Zondag 17/11/2019

Asielcrisis

Turkse politie deporteert bedelende Syriërs

Archiefbeeld van mei 2015: Een Syrische jongen bedelt in Istanbul. Beeld EPA

De onopvallende witte busjes stoppen dinsdagochtend vroeg rond zes uur voor twee haveloze panden in de wijk Tarlabasi in Istanbul. Het begint net licht te worden als politiemannen met mondkapjes voor en steriele handschoenen aan de trappen oprennen. Al snel is het gehuil te horen van wakker geschrokken kinderen. Vier Syrische gezinnen, acht volwassenen en veertien kinderen, worden die ochtend door de politie weggevoerd en naar een kamp in het zuidoosten van Turkije overgebracht.

Op amateurbeelden die kort na de ontruiming opduiken, waarschijnlijk gemaakt door de politie zelf, is te zien dat de hele operatie betrekkelijk rustig verloopt. De volwassenen zijn door de overmacht aan politie duidelijk in shock, de kinderen zijn bang. Een man kijkt wanhopig in het rond terwijl hij een onbedaarlijk huilend kindje in zijn armen houdt. Hij wordt met zachte dwang in een van de bestelbusjes geduwd. De volwassenen dragen een paar plastic tasjes met inderhaast bij elkaar geraapte spullen.

In rep en roer

De rest van de buurt is al snel in rep en roer door het oppakken van de vier gezinnen. In dezelfde straat wonen nog meer Syrische families en sommigen hebben in de buurt een illegaal winkeltje of een eethuisje met nostalgische namen als 'Old Damascus'. Enkele buurtbewoners hebben via een mobiele telefoon nog contact met een van de mannen die zijn weggevoerd.

Anderhalve dag later meldt hij dat de hele groep is overgebracht naar het Duzici kamp in Osmaniye, ruim duizend kilometer van Istanbul in het zuidoosten van het land. Hij vertelt dat de Syriërs in het kamp worden verdeeld in twee groepen, degenen die in Turkije willen blijven en sommigen die ervoor kiezen terug te gaan Syrië.

Dat is het laatste wat het buurtcomité komsumadokunma (blijf van mijn buren af) nog van hem hoort. Dat zorgen in de buurt voor opvang en begeleiding van Syrische kinderen, maar dat lijkt voorlopig niet meer nodig. Binnen een paar dagen zijn de meeste kinderen verdwenen. Veel Syrische families wachten verdere ontwikkelingen niet af en zoeken een goed heenkomen in de buitenwijken van Istanbul.

Deportatie

De deportatie van de vier gezinnen uit Tarlabasi staat niet op zichzelf. Begin mei meldt het Turkse persbureau DHA het oppakken op één dag van 230 bedelende Syrische kinderen door de jeugdafdeling van de politie in de stad Adana. De kinderen van wie de ouders niet gevonden konden worden, zijn naar een opvangkamp in het nabijgelegen Osmaniye gebracht. DHA voegt er nog aan toe dat uit onderzoek van Unicef blijkt dat 73 procent van de Syrische kinderen in Turkije niet naar school gaat. In plaats daarvan worden ze aan het werk gezet in fabriekjes en ateliers of de straat opgestuurd op te bedelen.

Eind december berichtte het persbureau Reuters ook uitvoerig over het oppakken van twee Syrische gezinnen met kinderen. Zij werden eerst tijdelijk ondergebracht in een opvangkamp in wijk Pendik, een buitenwijk in het oosten van Istanbul. Ooggetuigen meldden dat er twee busladingen per week in Pendik arriveren. Na verloop van tijd worden ook deze Syriërs naar het Duzici kamp in Osmaniye gebracht.

Hulporganisaties en mensenrechtengroepen zoals Amnesty International bevestigen dat de Turkse autoriteiten honderden Syrische vluchtelingen oppakken - soms uit hun huizen, soms direct van de straat - en ze naar opvangkampen sturen in het oosten van het land. Dat resulteert volgens Amnesty soms ook in het deporteren van vluchtelingen terug naar Syrië. Maar het is voor alle hulporganisaties moeilijk vast te stellen om welke gevallen en om welke aantallen het gaat, omdat ze vaak pas achteraf via derden op de hoogte worden gesteld.

Lees ook: 

"Ik wil niet naar school, ik ben daar nog nooit geweest": Syrische vluchtelingenkinderen worden in Turkije massaal ingezet als arbeidskrachten

Beeld AFP

Criminaliteit

De Turkse autoriteiten bleven tot nu toe hardnekkig ontkennen dat er vluchtelingen worden opgepakt of ze hielden vol dat het om Syriërs ging die banden hebben met criminele organisaties. Maar de gouverneur van Istanbul, Vasip Sahin, liet afgelopen week tegenover verschillende Turkse media een ander geluid horen. Hij sprak geruchten tegen dat de criminaliteit in de stad is gestegen door de komst van de Syriërs. Er wonen nu zo'n half miljoen Syriërs in Istanbul maar het aantal dat een overtreding begaat is volgens Sahin niet hoger dan vijf- tot tienduizend. De gouverneur gaf wel toe dat er een project is begonnen om het centrum van de stad veiliger en schoner te maken en dat daarin geen plaats is voor bedelaars. 'Als vluchtelingen doorgaan met bedelen, zullen ze met hun families naar kampen worden gebracht', aldus Sahin.

Maar volgens advocate Gulsim Karacan kan dat helemaal niet volgens de huidige Turkse wetgeving. Zij is lid van de hulporganisatie Halklarin Koprusu (Brug tussen mensen/volkeren) en zet zich met een groep advocaten in voor de rechten van vluchtelingen. 'Bedelen mag niet, maar het is een overtreding en geen misdaad. Het kan hooguit bestraft worden met een boete. Maar mensen daarom oppakken of deporteren is volstrekt niet legaal.'Karacan wijst erop dat er een speciale wet is gemaakt voor Syriërs, die gedeporteerd kunnen worden als ze een misdaad hebben begaan. Maar daar moet eerst een rechterlijke uitspraak aan voorafgaan en ze hebben altijd recht op een advocaat. Bovendien kunnen ze niet worden teruggestuurd naar een land in oorlog, dus niet naar Syrië.

Het is voor Karacan en haar collega-advocaten uitermate frustrerend dat ook zij meestal pas achteraf over de gevallen van deportatie horen. Dan is het vaak te laat en hebben Syriërs soms al zonder het te beseffen een krabbel gezet onder een Turks formulier, waarbij ze instemmen met vrijwillige terugkeer naar Syrië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234