Zaterdag 14/12/2019

Aardbeving Indonesië

Tussen grafdelvers en plunderaars in het verwoeste Palu

Vier dagen na de aardbeving met een kracht van 7,5 op de schaal van Richter en de tot wel 6 meter hoge golf van de tsunami zijn er nog grote tekorten aan basisvoedsel en drinkwater. Beeld Getty Images

In Palu is niets meer, ziet correspondent Michel Maas. Geen stroom, geen water, geen eten. Wel al meer dan 1.200 tsunamidoden. Agenten kijken toe hoe winkels worden leeggeplunderd op het zwaar getroffen Indonesische eiland Sulawesi. "U kunt beter niet verder rijden. Het is daar niet pluis."

Iedereen stopt bij het laatste tankstation. De laatste kans op warme koffie en de laatste kans om de auto nog eens helemaal vol te gooien met benzine. Voorbij dit tankstation, richting het noorden van het Indonesische eiland Sulawesi, is er niets meer. Twee uur rijden zijn er nog nodig om in Donggalang te komen, en dan is het nog een uurtje naar Palu. Het rampgebied wacht, waar het dodental van de aardbeving en tsunami dinsdag is opgelopen tot meer dan 1.300 slachtoffers.

Bij dit tankstation krijgen voorbijgangers de laatste kans om de auto nog eens helemaal vol te gooien met benzine. Beeld AFP

Mensen zitten, liggen en slapen bij het tankstation. Mensen uit de buurt, omdat er net een naschok is geweest die ze uit hun huizen heeft gejaagd. Anderen blijven omdat ze ’s nachts liever niet rijden. Een enkeling wordt tegengehouden door de politie. "U kunt beter niet verder gaan. Het is daar niet pluis." Wie wel doorrijdt wacht even, tot er anderen vertrekken met wie een konvooi gemaakt kan worden. Konvooien zijn veilig.

Berichten over plunderingen doen de ronde. Auto’s worden leeggeplunderd door wanhopige slachtoffers van de aardbeving en de tsunami, die Palu en Donggalang hebben getroffen. Wegen zijn kapot, er is geen stroom, de telefoon doet het niet en nergens is een winkel waar nog eten en drinken te koop is. 400.000 mensen hebben honger. En in Palu gaan ze niet zitten wachten tot iemand ze iets brengt; ze halen het zelf.

Butu bantuan

Hoe dichter je bij Palu komt, hoe duidelijker dat wordt. In de hoofdweg zitten diepe scheuren, sporadisch duiken er half ingestorte bouwsels op. Zelfs bij intacte huizen zijn tentzeilen gespannen omdat de bewoners niet meer onder een vast dak durven te slapen. Vaste daken kunnen instorten,  na een hele serie bevingen vertrouwt niemand zijn eigen huis meer. Hoe dapper dat ook nog overeind staat.

De mensen die in de tenten slapen, staan overdag allemaal langs de weg met kartonnen bedelborden. ‘Butu bantuan’, staat erop geschreven, ‘hulp nodig’. Maar het lijkt nooit te helpen. Dus beginnen ze op te dringen. Ze zetten de helft van de weg af om de auto’s, die allemaal dozen en zakken en flessen bij zich hebben, tot stoppen te dwingen. Als de auto’s dan stoppen, dringen ze eromheen om ze pas weer te laten gaan als er wat eten of drinken is uitgedeeld.

Kinderen dwingen voorbijgangers tot stoppen, om ze vervolgens pas weer te laten gaan als er wat te eten of drinken is uitgedeeld. Loli Pesuah, Donggala. Beeld AFP

Er zijn auto’s leeggeroofd, en niet alleen auto’s. Ook winkels zijn geplunderd. Vooral kleine minimarkets moeten het ontgelden, de 24-uurswinkeltjes van Indonesië. Als dinsdagmiddag een menigte zo’n Alfamart bestormt, loopt het verkeer in de straat volledig vast. Mensen stoppen om te kijken hoe de bestormers een metalen rolluik openbreken. Als er een paar naar buiten komen met mandjes vol voedsel en benodigdheden gaan er meer naar binnen.

Recht om te plunderen

Agenten met helmen op en automatische geweren in de aanslag kijken toe maar doen niets. Eerder op de dag hebben ze nog in de lucht geschoten, maar dat maakte de plunderaars alleen maar bozer. Ze hebben het recht om te plunderen. Ze moeten eten en drinken. Bovendien heeft de minister van Binnenlandse Zaken ze persoonlijk zijn toestemming gegeven. "Als ze alleen eerste levensbehoeften stelen, mag dat van mij. De regering zal dat dan vergoeden." Dat heeft de plunderaars alleen maar driester gemaakt. Zelfs geweren zijn nutteloos, beseffen de agenten. Ze draaien zich om en gaan het verkeer maar regelen.

De meeste supermarkten zijn inmiddels leeggeroofd. Dinsdagmiddag worden nieuwe legertroepen aangevoerd en detachementen gemotoriseerde politie rijden demonstratief door de stad. Misschien zal er morgen wel worden opgetreden.

De plunderingen leveren niet genoeg op. Vier dagen na de aardbeving met een kracht van 7,5 op de schaal van Richter en de tot wel 6 meter hoge golf van de tsunami zijn er nog grote tekorten aan basisvoedsel en drinkwater. Woedende bewoners hebben zich daarom ook gekeerd tegen de falende overheid. Het beschadigde vliegveld is vrijwel alleen toegankelijk voor Herculestoestellen van de Indonesische luchtmacht, maar die vliegen alleen mensen heen en weer, nauwelijks voedsel. Een luchtbrug voor voedsel is er dus niet en ook over de weg komt het eten nog altijd maar mondjesmaat naar binnen. Frustratie begint het te winnen van berusting.

Indonesische militairen begraven slachtoffers van de aardbeving in een massagraf. Beeld AFP

Zelfs de stroom doden kunnen de autoriteiten niet aan. De ziekenhuizen puilen uit. Bij gebrek aan koelingen en elektriciteit willen ze zo snel mogelijk van de slachtoffers af. Maar de lijken komen sneller binnen dan ze verwerkt kunnen worden. Alleen vrijwilligers willen de lichamen ten slotte nog aanraken, in lijkzakken stoppen, en op vrachtwagens laden.

Een van die vrachtwagens, een vuilniswagen, brengt dinsdagmiddag 25 lichamen naar de top van een heuvel, even buiten de stad. Naast familiegraven liggen ook de doodgeschoten terroristen Barok en Kholid daar. De 25 worden begraven in een kuil die het formaat van een flinke bouwput heeft. Maandag zijn daar 115 lichamen bijgezet, dinsdagochtend 79, en na de middag komen er nog eens drie vrachtwagens. En dat zullen zeker niet de laatste zijn. Het massagraf kan nog plaats bieden aan honderden andere doden, die net als hun voorgangers naamloos onder het zand zullen verdwijnen.

Als de avond valt, valt alles even van Palu af. Het wordt aardedonker, want er is nog steeds geen stroom. Ook de telefoonverbindingen zijn nog maar half hersteld. Om maar niet te spreken van de duizenden huizen die door de aardbeving en de tsunami volledig zijn verwoest. Palu is nog niet toegekomen aan het likken van zijn wonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234