Woensdag 23/10/2019

Turkije

Turkse toppoliticus verlaat AKP door diepgaande meningsverschillen.

Voormalig minister van Economische Zaken Ali Babacan (rechts) en president Recep Tayyep Erdogan. Foto EPA Beeld EPA

De Turkse politicus Ali Babacan, voormalig superminister van Economische Zaken, is uit Erdogans regerende AK-partij gestapt. Babacan zegt diepgaande meningsverschillen te hebben met de partijleiding. Zijn besluit leidt waarschijnlijk tot de oprichting van een nieuwe partij, ergens in het najaar.

De stap van Babacan vormt een grote bedreiging voor de machtspositie van president Recep Tayyip Erdogan, met wie hij jarenlang heeft samengewerkt. Al langer zong in Turkije rond dat de oud-minister werkte aan de oprichting van een nieuwe partij samen met Abdullah Gül, ook een zwaargewicht in de Turkse politie. Gül, president van het land van 2007 tot 2014, behoorde met Babacan en Erdogan in 2001 tot de oprichters van de AKP.

Het wachten was op het juiste moment om de breuk met de AKP te forceren. Dat kwam met het dramatische verlies van de partij bij de burgemeestersverkiezingen in Istanbul. Erdogan had de kiesraad onder druk gezet de uitslag van 31 maart te annuleren, maar dat pakte bij de hernieuwde stembusgang op 23 juni alleen maar slechter uit voor hem en zijn kandidaat, Binali Yildirim. Ook Gül greep de gang van zaken aan om zijn partijlidmaatschap op te zeggen.

Pro-westerse koers

Babacan is altijd voorstander geweest van een pro-westerse koers voor zijn land. Vijftien jaar geleden onderhandelde hij namens Turkije met Brussel over aansluiting bij de Europese Unie. Dit resulteerde in een grootscheepse aanpassing van de wet- en regelgeving aan de Europese normen. Nadien was hij twee jaar (2007-2009) minister van Buitenlandse Zaken. 

Van 2009 tot 2015 diende hij als vicepremier en minister van Economische Zaken. In de financiële wereld en het internationale bedrijfsleven genoot hij veel vertrouwen, veel meer dan de grillige Erdogan, bij wie politieke overwegingen altijd voorrang genieten boven gezond economisch verstand.

Verschil van inzicht over de aanpak van de economie is een belangrijke oorzaak van de verwijdering tussen Babacan en Erdogan, naast de betrekkingen van Turkije met het Westen. De oud-minister maakt zich ook grote zorgen over de autoritaire koers van Turkije onder Erdogan.

Mensenrechten en democratie

Dat bleek ook uit de verklaring waarmee hij maandag zijn uittreden bekendmaakte. “Mensenrechten, een ontwikkelde democratie en de rechtsstaat zijn onze onwankelbare principes”, aldus Babacan. “Vanaf mijn eerste dag in de politiek heb ik daar onvermoeibaar voor gewerkt.”

Hij liet duidelijk doorschemeren een nieuwe politieke partij voor ogen te hebben. “Turkije heeft een geheel nieuwe toekomstvisie nodig”, zei Babacan. “Het is onvermijdelijk geworden een nieuwe poging te beginnen voor het heden en de toekomst van Turkije: nieuwe strategieën, plannen en programma’s. Ik en mijn collega’s voelen daarvoor een grote verantwoordelijkheid.”

Niet duidelijk is of Babacan en Gül gaan samenwerken met een derde AKP-dissident, oud-premier (2014-2016) en oud-minister van Buitenlandse Zaken Ahmet Davutoglu. Ook hij werkt naar verluidt al geruime tijd aan de oprichting van een nieuwe partij. De drie hebben gepraat over gezamenlijk optrekken, maar volgens sommige berichten heeft met name Gül bezwaar tegen Davutoglu.

Vernietigende kritiek

Vorige week leverde Davutoglu vernietigende kritiek op de koers van de AKP en – zonder zijn naam te noemen – die van partijleider en president Erdogan. “Voorheen hadden we een regering die haar beloften nakwam”, zei hij in een toespraak in de provincie Elazig. “Dat is niet langer het geval. Degenen die daarvoor verantwoordelijk zijn, moeten de prijs betalen.” Volgens hem is sprake van een ‘afglijden in retoriek, moraal en politieke principes’.

Het land heeft dezelfde problemen als in 2008, ‘toen we nog leiders hadden die verstand hadden van economie’, aldus Davutoglu, die altijd grote bezwaren heeft gehad tegen de benoeming van Erdogans schoonzoon Berat Albayrak tot minister van Financiën. “De AKP is niet de partij van één persoon, één familie of één groep. De staatsstructuur en familiebanden moeten strikt gescheiden zijn.”

Een bron in Davutoglu’s omgeving zei tegen persbureau Reuters dat de oud-premier ‘een nieuwe stap’ gaat zetten, maar vooralsnog niet gaat samenwerken met Babacan en Gül.

Oppositionele Turkse media melden dat ongeveer 80 AKP-parlementariërs (van de 291) bereid zijn over te stappen naar een nieuwe partij van Babacan, Gül en/of Davutoglu. Daarmee zou Erdogan zijn parlementaire meerderheid verliezen.

Volgens de linkse krant Sözcü zal Babacan na oprichting van een nieuwe partij echter niet ogenblikkelijk proberen ontevreden AKP-parlementariërs aan zijn kant te krijgen. Hij zou zich eerst willen richten op het opbouwen van provinciale partijafdelingen en het aantrekken van een getalenteerd kader.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234