Woensdag 22/09/2021

Tussen Walen en Vlamingen loopt ook een pijngrens

Eén op de drie Belgen leed het afgelopen half jaar aan een aanhoudende fysieke pijn en in een derde van de gevallen voldeed de gebruikte medicatie niet. Dat staat in een representatief onderzoek van het Belgisch Pijninstituut. Daaruit blijkt ook dat de taalgrens ongeveer samenvalt met de 'pijnbeleving' in het noorden en zuiden van het land.

Brussel / Eigen berichtgeving

Barbara Debusschere

'Iedereen kent pijn. Soms is het een kwestie van oorzaak en gevolg, maar even vaak lijkt een bepaalde pijn een eigen bestaan te leiden. Dat vraagt om een aparte behandeling, naast die van de ziekte. Toch leidt pijn vooral tot fatalisme en maakt pijnbestrijding geen deel uit van de artsenopleiding. Dat is een antieke erfenis die gebaseerd is op het geloof dat pijn ergens goed voor is en dat we er geen greep op hebben." Aan het woord is Léon Plaghki. Als voorzitter van de wetenschappelijke commissie van het Belgisch Pijninstituut (BPS) is een bredere kijk op pijn en de remedies een van de speerpunten van zijn opdracht.

Omdat het BPS werk wil maken van een gedegen en multidisciplinaire aanpak van voornamelijk chronische pijn, zette het een enquête op naar de pijnbeleving bij de Belgen. Zo werd nagegaan welke gevoelens geassocieerd worden met pijn en hoe sociaal-culturele verschillen de pijnbeleving kleuren. Samen met hoogleraar neurochirurgie Jan Gybels en wetenschapsjournalist Jaques Poncin van Le Soir schreef Plaghki het boek Oog in oog met pijn.

Negatief vinden de auteurs dat een derde (38 procent) van de ondervraagden beweert het afgelopen half jaar aan chronische pijn geleden te hebben en dat bij nog eens een derde van die groep de gebruikte medicatie geen afdoende middel was om die pijn te bestrijden.

Een ander opvallend resultaat is dat zich een noord-zuid- en taalgrens aftekent onder de pijnlijdende Belgen. Zo blijken gevoelens als neerslachtigheid, angst en vooral onmacht het meest de kop op te steken bij Nederlandstalige Belgen die pijn lijden, terwijl Franstaligen, moediger en optimistischer tegen pijn aankijken. Zij associëren pijn vaker met 'moed', 'geduld' en 'genegenheid'.

Toch hebben de Franstaligen vaker met pijn af te rekenen, althans dat zeggen ze. Tegenover 35 procent van de Nederlandstaligen had 46 procent van de Franstaligen de laatste zes maanden te kampen met een hevige pijn. Het culturele verschil tekent zich het scherpst af wanneer naar de meest gevreesde pijn gevraagd wordt. Walen en Franstaligen zijn twee keer zo bang voor voorbijgaande maar hevige pijn dan Vlamingen. Deze laatsten vrezen veel meer regelmatig terugkerende pijn en pijn die weerslag kan hebben op het privé- of beroepsleven.

"Wij weten ook wel dat het hier gaat om opinies, en dat die, zoals dat gaat met opinies, zeker niet volledig de realiteit kunnen weerspiegelen. Maar precies omdat pijn, ook voor de medische wereld een zo ongrijpbaar fenomeen blijft, maakt de manier waarop mensen pijn uiten, de taal waarin ze dat doen, integraal deel uit van ons algemeen begrip van pijn en pijnbestrijding", merkt Poncin hierbij op.

Door het bevolkingsstaal volgens leeftijd, geslacht en sociale klasse in te delen, konden de onderzoekers eveneens het profiel van de stereotiepe pijnlijder en van de onversaagde stoïcijn aftekenen. Die laatste is wellicht een Nederlandstalige man jonger dan 34 met een hoger opleidingsniveau en dito status, de groep die zegt het minst en het minst hevig pijn te lijden, met een lijdensschaal van acht. Daartegenover staan de Franstalige bejaarden, mannen zowel als vrouwen, die tot een lagere sociale klasse behoren en geen hoger onderwijs genoten, met een lijdensschaal van 60.

De geënquêteerden kregen ook de kans om zich uit te spreken over de reactie van hun arts op hun pijn. Maar liefst de helft vindt dat de arts de pijn onderschat en hen geen voldoende sterke pijnstillers meegeeft. Dat is op zich een heikel punt, omdat artsen er alles aan willen doen om niet meer voor te schrijven dan strikt nodig is, terwijl de patiënt vaak een heviger pijn heeft dan hij of zij kan of durft te verwoorden en ook verwacht dat er meteen een wondermiddel te krijgen is. "Dat is nog maar eens het bewijs dat er in artsenopleidingen maar ook in het algemeen meer aandacht moet komen voor communicatie over pijn", stelt Plaghki vast.

Oog in oog met pijn. Pijnbeleving in België in een ander daglicht, Globe, 88 p, 398 frank, ISBN: 90-5466-649-8

Pijnbeleving

Waal associeert pijn met moed en geduld, Vlaming met fatalisme en angst

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234