Maandag 01/06/2020

Buitenland

Turkse producten? Die vind je in Iraaks-Koerdische winkels niet meer

Eigenaar Junaid Murad van supermarkt Las Market in Erbil laat Edammer kaas zien. De Turkse kaas komt er wat hem betreft niet meer in. Beeld Judit Neurink

Na de Turkse aanval op Koerdisch gebied in Syrië boycotten Koerden in buurland Irak Turkse producten. Dat valt niet mee, want de autonome Koerdische regio is grotendeels van Turkije afhankelijk voor voedsel.

Obers lopen met Koerdische vlaggetjes op hun shirts in het drukke Turkse restaurant Defermo in de Iraaks-Koerdische hoofdstad Erbil. Na de oproep vorig jaar om alle Turkse producten te boycotten, verloor het restaurant veel klanten. De vlaggetjes zeggen: we serveren Turks voedsel, maar zijn zelf Koerdisch.

Dat soort maatregelen waren nodig, nadat Iraakse Koerden in oktober opriepen tot een boycot van Turkse producten, uit woede over de Turkse invasie in het oosten van Syrië, waar Syrische Koerden een de facto autonome regio hebben. Massaal lieten ze Turkse producten links liggen. Een van de Facebook-groepen, Boycott Turkey, kreeg meer dan 300.000 leden. 

Afhankelijk van Turkije en Iran

Een boycot spreekt niet voor zich, want Iraaks-Koerdistan is afhankelijk van de import uit buurlanden Turkije en Iran, omdat het zelf op wat graan en verse groenten na nauwelijks iets produceert. Vanuit de Koerdische overheid klonk dan ook geen steun voor de boycotoproep: de regering probeert de banden met Ankara juist goed te houden, omdat de afhankelijkheid van de buren groot is. 

De Turken bouwden de autonome Koerdische regio na de val van Saddam Hoessein op, met mega-investeringen in onder meer de bouw. Iraaks-Koerdische olie, dé inkomstenbron van de Koerden, wordt via Turkije verkocht. Sowieso staat de Koerdische regio voor miljarden bij de Turken in het krijt.

Dan maar zonder de overheid

Maar al die zakelijke overwegingen laten veel gewone Koerden koud als het aankomt op het verdedigen van de Koerdische eer. Bij Las Market, een winkel in een nieuwe buitenwijk van Erbil, toont eigenaar Junaid Murad dat een boycot ook prima kan zonder steun van de overheid. “Hier staat geen Turks product meer”, zegt hij triomfantelijk, terwijl hij door zijn zaak loopt. Zijn producten komen uit de hele wereld – Europa, de Golfstaten, India, Zuid-Amerika – maar niet langer uit Turkije. “En ze zijn niet duurder”, zegt hij, lopend naar de babyluiers: “Deze zijn zelfs goedkoper dan in Duitsland.”

Het kostte hem twee maanden stress om overal vervanging voor te vinden, maar Turkse producten komen er bij hem niet meer in. Murad (46), die tien jaar in Duitsland woonde maar alweer dertien jaar terug is, noemt de Turkse hegemonie in de winkels ‘een zwarte wolk boven Koerdistan’. Hij voelt zich “moreel verplicht om producten te boycotten van een staat die ons, Koerden, niet wil erkennen”. Hij is strijdlustig. “De Turkse president Erdogan dreigde dat hij de poort zou sluiten en dat we zouden verhongeren. Politici en zakenlieden zijn stom. We moeten Erdogan laten zien dat we ons niet laten uithongeren.”

Turkse producten staan in de opslaghal van Las Market te wachten tot ze worden geretourneerd. Beeld Judit Neurink

Zijn klanten zijn blij met de nieuwe producten, maar Mahmoud verloor ook klanten: Turkmenen en leden van de Moslimbroederschap die beide nauwe banden hebben met Turkije. En hij heeft een financiële strop, want zijn voorraadhal staat vol met Turkse producten die hij niet kan retourneren. Nu hij de routes weet om niet-Turkse producten in de schappen te krijgen, zou hij graag een tweede supermarkt openen, of een distributiecentrum. “Maar dat red ik nu niet. Al mijn geld zit vast.”

Trots is hij vooral op de lokale producten die hij verkoopt. De schappen met schoonmaakmiddelen bevatten zelfs bijna niets anders. Ook verkoopt Murad Koerdische rijst, olie en kippen. Hij wijst op de kartonnen plateaus met eieren: “Niet uit Koeweit of de Golfstaten, maar lokaal en nog goedkoper ook.”

Nieuwe Koerdische fabrieken

Rebwer Mahmoud Hassan (33) van de Facebook-groep Boycott Turkey bevestigt dat er een positief effect is op de productie van Koerdische producten. De afgelopen maanden zijn nieuwe fabrieken geopend voor olie, waspoeder en kleding, vertelt hij. “De eigenaren die we spraken zien een gat in de markt ontstaan, omdat mensen alternatieven zoeken voor de Turkse producten.” 

Maar voorlopig is het aanbod nog beperkt, en moeten vervangende producten toch vooral uit het buitenland komen. Maar het enthousiasme daarvoor onder de bevolking is tanende, merken ze in de Erbilse winkel van de Franse keten Carrefour. Alleen in de eerste week van de boycot was er iets merkbaar, zegt manager kruidenierswaren Mohammed Qader. “Het effect is nu bijna weg, ook al is 80 procent van onze producten Turks.” 

Kwestie van lange adem

De winkel heeft wel even gezocht naar vervanging, maar de Jordaanse, Libanese en Saudische producten bleven liggen, omdat ze duurder zijn. “We hebben een Indiase rijst van ons eigen merk, en toch kopen mensen de goedkopere Turkse.”

Murad geeft de moed niet op, volgens hem is het een kwestie van lange adem. “Turkse bedrijven hebben hun waren nu afgeprijsd om de boycot te breken. Het is een lang proces om ze te weren, en we staan aan het begin. Maar het gaat om de wil van onze mensen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234