Zondag 09/05/2021

EU-lidmaatschap

Turtelboom opent aanval op Turkije: "Erdogan op weg naar autocratie"

Ook de onderhandelingen met Turkije over toetreding tot de EU wil Turtelboom opschorten. Beeld Eric de Mildt
Ook de onderhandelingen met Turkije over toetreding tot de EU wil Turtelboom opschorten.Beeld Eric de Mildt

Open Vld pleit ervoor de Europese toetredingsmiddelen voor Turkije te bevriezen. "Tegenover het geld moeten democratische hervormingen staan, maar het wordt gebruikt om Erdogans autoritaire ambities te subsidiëren", hekelt Annemie Turtelboom, die terug is van weggeweest.

Turkije is een kandidaat-lidstaat van de Europese Unie en krijgt daarom financiële toetredingssteun: in totaal gaat het om 4,45 miljard euro tussen 2014 en 2020, waarvan 630 miljoen dit jaar. "Die steun is er altijd geweest", zegt professor Europese politiek Hendrik Vos (UGent). "Een land dat wil toetreden tot de EU moet zich grondig aanpassen. In Oost-Europa moesten ze bijvoorbeeld massaal waterzuiveringsinstallaties bouwen om aan de Europese normen te voldoen. Dat kost behoorlijk wat voor een land. Als er een perspectief is, helpt de EU die kosten te dragen."

Maar een flink deel van de steun aan Turkije - 1,58 miljard euro - is specifiek bedoeld om de democratische werking van het land op te krikken. Waar dat geld heen vloeit, blijft echter erg vaag. "Bovendien zien we dat de democratie in Turkije juist in gevaar komt", stelt Open Vld-Kamerlid Annemie Turtelboom. "De rechtsstaat, de democratie en fundamentele vrijheden zoals de persvrijheid stonden al onder zware druk. Maar de mislukte coup van 15 juli was het perfecte alibi voor Erdogan om de democratie verder uit te kleden."

Voorstel aan regering

Critici van de regering binnen justitie, het onderwijs, de journalistiek en de academische wereld moeten het ontgelden. "Er werden al 43.000 mensen opgepakt en niet minder dan 100.000 mensen werden ontslagen of op non-actief gezet. Dit weekend verloren nog eens 10.000 ambtenaren hun job en werd de hoofdredacteur van een voorname regeringskritische krant opgepakt. Afgelopen zaterdag kondigde Erdogan bovendien aan dat de regering aan een wetsontwerp werkt om de doodstraf opnieuw in te voeren."

Turtelboom en haar collega Tim Vandenput stellen dan ook vast dat de Europese hervormingssteun gebruikt wordt om de autoritaire ambities van Erdogan te subsidiëren. "En dat kan niet." Ze dienen daarom een parlementaire resolutie in om de toetredingssteun onmiddellijk te bevriezen. Zo'n parlementaire resolutie is een instrument met weinig bindende kracht, geformuleerd als een voorstel aan de regering.

Een reuzegrote poster van Turks president Recep Tayyip Erdogan in de Turkse straten.  Beeld Getty Images
Een reuzegrote poster van Turks president Recep Tayyip Erdogan in de Turkse straten.Beeld Getty Images

Vos vindt het allesbehalve een slecht idee om de toetredingssteun in vraag te stellen. "Het houdt zeker steek dat bedrag te bevriezen tot de situatie in het land is verbeterd. Want die steun loopt en wordt uitgedeeld, bijna zonder dat iemand erbij stilstaat."

Toch zouden de Vlaamse liberalen hier beter in het Europees Parlement voor pleiten, stelt Vos. "Dat moet immers de begroting goedkeuren. Vinden ze een meerderheid die zich tegen de steun aan Turkije kant, dan zal er iets moeten gebeuren."

Rode lijn

Tegelijk pleit Turtelboom ervoor de toetredingsonderhandelingen met Turkije tout court op te schorten. De rode lijn voor de Europese Unie om dat te doen, is de invoering van de doodstraf. "In het onderhandelingsproces met kandidaat-lidstaten staat het respecteren van de rechtsstaat centraal. Maar vandaag evolueert Turkije niet naar een democratie, maar naar een autocratie. In die omstandigheden de deur openlaten voor een toetreding is een fout signaal."

De ex-minister laat wel wat marge: "Wanneer de situatie van de mensenrechten, democratie en rechtsstaat opnieuw in positieve zin verandert, moet een voortzetting van het toetredingsproces mogelijk zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234