Donderdag 23/09/2021

Tussen melding van gevaarlijke situatie en explosie verstreken 20 minuten

Fluxys: 'Vraag is nu vooral welke graafmachine de pijp mogelijk beschadigd heeft en wanneer'

Graafmachine had nooit in buurt van pijpleiding mogen komen

Het onvoorzichtige gebruik van zware graafmachines vlak bij de ontplofte pijpleiding is waarschijnlijk de oorzaak van de gasexplosie in Gellingen. Vraag is nu vooral welke graafmachine en wanneer. Uit nieuwe gegevens blijkt verder dat vrijdagochtend twintig vitale minuten wegtikten zonder dat de aanwezige arbeiders werden geëvacueerd.

Gellingen / Brussel

Eigen berichtgeving

Cathy Galle / Koen Vidal

Op het stuk pijplijn dat vrijdagochtend de lucht in ging en nu in een legerkazerne onderzocht wordt, zijn cirkelvormige groeven gevonden die enkel maar veroorzaakt kunnen zijn door een zware graafmachine. De kans is groot dat de tanden van de graafmachine door de 15 millimeter dikke beschermingswand van de buis zijn doorgedrongen waardoor een lek is ontstaan.

Wanneer het lek is geslagen, is niet duidelijk. In opdracht van Diamant Boart en de intercommunale Ideta voerden de aannemersbedrijven Jouret uit Lessines en Tramo uit Moeskroen tussen maart en 16 juli wegenwerken uit op het bedrijfsterrein. Het gaat om de aanleg van een parking en een weg. Volgens personen die de getroffen site de afgelopen dagen bezochten, vond de explosie plaats onder deze weg. Een ingenieur van Jouret bevestigde ons gisteren dat zijn bedrijf op het terrein van Diamant Boart nog tot minstens 9 juli werken uitvoerde. Zowel Jouret als Tramo maakten ook gebruik van onderaannemers.

Volgens Fluxys, de beheerder van de gaspijp, gold rond de bewuste pijpleiding een veiligheidszone waarbinnen niet met zware graafmachines gewerkt mocht worden. Een kraan met een getande graafbak is volgens deze regel niet toegelaten. De pijpleiding bevindt zich immers op een geringe diepte van slechts 1 meter 20. "Nog altijd meer", benadrukt Fluxys, "dan de wettelijk vereiste minimumdiepte van 80 centimeter."

Binnen een straal van 5 meter rond de pijp mogen geen bouwwerken plaatsvinden. De aanleg van een weg kan wel, op voorwaarde dat de aannemer een belangrijke veiligheidsvoorwaarde in acht neemt, zegt Fluxys-woordvoerder Christian Otto. "Op zo'n plaats mag enkel geleidelijk gegraven wordt. Dus geen graafmachine die grote happen grond wegneemt, maar wel telkens laagjes van 20 centimeter dikte wegnemen." De woordvoerder ziet daarin een mogelijk oorzaak van de ramp. "De meeste ongelukken gebeuren door onzorgvuldig graven. Het gaat natuurlijk traag om laagje per laagje af te schrapen en dus is geleidelijk graven voor de aannemer duurder. Vraag is nu vooral: welke graafmachine heeft de pijp mogelijk geraakt en wanneer was dat precies? Dat moet het parket uitzoeken."

Dominique Vanosteren, de energiespecialiste van federaal minister van Economie Marc Verwilghen (VLD) legde gisteren aan deze krant overigens uit waarom zo'n gevaarlijke pijpleiding slechts op een diepte van 80 centimeter begraven moet worden. "Als de buizen te diep liggen is het onmogelijk om snel reparatiewerken uit te voeren en is het ook zo goed als onmogelijk om lekken te detecteren." Ook Vanosteren zei gisteren dat een beschadiging van de pijplijn door een machine "zeer waarschijnlijk" aan de basis ligt van de explosie.

De intercommunale Ideta, die het industrieterrein in Gellingen beheert, liet gisteren weten dat de werken onder "voortdurend" toezicht van Fluxys stonden. Klopt, zegt deze. Otto: "Alleen kunnen we wel niet 24 uur per dag, zeven dagen op zeven iemand ter plaatse hebben. Tijdens werkvergaderingen geven we instructies en eenmaal per week wordt er met een helikopter over de werken gevlogen of gaat er iemand ter plaatse kijken. Meer kunnen wij niet doen. Bij die controles was volgens onze gegevens alles in orde."

Nog een ander opmerkelijk element dat gisteren werd vrijgegeven, betreft de chronologie van de laatste minuten voor de explosie. Die werd gisteren op vraag van minister van Volksgezondheid Rudy Demotte opgesteld door het centrum 100 van Henegouwen. Daaruit blijkt dat een eerste oproep binnenkwam om 8 uur 14. Er werd melding gemaakt van een aanzienlijke gaslek in een pijplijn. Om 8 uur 15 werd de brandweer van Aat verwittigd, om 8 uur 16 Electrabel, om 8 uur 18 Fluxys en de federale politie. Om 8 uur 34 bevestigde brandweercommandant Yves Pettiaux, die bij de explosie zou omkomen, de ernst van de feiten. Tussen het moment dat Pettiaux meldt dat er echt wel een serieus probleem is en de explosie verstrijken 20 minuten. De vraag waarom die tijd niet werd gebruikt om de aanwezige arbeiders zo snel mogelijk in veiligheid te brengen, bleef gisteren onbeantwoord.

Bovendien klopt de officiële chronologie van de 100-centrale niet met de gegevens die Fluxys eerder had verspreid. Volgens de gaspijpbeheerder zijn zij om 8 uur 30 op de hoogte gebracht, 12 minuten later dus dan in werkelijkheid.

Ook daarvoor heeft woordvoerder Christian Otto een verklaring. "Het zou kunnen kloppen. Blijkbaar is er bij onze elektronische centrale die de oproepen registreert een foutje gebeurd."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234