Donderdag 02/12/2021

Tussenstand: De pr-machine van de PS sputtert

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Steven Samyn maakt als opiniemaker van De Morgen een balans op van de afgelopen week.

Iedereen in de Wetstraat, zeker de PS, weet dat de politieke strijd niet alleen rond de onderhandelingstafel, maar ook in de media wordt gevoerd. Toch draaide de doorgaans zo goed geoliede communicatiemachine van de Franstalige socialisten deze week vierkant.

Meer dan gelijk welke andere Franstalige politicus is Elio Di Rupo doordrongen van het belang van communicatie en imago. Een van de eerste zaken die hij deed toen hij een ministerportefeuille veroverd had, was een marktonderzoek bestellen over hoe hij overkwam bij het grote publiek. Persconferenties, congressen, publicaties..., alles wordt tot de puntjes verzorgd. De juiste kleuren, beelden, achtergrond. Het PS-hoofdkwartier werd zelfs gerestyled om te illustreren dat er 'un nouveau PS' was. Mediaoptredens worden perfect gedoseerd. Als iemand het PS-standpunt moet verdedigen op tv, stuurt hij met plezier een van zijn talrijke ministers naar de studio. De grote chef treedt alleen op de grote momenten naar voor.

Toch ging de communicatiestrategie van de PS de voorbije week de mist in. Een uur na de persconferentie van Bart De Wever over zijn communautaire nota werd die in een persmededeling vakkundig van tafel geveegd. Een dag later haalde Di Rupo de grote woorden boven. De PS was "verbijsterd" over de compromistekst, die "desastreuze" gevolgen zou hebben voor de sociale zekerheid. De boodschap was duidelijk: van die boer geen eieren.

Een duidelijke, coherente boodschap verspreiden, is de eerste les in communicatie. Alleen bracht Paul Magnette, de kroonprins van Di Rupo, een dag later een andere boodschap op de radio. Negentig procent van de nota-De Wever stemt overeen met de conclusies die preformateur Di Rupo had getrokken, klonk het in een gesprek in De Ochtend op Radio 1. De uitspraak werd meteen opgepikt door andere media. Op de vierde verdieping van het PS-hoofdkwartier aan de Brusselse Keizerslaan viel iemand bijna van zijn stoel. Dat Magnette even later op de Franstalige radio een ietwat andere boodschap meegaf, verdween tussen de plooien. De duidelijke boodschap bereikte de publieke opinie niet. Wat bleef hangen, was het beeld van draaikonterij: maandag zwart, dinsdag wit.

Dezelfde Magnette stelde een dag later in een interview met De Morgen zijn boodschap bij. De opmerking over de 90 procent was "onhandig". Maar in een gesprek met La Libre Belgique, dat op hetzelfde moment verscheen, liet hij zich ontvallen dat hij Wallonië na het uiteenvallen van België nog eerder naar Duitsland zag gaan dan naar Frankrijk. De PS-minister omschreef het idee van aansluiting bij een buurland in een adem als "belachelijk". Maar zijn uitlating werd aan de overkant van de taalgrens het gespreksonderwerp van de dag en haalde zelfs de buitenlandse media. Opnieuw kwam de boodschap die de PS de wereld in wilde sturen, niet aan.

Water van een eend

Terwijl de PS-communicatiemachine stokte, kwam die van De Wever op kruissnelheid. De N-VA-voorzitter werd de voorbije week niet toevallig uitgeroepen als beste politieke communicator door de Franstalige journalisten. Hij zit vandaag in de positie waarin Guy Verhofstadt (Open Vld), Steve Stevaert (sp.a) of Yves Leterme (CD&V) ooit zaten. Net als hen geniet hij van een vorm van ongenaakbaarheid die aan een stemmenkampioen kleeft. Een politicus van wie alle kritiek af loopt als water van een eend.

Dat zijn nota in Vlaanderen gesmaakt werd, was geen verrassing voor de N-VA-voorzitter. Hij had de inhoud ervan 24 uur op voorhand afgetoetst bij enkele opiniemakers. De Wever wist dus zeer goed uit welke hoek de wind zou waaien in de media. Nadat vervolgens ook de Vlaamse politici vol onbegrip hadden gereageerd op de houding van de Franstaligen, was de toon gezet. Als een bepaald beeld eenmaal leeft bij de publieke opinie, is het enorm moeilijk om dat bij te sturen. Cijfermatige opmerkingen van sp.a'er Frank Vandenbroucke en andere kritiek stelden het beeld niet fundamenteel bij.

