Maandag 03/10/2022

NieuwsOekraïne

Turkse president Erdogan op bezoek bij president Zelensky in Oekraïne: graandeal lijkt een succes

VN-secretaris-generaal Antonio Guterres, de Turkse president Tayyip Erdogan als bemiddelaar en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky donderdag bij hun bijeenkomst in Lviv.  Beeld Reuters
VN-secretaris-generaal Antonio Guterres, de Turkse president Tayyip Erdogan als bemiddelaar en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky donderdag bij hun bijeenkomst in Lviv.Beeld Reuters

Een maand na zijn bemiddeling bij het graanakkoord tussen Oekraïne en Rusland is de Turkse president Erdogan op bezoek in de Oekraïense stad Lviv. De deal lijkt tot nu een bescheiden succes. Er is sindsdien 625.000 ton aan maïs en andere graansoorten uit Oekraïne geëxporteerd.

Ashwant Nandram

Door een Russische blokkade was het voor Oekraïners maandenlang bijna onmogelijk om graan te exporteren. Doordat het land de op drie na grootste producent van graan is, veroorzaakte dat wereldwijd prijsstijgingen. Voedseltekorten dreigden in onder meer het Midden-Oosten en Afrika.

Sinds het voorjaar deed Oekraïne verwoede pogingen het graan via het spoor, wegen en rivieren te vervoeren, omdat de voorraad zou wegrotten. Dat bleek maar in zeer beperkte mate haalbaar. Er was het land daarom veel aan gelegen een veilige vaarroute over zee te bemachtigen.

Een maand na het tekenen van de graandeal blijkt dat dat aardig is gelukt. Er is 625.000 ton aan graansoorten en andere gewassen verscheept uit door de Oekraïense regering gecontroleerde havens. Dat laat een woordvoerder van het Joint Coordination Centre (JCC) desgevraagd weten. De organisatie – die bestaat uit vertegenwoordigers van Rusland, Oekraïne, Turkije en de VN – ziet toe op naleving van het akkoord. Zo inspecteert ze vanuit Istanbul de in- en uitvarende schepen, om te voorkomen dat er wapens naar het slagveld worden vervoerd.

Sinds het akkoord zijn er 20 lege schepen naar Oekraïne gevaren; 25 gevulde schepen hebben het land verlaten. De inhoud van de schepen bestond voor bijna 80 procent uit maïs. Ook is er tarwe (7 procent) en een bijproduct van zonnebloemolie (8 procent) uitgevoerd. Geen van de schepen is onderweg aangevallen door strijdende partijen. Ook is er bij geen enkele inspectie een overtreding van de afspraken geconstateerd.

De eerste graanexporten worden daarom beschouwd als een succes, zei de VN-vertegenwoordiger bij de JCC Frederick Kenney vorige week tijdens een persconferentie. Toch klinkt er kritiek. Veruit de meeste vrachtschepen die zijn vertrokken, zo’n 75 procent, voeren naar Turkije, Iran of Zuid-Korea: geen landen met dramatische voedseltekorten. Dat komt volgens Kenney omdat het oude orders zijn. Hij zegt weinig invloed te hebben op de eindbestemming. Het zijn immers commerciële partijen die de vaarten uitvoeren. Woensdag vertrok er voor het eerst een schip van het Wereldvoedselprogramma uit Oekraïne. De eindbestemming is Ethiopië, een van de vijf landen waar acute hongersnood dreigt.

De 625.000 ton aan geëxporteerd graan is slechts een fractie van de hoeveelheid die nog in Oekraïense graanschuren ligt. Dat is ruim 20 miljoen ton. JCC-woordvoerder Ismini Palla verwacht dat het vrachtverkeer met Oekraïne de komende periode zal toenemen. “Eerst waren bedrijven huiverig. Ze wilden zien of de schepen veilig uit het oorlogsgebied terugkeerden. Nu lijkt er meer vertrouwen. Vandaag voerden we maar liefst negen inspecties uit. Twee weken geleden waren we al blij als we er drie konden doen.”

Het JCC rekent erop dat Oekraïne uiteindelijk tussen de 2 en 5 miljoen ton graan per maand zal exporteren. Hoe lang het nog duurt voordat deze exportvolumes worden gehaald, is niet bekend. Commerciële bedrijven doen geen zaken met het JCC, maar met het Oekraïense havenbedrijf. Die waren donderdag onbereikbaar voor commentaar.

Oekraïne is niet de enige die profiteert van het graanakkoord, schrijft denktank Carnegie, ook Rusland spint er garen bij. In ruil voor tekenen van het akkoord zijn sommige Russische exportsancties opgeheven. Aangezien ook Rusland een grote graanproducent is, kan het nu meeprofiteren van de gestegen prijzen. Tegelijkertijd kan het makkelijker aan landbouwmachines en -onderdelen komen. De meeste daarvan importeert Rusland uit Nederland en Duitsland.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234