuiveringscrisis in Brussel. Evelyne Huytebroeck is heus niet de enige groene die de verontreiniging van de Zenne dagenlang een heel klein beetje onderschat heeft.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234