Maandag 25/01/2021

Tussen literaire reflecties en Rihanna

Literair tijdschrift, leesclubs, festivals, binnenkort een uitgeverij: het Das Mag-universum breidt in sneltempo uit. Afgelopen weekend speelden de hippe literaire vogels een thuismatch in Amsterdam.

"Wie wil er bier?"

Breed grijnzend kijkt leesclubhost Chris Zegers de kring rond, hopend dat een pintje of twee de tongen van de verzamelde vrouwen op de sofa van wijlen Harry Mulisch los zal maken.

De acteur, zanger en recentelijk ook deelnemer aan Wie is de mol? gaat vanavond in gesprek met schrijfster Hanna Bervoets. Dat wil zeggen: als alles goed gaat, zal Zegers weinig zeggen en leiden de lezers de leesclub zelf in goede banen.

In het geriefelijke appartement van de gestorven grootmeester van de Nederlandse letteren aan de Leidsekade zijn zo'n 25 lezers samengekomen om over Bervoets' laatste roman te praten. De woning en werkkamer zijn in hun oorspronkelijke staat gelaten: boekenkasten zover het oog reikt, een mini-Hitler-bibliotheek onder de salontafel verstopt en een bureau vol dikke bindmappen met titels als 'woorden', 'daden' en 'seks'.

In deze bijzondere omgeving mogen we van gedachten wisselen over Efter, een verhaal dat zich afspeelt in een nabije toekomst waarin verliefdheid als psychische aandoening beschouwd wordt en klinieken tegen liefdesverslaving de deuren openen.

Gezien het gevoelige onderwerp is het aangenaam om niet meteen met de deur in huis te hoeven vallen. Daarom starten we de leesclub met een quiz over het boek, waarbij goede antwoorden beloond worden met een shotje sterke drank. De licht fonkelende vloeistof die je binnenste doet branden, blijkt Goldstrike te zijn.

Vooraf konden leesclubbers op Facebook stemmen op hun favoriete shotjesdrank, alsook op de kleur van het festivalbandje. Je kunt bedenkingen hebben bij dat fluogeel, maar het belangrijkste is dat de lezers betrokken waren bij de voorbereidingen. De jongens van Das Magazin weten maar al te goed hoe slim bespeelde sociale media een sterk merk maken.

Altijd fijn

In de comfortabele woonkamer van Mulisch meandert onze discussie langs literaire dilemma's zoals de noodzaak van een plot of spanningsboog, naar zo mogelijk nog moeilijker kwesties als de absolute waarheid van het romantische ideaal.

"Vergeef me dat ik het zo scherp stel, maar zou je niet dubbel zoveel gelezen worden als je een man was?", onderbreekt een lezeres onze contemplaties over de liefde.

Bervoets kijkt haar uitsluitend vrouwelijke - op host Zegers na - gezelschap in de ogen en haalt de schouders op. "Pas sinds ik schrijfster ben, word ik met mijn geslacht geconfronteerd. Maar ik ben er niet zuur om; het tij is heel erg aan het keren voor vrouwelijke Nederlandstalige schrijfsters. Zo sta ik straks weer te dollen met collega's Niña Weijers en Maartje Wortel en is de volgende generatie al verzekerd door onder anderen Bregje Hofstede en Lize Spit."

Na twee uur palaveren over serieuze en minder serieuze dingen des levens is er nog even tijd voor een persoonlijke laatste vraag aan of selfie met Hanna Bervoets; ook dat hoort bij de leesclub 2.0.

Tevreden kijkt Mulisch' weduwe Kitty Saal toe terwijl de leesclubbers nieuwsgierig in de boeken van haar overleden levenspartner snuisteren. Twee jaar inmiddels is de werkkamer open voor het publiek en verwelkomt Saal Das Magazin in haar huiskamer. "Zulke leesclubs zijn altijd fijn. Het valt me wel op dat bepaalde vragen steeds terugkomen. En dan weet ik meteen wat Harry geantwoord zou hebben", vertelt ze mild glimlachend.

Netwerken

Verspreid over de stad vinden op hetzelfde moment nog een twintigtal andere leesclubs plaats; bij sommige is de auteur aanwezig, andere draaien rond klassiekers zoals Catcher in the Rye en Heart of Darkness.

Het publiek is telkens voornamelijk vrouwelijk. "Misschien hebben mannen minder behoefte om in een kringetje van mening te wisselen over een boek dan vrouwen?", oppert een lezeres.

De leesclubs van Das Magazin komen voort uit het vroegere concept Literaturfest van Daniël van der Meer en Toine Donk, een studentikoze, met bier overgoten liveshow vol grappen en grollen. Of Literaturfest een mannelijker format was dan de leesclubs van vandaag, wil organisator en oprichter Daniël van der Meer niet gezegd hebben. Wel organiseerde Das Magazin dit jaar ook een uitgebreid nevenprogramma, zeg maar gerust een tweede festival, in Vlaams cultuurhuis De Brakke Grond, waar ook de afterparty plaatsvindt. Voor de plotse stijging van het aantal mannen op het feest ziet Van der Meer een simpele verklaring: "Het fijne van leesclubs met mooie vrouwen: ze trekken mannen aan."