De Franstalige partijen, PS op kop, waren de hele week op achtervolgen aangewezen. Via telefoons, mails, nota's, tabellen... probeerden ze het beeld te ontkrachten dat ze overhaast hadden gereageerd. "Een grote partij is heus wel in staat om op enkele uren met een twintigtal bollebozen een nota van 50 pagina's te analyseren", klonk het. Di Rupo plaatste zelfs een bericht op zijn blog waarin hij zich verbaasd toonde dat "een hele reeks personen kritiek heeft op de vorm en niet op de grond van de zaak. Men gaat ons toch niet verwijten dat we onze dossiers niet kennen." Ondanks al die inspanningen verloor de PS de communicatieoorlog deze week duidelijk op punten.

Toen op de verkiezingsavond de omvang van de N-VA-overwinning in Vlaanderen duidelijk werd, verklaarden de Franstalige politici dat ze het signaal van de Vlaamse kiezer hadden begrepen. De vraag is of dat werkelijk het geval is. De N-VA valt niet te vergelijken met andere Vlaamse partijen waarmee de PS in het verleden heeft onderhandeld. Aan de andere kant van de onderhandelingstafel zit een jonge partij die een historische moment beleeft. Mensen die jaren lang geijverd hebben in Vlaamse bewegingen en verenigingen die slechts een beperkt deel van de samenleving aanspraken, maken nu niet alleen deel uit van de grootste partij van het land. Ze weten dat de kans bijna onbestaande is dat CD&V, sp.a, Open Vld en Groen! alle vier samen in een meerderheid gaan stappen zonder of tegen de N-VA. Ondanks het feit dat 'maar' drie op de tien Vlaamse kiezers voor hen hebben gestemd, beschikt de partij dus over een enorme hefboom.

Levensverzekering

Met de komst van de N-VA verdwijnen ook een aantal vaste conventies bij de onderhandelingen. Het uitzicht op extra posten of mandaten kan niet gebruikt worden als politiek glijmiddel bij een partij waar een federale ministerportefeuille als een scheldwoord wordt beschouwd. De opmerking van Di Rupo tijdens de onderhandelingen "Imaginez que vous pouvez avoir plusieurs ministres" maakte volgens Kamerfractieleider Jan Jambon alvast geen indruk op de Vlaams-nationalisten. Misschien moet de PS-voorzitter de eerste zin van de 'Internationale' - Sterft, gij oude vormen en gedachten - eens toepassen op het denkkader waarbinnen de gesprekken worden gevoerd.

Toen hij als preformateur van start ging, omschreef Di Rupo het vormen van een regering met PS én N-VA als een poging om het onverzoenbare te verzoenen. Op dat moment zat de sfeer tussen de twee partijen nog goed. Van de dagelijkse telefoontjes tussen de N-VA-voorzitter en zijn PS-collega is al lang geen sprake meer. Net toen iedereen dacht dat de sfeer niet slechter kon, mengde het paleis zich in de debatten. Een bemiddelaar benoemen zonder ook maar een telefoontje te doen naar de grootste partij van het land was misschien niet de beste zet van de koning. Zeker niet als die grootste partij voor de afschaffing van de monarchie is. Tenzij ze in Laken ook al druk aan een plan B aan het denken zijn. Als een soort levensverzekering, zoals Magnette het nadenken over een Plan B omschreef.

De scenario's over wat er moet gebeuren als het land uiteenvalt, beginnen trouwens wel heel concrete vormen aan te nemen. De Franstalige partijen zetten naar verluidt al enige tijd professoren aan het werk die alle mogelijke denksporen onderzoeken, zelfs een burgeroorlog. Door te spreken over een Plan B willen de Franstaligen hun kiezers niet alleen tonen dat ze met alles rekening houden. Ze hopen de Vlaamse publieke opinie ook te waarschuwen voor het einde van België. Alleen lijken ze te vergeten dat zoiets voor de N-VA niet het absolute horrorscenario is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234