Dinsdag 24/11/2020

wet-Major

Tussen 'het kot' en de EU

Beeld RV

Gaat het beschermde statuut van de havenarbeider naar de prullenmand zoals Europa wil? Morgen ontmoet federaal minister van Werk Kris Peeters (CD&V) eurocommissaris voor Transport Violeta Bulc. Zijn boodschap aan haar: het statuut wordt aangepast, maar de geest van de wet-Major blijft overeind.

'Den boek' en 'het kot'. Als je daaraan raakt, raak je aan de ziel van de havenarbeider. Het is zijn vertaling van de wet-Major, die zijn speciale statuut regelt. Wie een 'boek'heeft, of een officiële erkenning, hoort erbij. Het 'kot', waar hij elke dag met de collega's verzamelt, dat is zijn thuis.

Toch wil Europa komaf maken met hun afgeschermde status, omdat die een vrije arbeidsmarkt in de weg staat. Ons land werd in maart vorig jaar door de Europese Commissie in gebreke gesteld. Sindsdien voert minister van Werk Kris Peeters (CD&V) intense onderhandelingen met de sociale partners om tegemoet te komen aan de Europese verzuchtingen.

Na een laatste vergadering twee weken geleden, bereikte Peeters een vergelijk met de vakbonden en werkgevers. "We zullen het statuut van de havenarbeider wel degelijk moderniseren", geeft Peeters zelf aan. "Maar de pijlers van de wet-Major blijven overeind."

Morgen zal hij zijn voorstel voorleggen aan de Sloveense eurocommissaris voor Transport Violeta Bulc. Een cruciale vergadering, want als dat gesprek op niets uitloopt, stopt de bemiddelingspoging van Peeters. Dan volgt er een echte Europese veroordeling en heeft ons land niet veel andere keuze dan de wet-Major af te voeren.

Beeld RV

Felbegeerd schriftje

Waar gaat het over? Havenarbeiders kregen na jaren van sociale strijd in 1972 een apart statuut via de wet-Major. Ze voeren zware arbeid uit, in weer en wind, vaak in gevaarlijke omstandigheden. Dat verdiende een specifieke sociale bescherming.

Om als havenarbeider te werken moet je officieel erkend zijn. Daarvoor moet je je felbegeerde 'boek' bemachtigen, het officiële schriftje om je arbeidsuren in te registreren. Ook nu nog komen heel wat havenarbeiders elke dag naar 'het kot', een loods waar ze te horen krijgen voor welk bedrijf in de haven ze op die dag zullen werken.

Omgekeerd kunnen bedrijven in de haven enkel een beroep doen op erkende arbeiders. Zo ontstaat een gesloten circuit. Noem het ouderwets en corporatistisch, het is een feit dat havenarbeiders, eens ze hun 'boek' op zak hebben, voor elkaar door het vuur gaan.

We zijn intussen meer dan veertig jaar verder, en de wereld is enorm veranderd. Natuurlijk blijft de job van de dokwerker zwaar en gevaarlijk. In de haven zijn er ieder jaar nog verschillende dodelijke ongevallen. De extra bescherming is dus niet geheel onterecht.

Maar moeten ook logistieke opdrachten, zoals het (her)verpakken van postzendigen, nog onder de term 'havenarbeid' vallen? Zeker sinds de opkomst van e-commerce is dat soort activiteit in opgang in de haven. Bovendien is de Antwerpse haven de voorbije decennia erg gegroeid. Daardoor moeten er steeds meer bedrijven de wet-Major toepassen, ook al gaat het niet specifiek om laden en lossen van goederen.

Fernand Huts, baas van het havenbedrijf Katoen Natie, maakte er daarom zijn persoonlijke strijd van de wet-Major af te voeren. Havenarbeiders zijn immers een stuk duurder dan de gemiddelde werknemer. "Oneerlijke concurrentie", oordeelt hij. Huts dreigde al met een vertrek naar het buitenland, maar hoedt zich nu voor forse uitspraken.

Bovendien zint het hermetische systeem van tewerwerkstelling Europa allerminst. Waarom kunnen havenbedrijven niet zelf rekruteren? Al sinds de jaren 90 wordt het statuut in naam van de liberalisering van de arbeidsmarkt aangevallen. De druk wordt steeds groter. Niet alleen ons land werd al door Europa in gebreke gesteld: Spanje, dat een gelijkaardig systeem kent, werd vorig jaar effectief veroordeeld.

Afgelopen zomer bereikte Peeters met de vakbonden een eerste akkoord, waarbij het onder meer mogelijk werd onder contracten voor een langere duur te werken, maar dat werd door eurocommissaris Bulc afgeserveerd. Er moest wel degelijk iets gedaan worden aan het gesloten arbeidscircuit.

In de tweede fase van de onderhandelingen zou Peeters aan die kritiek tegemoet komen. E-commerce en logistieke opdrachten zouden ook vooralsnog onder de noemer 'havenarbeid' vallen, maar over de exacte contouren van het akkoord lekte tot nu toe bijzonder weinig uit. Daarvoor is het thema te gevoelig. Op een ongecontroleerde staking die de haven platlegt zit niemand te wachten. Zelfs de vakbonden (op dit ogenblik) niet.

Juridische veldslag

Als Europa de zaken puur ambtelijk bekijkt, is de kans groot dat het voorstel verworpen wordt. Het beschermde statuut blijft immers in het voorstel van Peeters voortbestaan, zij het onder een andere vorm. De minister hoopt Bulc echter te overtuigen van het belang dat dit akkoord gedragen is door de sociale partners.

Wanneer het toch fout loopt, is de kans groot dat de bonden kiezen voor een juridische veldslag en de vernietiging van de wet-Major aanvechten. Ook in Spanje is een jaar na de Europese veroordeling nog maar bitter weinig veranderd. Met andere woorden: 'den boek' en 'het kot' op weg naar de uitgang? Voorlopig nog niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234