Over hun uitgeefplannen wil hij nog altijd niets lossen. Arnon Grunberg was eerder wel loslippig en stak zijn enthousiasme over zijn mede-eigenaarschap van de toekomstige uitgeverij niet onder stoelen of banken in zijn 'Voetnoot' voor de Volkskrant. Grunberg is niet aanwezig op de afterparty, naar verluidt omdat zijn leesclub over zijn laatste vrucht Het Bestand nogal 'intens' was geweest.

Eigen uitgeverij of niet, bestaande uitgeverijen zien hun kans schoon om jong talent te scouten op het Das Mag Festival. "Jij was vorig jaar mee op het zomerkamp, toch? Wat doe je nu met je schrijfsels?", vraagt Suzanne Holtzer van De Bezige Bij Amsterdam terwijl ze het licht overdonderde meisje haar kaartje toestopt.

In De Brakke Grond is het koppen lopen over gevestigde waarden als P.F. Thomése, Peter Buwalda en Ramsey Nasr, én aanstormend schrijftalent, overigens ook uit eigen land. Zo sprong medeoprichter van het kersverse kunsttijdschrift OOGST Frederik Willem Daem in als gespreksleider voor de leesclub met Jamal Ouariachi. Verbaasd kijkt hij naar de hippe massa rond zich: "Zo'n toeloop voor een literair festival, dat is echt fantastisch."

Als te veel literaire ambitie verzamelt op een beperkt aantal vierkante meter loert al snel het gevaar van een duf netwerkfeest om de hoek. Gelukkig valt er in De Brakke Grond van alles te beleven, waardoor je je ook zonder uitgeverscontract op zak hip en belezen kunt voelen.

3 D Experience

Zo doen in de dames-wc's wilde verhalen de ronde over het LARPing, oftewel Live Action Role Playing-game, dat zich iets verderop achter gesloten deuren voltrekt. Tegenstrijdige berichten als 'je moet al je kleren uittrekken!' en 'je moet een raar dierenpak aan!' maken het moeilijk om te bepalen wat zich afspeelt in het zogeheten Eddie The Eagle Museum. Dat museum zonder muren, uren of vaste inhoud organiseert op uitnodiging van Das Magazin de 'Don Quichot 3D Experience', een moderne herinterpretatie van de klassieker en totaalbeleving ineen, belooft het programmaboekje vaag. Dus zit er niets anders op dan zelf een kijkje te nemen.

De streng bewaakte deuren voorbij beland ik in de coulissen van een absurde performance, die blijkbaar op mij aan het wachten is. Nog net kan ik een glitterend olifantenmasker meegrissen voor ik het podium op word geduwd. Daar staan we dan: een dertigtal om ter bizarst uitgedoste individuen die zich schijnbaar met veel plezier laten dirigeren door een oude, dikke, naakte man die hoog en droog boven ons uittorent op zijn scheidsrechterstoel. Terwijl een groepje zwarte weduwes gehoor geeft aan de onverstaanbare bevelen van een Scandinavische rapper, trekt een vrouw van middelbare leeftijd me aan mijn elleboog naar de microfoon. "Zing!", instrueert ze.

Nooit eerder werd mijn allesbehalve toonvaste geneurie zo enthousiast ontvangen. Wat je juist doet, maakt hier niet uit; zolang je maar iets doet. Wat het met literatuur of Don Quichot te maken heeft, weet ik niet, maar een kniesoor die daar om maalt.

Van Don Quichot rechtstreeks naar de dansvloer, want al dat gelarp heeft mijn adrenaline- en energiepeil ongekende hoogten in gejaagd. Of de schrijvers niet dansen? "Natuurlijk wel, we hebben gewoon wat meer drank nodig", stelt Gustaaf Peek, een schrijver met enige kennis van lichamelijk genot, bewees hij in zijn voor de Librisprijs genomineerde en stijf van de seksscènes staande roman Godin, held.

In de Rode Zaal is ondertussen het volume recht evenredig met de temperatuur gestegen. Jonge én oudere leesclubbers dansen er samen met gespreksleiders en auteurs op de opzwepende beats van Rihanna, M.I.A. en Madonna. Wie zei ook weer dat lezen enkel voor de culturele elite was?

Om klokslag drie uur gaat onherroepelijk het licht aan. Omdat er toch grenzen zijn aan de rock-'n-roll van een literair feest.

Das Magazin organiseert een nieuw festival op 12 december in Antwerpen, in samenwerking met De Morgen. www.dasmag.nl.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234